AI làm thay đổi chóng mặt ngành mỹ phẩm Trung Quốc
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra cuộc cách mạng trong ngành mỹ phẩm Trung Quốc khi rút ngắn đáng kể thời gian nghiên cứu và phát triển sản phẩm, giúp các thương hiệu nội địa tung ra sản phẩm mới chỉ trong vài tháng thay vì nhiều năm.
Từ việc phân tích hàng triệu bình luận trên mạng xã hội, sàng lọc hàng triệu phân tử hoạt tính đến tối ưu công thức trước khi bước vào phòng thí nghiệm, AI đang trở thành "vũ khí" giúp các doanh nghiệp mỹ phẩm Trung Quốc tăng tốc đổi mới để cạnh tranh với các tập đoàn mỹ phẩm toàn cầu. Tuy nhiên, câu hỏi lớn vẫn còn bỏ ngỏ là liệu tốc độ có đủ để tạo ra những thương hiệu mang tầm ảnh hưởng quốc tế.
AI rút ngắn hành trình nghiên cứu mỹ phẩm từ nhiều năm xuống vài tháng
Ngay trước mùa mua sắm Ngày Độc thân (Singles' Day) năm ngoái, Yatsen Holding (tập đoàn sở hữu nhiều thương hiệu mỹ phẩm nổi tiếng tại Trung Quốc) giới thiệu dòng serum chứa PDRN, một trong những hoạt chất tái tạo da được quan tâm nhất hiện nay.
Điều ít người tiêu dùng biết là sản phẩm này được phát triển với tốc độ hiếm có. Nhờ ứng dụng AI, Yatsen rút ngắn toàn bộ chu trình nghiên cứu và phát triển vốn thường kéo dài hơn hai năm xuống chỉ còn khoảng sáu tháng.
Theo công ty, AI đã giúp các nhà khoa học phân tích hơn 50 hoạt chất tiềm năng và chỉ trong vòng một tuần đã thu hẹp xuống còn ba ứng viên triển vọng nhất để tiếp tục thử nghiệm. Đây chỉ là một ví dụ cho thấy AI đang thay đổi gần như toàn bộ chuỗi giá trị của ngành mỹ phẩm Trung Quốc.
Nếu trước đây quá trình phát triển một loại mỹ phẩm mới đòi hỏi nhiều năm nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá, thì nay AI có thể xử lí đồng thời khối lượng dữ liệu khổng lồ để xác định xu hướng tiêu dùng, đề xuất thành phần mới, dự đoán hiệu quả của công thức và tối ưu hóa quy trình sản xuất.
Các doanh nghiệp mỹ phẩm Trung Quốc đang tận dụng lợi thế của hệ sinh thái số phát triển mạnh. Hàng triệu phiên livestream, giao dịch trên các sàn thương mại điện tử và bình luận trên mạng xã hội mỗi ngày tạo nên kho dữ liệu khổng lồ phản ánh sở thích và nhu cầu của người tiêu dùng gần như theo thời gian thực. Nhờ AI, các dữ liệu này được phân tích liên tục để phát hiện những xu hướng mới trước khi chúng trở nên phổ biến.
Florasis, một trong những thương hiệu mỹ phẩm nội địa nổi tiếng nhất Trung Quốc, hiện sử dụng AI để phân tích tương tác của khách hàng sau mỗi phiên bán hàng trực tiếp cũng như đánh giá trực tuyến nhằm điều chỉnh chiến lược tiếp thị và định hướng phát triển sản phẩm.
Tốc độ thương mại trợ giúp mỹ phẩm Trung Quốc
Theo Adam Knight, đồng sáng lập nền tảng YASO chuyên hỗ trợ các thương hiệu mỹ phẩm phương Tây thâm nhập thị trường Trung Quốc, lợi thế của doanh nghiệp Trung Quốc không nằm ở năng lực nghiên cứu nền tảng mà ở tốc độ thương mại hóa.
Ông nhận định các thương hiệu phương Tây hiện vẫn sở hữu sức mạnh AI vượt trội trong khám phá và xác thực khoa học, nhưng doanh nghiệp Trung Quốc lại nhanh hơn rất nhiều trong việc đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường. Sự chuyển đổi này diễn ra đúng thời điểm ngành mỹ phẩm Trung Quốc bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm lại.
Sau nhiều năm bùng nổ nhờ thương mại điện tử và các chương trình giảm giá quy mô lớn, thị trường hiện cạnh tranh khốc liệt hơn. Giá trị giao dịch mỹ phẩm tại Trung Quốc trong năm 2025 chỉ tăng 2,8%. Proya Cosmetics (doanh nghiệp mỹ phẩm lớn nhất Trung Quốc) ghi nhận doanh thu giảm lần đầu tiên kể từ năm 2016, trong khi Yatsen vẫn chưa thể có lãi dù mức thua lỗ đã được thu hẹp.
Trong tình hình đó, AI trở thành công cụ giúp doanh nghiệp rút ngắn chu kì đổi mới sản phẩm và tìm kiếm lợi thế cạnh tranh mới. Một yếu tố khác thúc đẩy xu hướng này là người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng quan tâm đến cơ sở khoa học của mỹ phẩm.
Theo khảo sát của Mintel Group, khoảng 35% người tiêu dùng Trung Quốc tìm hiểu kĩ thành phần mỹ phẩm trước khi mua, tỉ lệ cao hơn cả Mỹ và Anh.
Theo bà Cheng Jing, Giám đốc khoa học của Yatsen, người tiêu dùng hiện không còn chỉ so sánh mỹ phẩm với các sản phẩm chăm sóc da khác mà còn đặt chúng cạnh Botox, thuốc giảm cân GLP-1 hay các phương pháp phẫu thuật thẩm mỹ. Điều đó buộc các doanh nghiệp phải chứng minh hiệu quả bằng dữ liệu khoa học thay vì chỉ dựa vào quảng cáo.
Cuộc đua AI giữa các hãng mỹ phẩm và công ty công nghệ sinh học
Không chỉ các thương hiệu mỹ phẩm, nhiều công ty công nghệ sinh học tại Trung Quốc cũng đang trở thành đối tác quan trọng trong cuộc đua AI. Một trong những cái tên nổi bật là Veminsyn có trụ sở tại Bắc Kinh, doanh nghiệp được tập đoàn L'Oréal đầu tư.
Công ty sử dụng AI để xác định các hoạt chất mỹ phẩm tiềm năng, dự đoán hiệu quả của chúng và tối ưu hóa cấu trúc phân tử trước khi bước vào thử nghiệm trong phòng thí nghiệm.
Theo đồng sáng lập Ray Chen, trước đây các nhà khoa học phải sàng lọc khoảng một triệu ứng viên mới có thể tìm ra một hoạt chất phù hợp. Khối lượng công việc quá lớn khiến thời gian và chi phí nghiên cứu tăng lên rất cao.
Nhờ AI, Veminsyn đã rút gọn hơn một triệu đoạn collagen xuống còn bảy ứng viên chỉ trong khoảng hai tháng và cuối cùng thương mại hóa thành công ba hoạt chất hiện nằm trong nhóm bán chạy nhất của công ty. Hiện doanh nghiệp này cung cấp nguyên liệu cho hơn 350 thương hiệu mỹ phẩm trong và ngoài Trung Quốc, trong đó có Proya và L'Oréal.
Một doanh nghiệp khác là Bota Biosciences tại Hàng Châu cũng phát triển nền tảng AI nội bộ có khả năng phân tích trình tự ADN, dự đoán đặc tính của các hoạt chất, xếp hạng ứng viên và tự động đề xuất quy trình thí nghiệm. Các phòng thí nghiệm của Bota có thể thực hiện tới 1,5 triệu thí nghiệm mỗi năm. Toàn bộ dữ liệu thu được tiếp tục được đưa trở lại hệ thống AI để cải thiện độ chính xác trong những lần nghiên cứu tiếp theo.
Theo Giám đốc điều hành Cheryl Cui, AI có thể giúp giảm chi phí phát triển một hoạt chất mỹ phẩm mới từ hàng chục triệu USD xuống chỉ còn vài triệu USD. Những báo cáo khoa học từng mất nhiều tuần để tổng hợp hiện có thể được AI hoàn thành chỉ trong vài phút.
Một ví dụ điển hình là quá trình phát triển elastin nhân tạo, thành phần giúp tăng độ đàn hồi của da. Nếu trước đây phải mất từ ba đến năm năm để đưa hoạt chất vào sản xuất thì nay chỉ mất khoảng một năm. Thành phần này hiện đã được sử dụng trong một dòng serum của Proya.
Trung Quốc dọn đường pháp lí thúc đẩy đổi mới ngành mỹ phẩm
Năm 2021, Trung Quốc cải cách quy trình phê duyệt nguyên liệu mỹ phẩm mới, chuyển từ cơ chế xét duyệt kéo dài nhiều năm sang hình thức đăng kí chỉ mất vài ngày. Theo CIRS Group, kể từ khi chính sách mới có hiệu lực đã có khoảng 500 nguyên liệu mỹ phẩm mới được đăng kí, phần lớn do doanh nghiệp Trung Quốc phát triển. Trước đó, trong suốt giai đoạn 2004-2021, chỉ có 14 nguyên liệu mới được phê duyệt.
Tuy nhiên, dù AI giúp tăng tốc đáng kể quá trình đổi mới, giới chuyên gia cho rằng Trung Quốc vẫn còn khoảng cách với các tập đoàn mỹ phẩm toàn cầu. Cho đến nay, các thương hiệu đại lục vẫn chưa tạo ra những hoạt chất hay xu hướng làm đẹp có sức lan tỏa mạnh trên phạm vi quốc tế như mỹ phẩm Nhật Bản hay Hàn Quốc.
Trong khi đó, các "ông lớn" toàn cầu cũng không đứng ngoài cuộc đua AI. L'Oréal hợp tác với IBM để phát triển mô hình AI hỗ trợ xây dựng công thức mỹ phẩm và cùng Nvidia mô phỏng hiệu quả của các hoạt chất. Estée Lauder bắt tay với Microsoft trong nghiên cứu thị trường và dự báo xu hướng tiêu dùng, còn Unilever đã tích hợp AI vào quá trình phát triển các sản phẩm chăm sóc da và tóc của Pond's, Dove cùng nhiều thương hiệu khác.
Theo Adam Knight, khi thị trường không còn tăng trưởng nóng, doanh nghiệp chỉ còn cách giành thị phần từ đối thủ. Trong cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt đó, tốc độ đổi mới nhờ AI sẽ trở thành lợi thế quyết định.
Đối với ngành mỹ phẩm Trung Quốc, AI không còn chỉ là một công cụ hỗ trợ nghiên cứu mà đang trở thành nền tảng của cả chiến lược cạnh tranh. Thành công trong tương lai sẽ không chỉ phụ thuộc vào khả năng phát triển sản phẩm nhanh hơn, mà còn ở việc liệu các doanh nghiệp có thể biến những lợi thế về dữ liệu, công nghệ và tốc độ thành những thương hiệu mỹ phẩm toàn cầu đủ sức định hình xu hướng làm đẹp của thế giới hay không.