AI Data Center ngốn điện ra sao, Việt Nam phải chuẩn bị gì?
Sự phát triển nhanh của AI Data Center đang tạo sức ép lên nguồn điện, buộc Việt Nam nâng hiệu suất, đổi công nghệ làm mát và mở rộng hạ tầng năng lượng.
AI Data Center là trung tâm dữ liệu được thiết kế để phục vụ các hệ thống trí tuệ nhân tạo.
Khác với trung tâm dữ liệu thông thường, AI Data Center phải vận hành nhiều máy chủ có chip xử lý hiệu năng cao như GPU. Các thiết bị này dùng để huấn luyện mô hình AI, xử lý dữ liệu lớn và cung cấp các dịch vụ AI.
AI Data Center tiêu thụ điện lớn, làm mát là điểm nghẽn
Tại hội thảo “An ninh năng lượng đến năm 2030: Khơi thông nguồn lực phát triển hạ tầng năng lượng” , chuyên gia cho rằng trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo đang trở thành nhóm phụ tải điện mới.
Ông Sang Trần, Giám đốc Trung tâm Phát triển dịch vụ Hạ tầng Cloud, FPT Smart Cloud, cho biết một trong những thách thức lớn của AI Data Center là hiệu suất sử dụng năng lượng. Trong khí hậu nhiệt đới, các trung tâm dữ liệu tại Việt Nam phải dành lượng điện lớn cho hệ thống làm mát, bên cạnh phần điện phục vụ máy chủ và thiết bị công nghệ.
Theo ông Sang Trần, mức hao phí năng lượng tại các trung tâm dữ liệu trong nước hiện ở mức trung bình so với thế giới. Tuy nhiên, phần lớn cơ sở vẫn làm mát bằng không khí, trong khi nhiều trung tâm dữ liệu tiên tiến đã chuyển sang làm mát bằng chất lỏng. Khoảng cách công nghệ này khiến hiệu quả sử dụng điện chưa cao và tăng chi phí vận hành.
Đồng quan điểm, GS.TSKH. Từ Trung Chấn, Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Nghiên cứu Công nghệ cao ASIAN, cho biết nhu cầu điện của AI Data Center rất lớn trong khi mức tổn hao năng lượng hiện vẫn còn cao, với chỉ số PUE (Power Usage Effectiveness) khoảng 1,4-1,6.
Theo ông, đây là mức cần tiếp tục được cải thiện để nâng cao hiệu quả vận hành. Ông cảnh báo, nếu không bảo đảm nguồn điện ổn định và giảm được tổn hao năng lượng, các trung tâm dữ liệu không chỉ suy giảm hiệu suất mà còn đối mặt với nguy cơ quá nhiệt, ảnh hưởng đến độ an toàn và tính liên tục của hệ thống.
An ninh năng lượng phải theo kịp AI Data Center
PGS.TS Huỳnh Thành Đạt, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, nhận định an ninh năng lượng không còn chỉ là bảo đảm điện cho sản xuất và đời sống. Trong kỷ nguyên số, năng lượng đã trở thành hạ tầng chiến lược phục vụ AI, trung tâm dữ liệu, bán dẫn, điện toán đám mây và các ngành công nghệ tiên tiến.
Ông nhấn mạnh năng lượng là “hạ tầng của hạ tầng”. Hệ sinh thái số chỉ vận hành khi có nguồn điện ổn định, an toàn và đủ khả năng mở rộng. Đầu tư năng lượng vì vậy cũng là đầu tư cho năng lực công nghệ và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Nghị quyết 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị đặt mục tiêu bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết yêu cầu phát triển hệ thống năng lượng đồng bộ, thông minh, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả và đáp ứng nhu cầu tăng trưởng cao.
Ông Huỳnh Anh Tuyên, Phó Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Công Thương tại khu vực miền Trung và miền Nam, cho rằng Việt Nam đang chịu tác động đồng thời từ biến động thị trường năng lượng thế giới, xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng, yêu cầu giảm phát thải và nhu cầu điện tăng nhanh của các lĩnh vực công nghệ. Những sức ép này đòi hỏi nguồn cung đa dạng hơn, hạ tầng truyền tải linh hoạt hơn.
Bộ Công Thương đang phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp để phát triển điện lực, năng lượng tái tạo, năng lượng mới và nâng hiệu quả sử dụng năng lượng. Cơ quan quản lý cũng xác định huy động vốn từ Nhà nước, khu vực tư nhân và nhà đầu tư quốc tế là yếu tố then chốt.
Cần đưa trung tâm dữ liệu AI vào quy hoạch điện dài hạn
Từ góc độ chính sách, AI Data Center cần được đưa vào các kịch bản phụ tải điện dài hạn thay vì xem như nhóm khách hàng công nghệ thông thường. Quy hoạch nguồn và lưới điện phải tính đến vị trí, quy mô, tốc độ mở rộng, yêu cầu dự phòng và khả năng sử dụng năng lượng sạch của từng cụm trung tâm dữ liệu.
Việt Nam cũng cần sớm xây dựng tiêu chuẩn hiệu suất cho trung tâm dữ liệu, khuyến khích công nghệ làm mát tiên tiến và công khai các chỉ số sử dụng năng lượng. Cơ chế giá điện cần tạo động lực để doanh nghiệp dịch chuyển phụ tải, đầu tư lưu trữ và giảm tiêu thụ vào giờ cao điểm.
Bài toán năng lượng cho AI không thể giải quyết bằng một dự án điện riêng lẻ. Việt Nam cần đồng thời mở rộng nguồn cung, hiện đại hóa lưới, nâng hiệu suất trung tâm dữ liệu và hoàn thiện cơ chế thu hút đầu tư. Đây là điều kiện để kinh tế số phát triển mà không tạo thêm điểm nghẽn cho an ninh năng lượng.