AI đang thay đổi ngành dệt may Việt Nam, tăng 20-30% năng suất lao động

Ngành dệt may bước vào cuộc đua công nghệ để giữ lợi thế cạnh tranh

Là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, dệt may đang đứng trước áp lực chuyển đổi mạnh mẽ khi thị trường thế giới liên tục thay đổi. Chi phí lao động tăng, yêu cầu về môi trường ngày càng khắt khe, đơn hàng nhỏ hơn nhưng đòi hỏi giao nhanh, cùng các tiêu chuẩn minh bạch và truy xuất nguồn gốc đang buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách sản xuất.

Năm 2025, ngành dệt may Việt Nam đạt doanh thu khoảng 46 tỉ USD, tăng khoảng 5% so với năm trước. Đây được đánh giá là kết quả tích cực trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, chính sách thương mại của các thị trường lớn liên tục thay đổi và gây ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu.

Bước sang năm 2026, toàn ngành đặt mục tiêu doanh thu khoảng 50 tỉ USD – mức cao nhất từ trước đến nay. Để đạt được mục tiêu này, việc chỉ dựa vào lợi thế chi phí lao động không còn đủ. Thay vào đó, doanh nghiệp cần tăng năng suất, tối ưu chi phí và nâng cao chất lượng thông qua đổi mới công nghệ.

Theo ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS), dệt may vẫn là một trong những ngành xuất khẩu quan trọng với kim ngạch hàng chục tỉ USD mỗi năm và tạo việc làm cho hàng triệu lao động. Tuy nhiên, lợi thế cạnh tranh của ngành đang thay đổi khi các thị trường quốc tế liên tục nâng cao yêu cầu về chất lượng, tốc độ giao hàng và tính bền vững.

Trong bối cảnh đó, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) cùng các giải pháp tự động hóa đang được xem là hướng đi giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm lãng phí và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Máy may tích hợp AI mở ra mô hình nhà máy thông minh

Xu hướng ứng dụng AI trong ngành may mặc đang diễn ra ngày càng rõ nét thông qua sự xuất hiện của nhiều thiết bị sản xuất thế hệ mới.

Tại sự kiện "Đột phá công nghệ, định hình tương lai may mặc: Giới thiệu công nghệ dệt may thế hệ mới HIKARI", do Công ty TNHH Phồn Thịnh – Tae Gwang phối hợp với HIKARI tổ chức, nhiều dòng máy may ứng dụng AI và IoT đã được giới thiệu như H9VIII, HT92V, HK29VSS, HW78V và HX8VII.

Điểm khác biệt của các thiết bị này là không chỉ thực hiện chức năng may mặc thông thường mà còn có khả năng thu thập dữ liệu, phân tích hiệu suất và kết nối với hệ thống quản lý sản xuất theo thời gian thực.

Một trong những sản phẩm tiêu biểu là máy may một kim H9VIII-7C. Thiết bị được tích hợp thuật toán thông minh có khả năng tự động nhận diện độ dày của từng loại vải để điều chỉnh lực căng chỉ và lực nén chân vịt phù hợp. Nhờ đó, máy có thể xử lý nhiều loại vật liệu khác nhau mà vẫn đảm bảo chất lượng đường may.

Ngoài ra, thiết bị còn được trang bị màn hình cảm ứng màu, hệ thống thông báo bằng giọng nói, đầu máy không dầu giúp hạn chế bám bẩn lên sản phẩm và không gian thao tác rộng hơn, hỗ trợ may các sản phẩm có kích thước lớn.

Bên cạnh đó, nhiều dòng máy hai kim, máy vắt sổ, máy bartack hay các trạm may tự động cũng được tích hợp công nghệ AI, thị giác máy tính và robot nhằm tăng độ chính xác trong từng công đoạn, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào thao tác thủ công.

AI giúp doanh nghiệp hướng tới sản xuất thông minh

Không chỉ dừng lại ở việc nâng cấp thiết bị, các giải pháp AI và tự động hóa còn đang thay đổi cách các nhà máy quản lý và vận hành dây chuyền sản xuất.

Các thiết bị thế hệ mới có thể kết nối với hệ thống IoT để thu thập dữ liệu theo thời gian thực, từ đó giúp doanh nghiệp theo dõi tiến độ sản xuất, phân tích hiệu suất của từng công đoạn và nhanh chóng phát hiện những điểm gây lãng phí hoặc làm giảm năng suất. Việc đồng bộ dữ liệu giữa máy móc và hệ thống quản trị cũng tạo nền tảng để xây dựng mô hình nhà máy thông minh.

Theo ông Nguyễn Văn Tiếp, Phó Tổng giám đốc Công ty Phồn Thịnh - Tae Gwang, nhu cầu đầu tư đổi mới công nghệ trong ngành dệt may đang tăng nhanh khi nhiều dây chuyền cũ không còn đáp ứng được yêu cầu về tốc độ giao hàng và chất lượng sản phẩm.

Ông cho biết xu hướng hiện nay của ngành là tự động hóa, số hóa và chuyển đổi xanh. Tuy nhiên, doanh nghiệp không chỉ cần đầu tư máy móc mà còn phải xây dựng giải pháp tổng thể, bao gồm đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ vận hành để khai thác hiệu quả hệ thống mới.

Theo đại diện doanh nghiệp, các giải pháp tự động hóa hiện nay có thể tinh gọn từ 4-5 công đoạn trong dây chuyền sản xuất, qua đó giúp năng suất lao động tăng tối thiểu từ 20-30%, tùy từng mô hình nhà máy.

Tuy nhiên, hiệu quả của quá trình chuyển đổi không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà còn nằm ở sự chuẩn bị của doanh nghiệp. Muốn triển khai thành công, các nhà máy cần đồng bộ từ quy trình sản xuất, đội ngũ kỹ thuật đến tư duy quản trị. Khi ban lãnh đạo thống nhất định hướng và quyết tâm chuyển đổi, việc ứng dụng AI mới có thể phát huy tối đa hiệu quả.

Theo ông Jimmy, Phó Chủ tịch Tập đoàn Jack Technology, ngành dệt may Việt Nam đang chuyển dịch từ mô hình sản xuất truyền thống sang các nhà máy thông minh, nơi dữ liệu trở thành yếu tố cốt lõi để quản trị và tối ưu vận hành theo thời gian thực.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục biến động, lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp không còn nằm chủ yếu ở chi phí lao động mà đang chuyển sang năng suất, công nghệ và năng lực quản trị. Nếu chỉ mở rộng quy mô sản xuất mà không đẩy mạnh tự động hóa, số hóa và quản trị dữ liệu, doanh nghiệp sẽ gặp khó trong việc nâng cao hiệu quả vận hành cũng như đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu.

Đại diện Jack Technology cũng cho rằng dữ liệu phân tán và thiếu kết nối vẫn là rào cản của nhiều doanh nghiệp trong quá trình xây dựng nhà máy thông minh. Vì vậy, việc đồng bộ dữ liệu giữa thiết bị, máy móc và phần mềm quản trị sẽ giúp doanh nghiệp giám sát toàn bộ hoạt động sản xuất theo thời gian thực, nâng cao chất lượng sản phẩm và tối ưu hiệu quả vận hành.

Các chuyên gia nhận định, AI đang trở thành công nghệ nền tảng giúp ngành dệt may nâng cao chất lượng, giảm lãng phí nguyên liệu, tối ưu chi phí và dự báo nhu cầu sản xuất chính xác hơn. Để duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu và hiện thực hóa mục tiêu doanh thu 50 tỉ USD, doanh nghiệp dệt may cần tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng nền tảng dữ liệu đồng bộ và đầu tư vào các giải pháp AI trong kiểm soát chất lượng, tối ưu cắt vải cũng như quản trị sản xuất, hướng tới mô hình sản xuất thông minh và phát triển bền vững.