AI đang khiến mọi thứ trong cuộc sống đắt đỏ hơn như thế nào?
Trí tuệ nhân tạo (AI) được kì vọng sẽ tạo ra cuộc cách mạng năng suất lớn nhất trong nhiều thập niên, mở ra những ngành nghề mới và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Thế nhưng, nó cũng khiến cuộc sống đắt đỏ hơn.
Trước khi những lợi ích dài hạn trở thành hiện thực, AI đang tạo ra một hệ quả ít được nhắc đến: góp phần đẩy lạm phát tăng cao. Từ điện sinh hoạt, chip nhớ, máy tính đến phần mềm và chi phí xây dựng, làn sóng đầu tư hàng trăm tỉ USD vào AI đang làm thay đổi cán cân cung - cầu của nhiều ngành, khiến người tiêu dùng Mỹ phải chi nhiều tiền hơn cho cùng một mức sống.
AI bắt đầu để lại "dấu chân" trong lạm phát khiến cuộc sống đắt đỏ
Trong năm 2026, thế giới dự kiến chi khoảng 750 tỉ USD cho AI, phần lớn tập trung vào xây dựng trung tâm dữ liệu (data center), mua chip, máy chủ và hạ tầng điện. Quy mô đầu tư khổng lồ này đang tạo ra áp lực chưa từng có lên chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo Mark Zandi, Kinh tế trưởng của Moody’s Analytics, AI hiện mới chỉ đóng góp khoảng 0,2 điểm phần trăm vào lạm phát chung của Mỹ. Con số này có vẻ khiêm tốn, nhưng cũng đủ khiến mỗi hộ gia đình Mỹ phải chi thêm khoảng 375 USD mỗi năm để mua cùng lượng hàng hóa và dịch vụ như trước.
Hiện nay, tác động của AI đến lạm phát vẫn chủ yếu tập trung ở một số nhóm hàng hóa và dịch vụ nhất định, thay vì lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây mới chỉ là giai đoạn đầu của chu kì đầu tư AI.
Điều khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đặc biệt quan tâm là những áp lực giá này có thể kéo dài trong nhiều năm, khi các tập đoàn công nghệ vẫn tiếp tục xây dựng thêm hàng trăm trung tâm dữ liệu mới để đáp ứng nhu cầu phát triển AI tạo sinh.
Lịch sử từng chứng kiến nhiều cuộc cách mạng công nghệ tạo ra những cú sốc ngắn hạn trước khi mang lại lợi ích lâu dài. AI cũng có thể đi theo quy luật đó: năng suất tăng mạnh trong tương lai, nhưng trước mắt là áp lực lên giá cả do nhu cầu đầu tư tăng quá nhanh.
Điện, chip và thiết bị công nghệ đồng loạt tăng giá
Một trong những lĩnh vực chịu tác động rõ rệt nhất là điện năng. Các trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ lượng điện khổng lồ để vận hành hàng chục nghìn GPU và hệ thống làm mát. Theo PJM Interconnection, đơn vị vận hành lưới điện lớn nhất nước Mỹ, tốc độ xây dựng các trung tâm dữ liệu hiện nhanh gấp hai đến ba lần tốc độ phát triển nguồn điện mới.
Trong khi đó, nhiều nhà máy nhiệt điện than tiếp tục đóng cửa, nhu cầu điện phục vụ xe điện và sản xuất công nghiệp tăng mạnh, cùng với tác động của thời tiết cực đoan và hạ tầng lưới điện cũ khiến khoảng cách giữa cung và cầu ngày càng lớn.
Theo Pooja Sriram, chuyên gia kinh tế của Barclays, các trung tâm dữ liệu sẵn sàng trả giá điện cao để bảo đảm nguồn cung, khiến giá điện bán buôn tăng và cuối cùng người dân cũng phải trả hóa đơn điện cao hơn.
Dữ liệu CPI cho thấy giá điện dân dụng trong năm 2025 tăng nhanh gấp khoảng hai lần so với mức trung bình nhiều năm trước. Sang năm 2026, tốc độ tăng vẫn tiếp tục duy trì ở mức cao.
Không chỉ điện, AI còn làm thay đổi thị trường bán dẫn. Các hãng sản xuất chip đang ưu tiên dây chuyền cho các loại bộ nhớ băng thông cao (HBM) và chip DRAM hiệu suất lớn phục vụ GPU AI, bởi đây là nhóm sản phẩm mang lại lợi nhuận vượt trội.
Hệ quả là nguồn cung chip nhớ dành cho điện thoại, máy tính và các thiết bị điện tử tiêu dùng trở nên khan hiếm hơn. Theo chỉ số giá sản xuất (PPI), giá bán buôn của ngành bán dẫn và linh kiện điện tử đã tăng tới 26% so với cùng kì năm trước.
Áp lực này nhanh chóng lan sang thị trường tiêu dùng. Apple đã tăng giá một số dòng sản phẩm khoảng 20% và cho biết nhu cầu khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu AI khiến giá bộ nhớ và thiết bị lưu trữ tăng mạnh. Sony cũng điều chỉnh tăng giá máy chơi game PlayStation, trong khi Microsoft nâng giá Xbox khoảng 25% với lí do tương tự.
Ngay cả thị trường máy tính, vốn nhiều năm liên tục giảm giá nhờ tiến bộ công nghệ, cũng ghi nhận xu hướng đảo chiều trong nửa đầu năm 2026.
Ở lĩnh vực phần mềm, Microsoft lần đầu tiên sau gần một thập niên tăng giá gói Office 365 cá nhân thêm 43% và gói gia đình thêm 30%, sau khi tích hợp trợ lí AI Copilot vào bộ ứng dụng văn phòng.
Điều này cho thấy AI không còn chỉ là một tính năng bổ sung mà đang trở thành yếu tố trực tiếp quyết định giá bán của các sản phẩm công nghệ.
Chi phí xây dựng và giá nhà có thể là "nạn nhân" tiếp theo
Tác động của AI không dừng lại ở ngành công nghệ. Việc xây dựng hàng loạt trung tâm dữ liệu quy mô lớn đang làm tăng nhu cầu đối với đồng, dây cáp điện, máy biến áp, hệ thống làm mát và nhiều vật liệu xây dựng khác.
Đồng thời, các dự án AI cũng cạnh tranh trực tiếp nguồn lao động với lĩnh vực xây dựng dân dụng. Theo Thierry Wizman, chiến lược gia của Macquarie Group, nếu AI thực sự gây áp lực lên nền kinh tế thì điều đó sẽ thể hiện rõ ở tiền lương ngành xây dựng.
Dữ liệu hiện nay cho thấy tiền lương của công nhân xây dựng đang tăng nhanh hơn tốc độ tăng lương bình quân của nền kinh tế Mỹ. Xu hướng này có thể khiến chi phí xây dựng nhà ở tiếp tục leo thang trong bối cảnh thị trường bất động sản Mỹ vốn đã thiếu nguồn cung và giá nhà ở nhiều thành phố vẫn ở mức rất cao.
Các chuyên gia cho rằng AI đang tạo ra một chu kì đầu tư chưa từng có. Hàng nghìn tỉ USD được đổ vào hạ tầng tính toán kéo theo nhu cầu tăng mạnh đối với điện năng, vật liệu, linh kiện và nhân lực. Khi cung chưa thể theo kịp cầu, giá cả là yếu tố đầu tiên phản ứng.
Tuy nhiên, về dài hạn, nhiều nhà kinh tế vẫn tin AI sẽ giúp cải thiện năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất và tạo ra những mô hình kinh doanh mới, giống như Internet hay điện khí hóa từng làm được trong quá khứ.
Vấn đề là khoảng thời gian chuyển tiếp có thể kéo dài nhiều năm. Trong giai đoạn đó, người tiêu dùng sẽ phải làm quen với một thực tế mới: AI không chỉ thay đổi cách con người làm việc mà còn đang âm thầm làm thay đổi chi phí sinh hoạt hằng ngày, từ hóa đơn điện, chiếc laptop trên bàn làm việc cho đến giá của một căn nhà.