Ăn trái cây nhiều giúp bảo vệ phổi khỏi ô nhiễm môi trường

Công trình nghiên cứu do Pimpika Kaewsri, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Trung tâm Sức khỏe Môi trường và Bền vững – Đại học Leicester (Anh) thực hiện. Theo đó, các chất chống oxy hóa trong trái cây có thể giúp giảm bớt tác động gây hại của ô nhiễm không khí.

Kaewsri giải thích: “Hơn 90% dân số thế giới đang sống trong môi trường có mức ô nhiễm không khí vượt quá tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), và rất nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tiếp xúc thường xuyên với ô nhiễm không khí ở mức cao có liên quan đến sự suy giảm chức năng phổi.

Song song đó, một chế độ ăn lành mạnh – đặc biệt là giàu trái cây và rau xanh – từ lâu đã được chứng minh giúp cải thiện chức năng hô hấp. Vì vậy, chúng tôi muốn tìm hiểu xem liệu chế độ ăn uống lành mạnh, hoặc các nhóm thực phẩm cụ thể, có thể làm giảm hoặc phần nào bù đắp các tác động tiêu cực của ô nhiễm không khí lên phổi hay không”.

Vai trò bảo vệ của chế độ ăn uống

Dựa trên dữ liệu từ khoảng 200.000 người tham gia trong cơ sở dữ liệu UK Biobank, nhóm nghiên cứu của Kaewsri đã phân tích thói quen ăn uống – bao gồm mức tiêu thụ trái cây, rau và ngũ cốc nguyên hạt – để tìm mối liên hệ với dung tích phổi (FEV1 – lượng không khí có thể thở ra trong một giây) và mức độ tiếp xúc với bụi mịn PM2.5.

PM2.5 là các hạt siêu nhỏ trong không khí (kích thước 2,5 micromet hoặc nhỏ hơn), thường xuất phát từ khí thải xe cộ và hoạt động công nghiệp.

Kết quả cho thấy: Với mỗi 5 microgram PM2.5 trên một mét khối không khí, phụ nữ ăn ít trái cây bị giảm trung bình 78,1 ml FEV1. Trong khi đó, những người ăn nhiều trái cây hơn chỉ giảm 57,5 ml, cho thấy việc ăn trái cây có thể giúp bảo vệ phổi trước tác động của ô nhiễm.

Vì sao trái cây có thể bảo vệ phổi?

Kaewsri giải thích thêm: “Nghiên cứu của chúng tôi xác nhận rằng một chế độ ăn lành mạnh có liên hệ với chức năng phổi tốt hơn ở cả nam và nữ, bất kể mức độ ô nhiễm không khí.

Riêng ở phụ nữ, những người ăn từ bốn phần trái cây mỗi ngày trở lên cho thấy mức suy giảm chức năng phổi do ô nhiễm thấp hơn đáng kể so với những người ăn ít trái cây hơn”.

Theo Kaewsri, nguyên nhân có thể nằm ở các hợp chất chống oxy hóa và chống viêm tự nhiên có trong trái cây. Những chất này giúp giảm stress oxy hóa và viêm nhiễm do các hạt bụi siêu nhỏ gây ra, từ đó giảm thiểu tác hại của ô nhiễm lên phổi.

Nhà nghiên cứu cũng lưu ý thêm rằng trong mẫu nghiên cứu, nam giới thường có mức tiêu thụ trái cây thấp hơn nữ giới, điều này có thể phần nào giải thích vì sao hiệu ứng bảo vệ phổi rõ rệt hơn ở phụ nữ.

Kaewsri cho biết, bước tiếp theo trong công trình của cô sẽ là theo dõi sự thay đổi chức năng phổi theo thời gian để xem liệu chế độ ăn uống có ảnh hưởng lâu dài hay không.

Góc nhìn chuyên gia: Nên ăn từ nhỏ

Giáo sư Sara De Matteis, Chủ tịch nhóm chuyên gia về sức khỏe nghề nghiệp và môi trường của Hội Hô hấp châu Âu, hiện công tác tại Đại học Turin (Ý), người không tham gia nghiên cứu, nhận định: “Nghiên cứu này một lần nữa khẳng định lợi ích hô hấp của một chế độ ăn lành mạnh, đặc biệt là giàu trái cây tươi.

Bà De Matteis nhấn mạnh: “Chúng ta nên khuyến khích chế độ ăn giàu thực vật ngay từ bậc tiểu học – không chỉ để phòng ngừa bệnh mạn tính, mà còn giúp giảm dấu chân carbon của các chế độ ăn nhiều thịt. Tuy nhiên, điều đó không thể thay thế trách nhiệm của các nhà chức trách trong việc giảm ô nhiễm không khí đến mức thấp nhất có thể”.

Dù trái cây không thể “chữa” được ô nhiễm, nhưng nó giúp cơ thể chống chịu tốt hơn trước áp lực mà con người phải đối mặt trong thế kỷ đô thị hóa và công nghiệp hóa này. Kaewsri kết luận trong phần trình bày của mình: “Chúng ta không thể ngừng hít thở, nhưng chúng ta có thể chọn cách nuôi dưỡng lá phổi của mình mỗi ngày”.