Apple thử nghiệm chip nhớ Trung Quốc giữa lúc AI tạo cơn khát linh kiện
Apple đang thử nghiệm chip nhớ Trung Quốc mà cụ thể là CXMT, nhà sản xuất bộ nhớ lớn nhất đại lục, trên nhiều dòng sản phẩm như iPhone và MacBook.
Động thái diễn ra khi nhu cầu AI khiến nguồn cung bộ nhớ toàn cầu căng thẳng, đẩy giá tăng và buộc Apple phải tìm thêm nguồn cung, nhưng cũng đặt hãng trước những rủi ro địa chính trị và công nghệ.
Apple tìm nguồn cung mới khi chip nhớ ngày càng khan hiếm
Theo những người am hiểu vấn đề, Apple đã thử nghiệm chip nhớ do ChangXin Memory Technologies (CXMT) sản xuất trên nhiều dòng thiết bị, trong đó có iPhone và MacBook. Hãng cũng đã có những cuộc trao đổi ban đầu với CXMT về khả năng sử dụng linh kiện này trong một số sản phẩm bán tại Trung Quốc.
Nếu thỏa thuận được triển khai, đây sẽ là bước đi đáng chú ý của Apple trong bối cảnh thị trường chip nhớ đang chịu sức ép chưa từng có từ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo.
Các trung tâm dữ liệu AI cần lượng lớn chip nhớ để vận hành những hệ thống tính toán hiệu năng cao. Nhu cầu tăng mạnh đã làm nguồn cung DRAM (loại bộ nhớ chủ lực được sử dụng trong máy tính, điện thoại và máy chủ) trở nên căng thẳng.
Apple gần đây đã tăng giá một số sản phẩm trên toàn cầu và cho biết chi phí bộ nhớ tăng là một trong những nguyên nhân. Việc tiếp cận thêm nguồn cung từ Trung Quốc vì thế có thể giúp Apple giảm bớt áp lực.
Apple không phải hãng công nghệ lớn duy nhất tìm đến CXMT. Các nhà sản xuất máy tính HP và Acer được cho là đã bắt đầu sử dụng một lượng chip nhớ của CXMT trong những thiết bị bán bên ngoài Mỹ. Hai công ty cũng đang tìm cách đảm bảo thêm nguồn cung cho năm tới.
CXMT hiện là nhà cung cấp DRAM tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Doanh thu quý II của công ty tăng hơn tám lần so với cùng kì năm trước nhờ nhu cầu mạnh, công suất sản xuất mở rộng và giá chip tăng.
Theo dữ liệu của Counterpoint Research, CXMT hiện chiếm khoảng 7% thị trường DRAM toàn cầu tính theo doanh thu. Công ty Trung Quốc cũng đang được hưởng lợi từ sự bùng nổ AI trong nước. CXMT ưu tiên cung cấp cho các tập đoàn công nghệ Trung Quốc như ByteDance, Tencent và Xiaomi, khi những doanh nghiệp này đều đang đẩy mạnh đầu tư vào AI. CXMT đồng thời xây dựng thêm các nhà máy với mục tiêu tăng hơn gấp đôi công suất hiện tại vào năm 2028.
Tuy nhiên, việc Apple tiếp cận nguồn cung Trung Quốc không đồng nghĩa bài toán thiếu chip nhớ có thể được giải quyết ngay lập tức. CXMT được cho là đã sử dụng gần hết công suất sản xuất trong năm nay, khiến lượng hàng dành cho khách hàng quốc tế mới khá hạn chế. Một số sản phẩm của hãng thậm chí được bán với mức giá tương đương hoặc cao hơn chip của Micron, SK Hynix và Samsung.
Nguyên nhân một phần nằm ở nguồn cung hạn chế và chi phí sản xuất của CXMT vẫn cao hơn các đối thủ nước ngoài.
Chip nhớ Trung Quốc mở ra cơ hội nhưng kéo theo rào cản công nghệ và chính trị
Với Apple, sử dụng chip nhớ tiêu chuẩn của CXMT cũng không đơn giản như thay thế một linh kiện tương đương. Apple thường tùy chỉnh linh kiện để tối ưu hiệu năng và mức tiêu thụ năng lượng cho từng thiết bị. Nếu sử dụng chip có sẵn của CXMT thay vì linh kiện được thiết kế riêng, hãng có thể phải thay đổi hoặc thiết kế lại một số bộ phận trong sản phẩm.
Quan trọng hơn, Apple phải tính đến các quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ. Theo luật hiện hành, doanh nghiệp Mỹ bị hạn chế chuyển giao công nghệ cho CXMT. Những trao đổi về thông số kĩ thuật, yêu cầu sản phẩm hay các chi tiết công nghệ, vốn thường là một phần bình thường trong quá trình phát triển chip tùy chỉnh có thể nằm trong phạm vi hạn chế.
Theo luật sư Kevin Wolf, người tư vấn cho các doanh nghiệp về kiểm soát xuất khẩu, các quy định vẫn cho phép Apple mua những linh kiện CXMT sản xuất sẵn và thương lượng giá với công ty Trung Quốc. Tuy nhiên, chúng có thể ngăn Apple đặt hàng những loại chip được thiết kế riêng theo yêu cầu.
Apple vì vậy được cho là muốn nhận được sự ủng hộ từ chính quyền Tổng thống Donald Trump trước khi tiến xa hơn trong quan hệ với CXMT. Ngay cả khi tuân thủ đầy đủ quy định, hãng vẫn có thể muốn giảm nguy cơ đối mặt với phản ứng chính trị tại Mỹ.
Một số nhà hoạch định chính sách Mỹ lo ngại rằng nếu CXMT nhận được đơn hàng từ những công ty hàng đầu của Mỹ, doanh nghiệp Trung Quốc sẽ có thêm nguồn vốn để đầu tư công nghệ và có thể tiếp cận gián tiếp với kĩ thuật của các đối tác.
Họ cũng cảnh báo sự phát triển của CXMT có thể gây sức ép lên Micron Technology, nhà sản xuất bộ nhớ lớn của Mỹ đang đầu tư xây dựng các nhà máy mới tại Idaho và New York. CXMT hiện đã nằm trong danh sách các doanh nghiệp mà Lầu Năm Góc xác định có liên hệ với quân đội Trung Quốc.
Ngoài vấn đề địa chính trị, khoảng cách công nghệ cũng là một trở ngại. Các chuyên gia cho rằng CXMT vẫn đi sau những đối thủ nước ngoài ở một số công nghệ tiên tiến, một phần do khả năng tiếp cận thiết bị sản xuất chip hiện đại của công ty bị hạn chế.
Thế nhưng, tốc độ tăng trưởng của CXMT đang khiến khoảng cách đó thu hẹp nhanh chóng. Thị trường bộ nhớ toàn cầu cũng đang chịu tác động rõ rệt. Theo Counterpoint, lượng máy tính cá nhân xuất xưởng trên toàn cầu giảm 4% trong quý II so với cùng kì năm trước, trong khi lượng smartphone xuất xưởng giảm 11%. Giá bộ nhớ tăng cao đang bắt đầu ảnh hưởng đến nhu cầu thiết bị điện tử.
Đối với Apple, việc thử nghiệm CXMT vì thế phản ánh một bài toán lớn hơn: Hãng cần đảm bảo nguồn cung linh kiện trong một thị trường mà AI đang hút ngày càng nhiều tài nguyên. Nhưng CXMT cũng chưa thể trở thành giải pháp toàn diện. Công suất hạn chế, giá thành cao và những rào cản về công nghệ khiến nguồn cung từ Trung Quốc chỉ có thể bổ sung một phần nhu cầu của Apple trong ngắn hạn.
Dù vậy, sự trỗi dậy của CXMT đang làm thay đổi cán cân trong ngành bộ nhớ. Nếu trước đây thị trường chủ yếu nằm trong tay Samsung, SK Hynix và Micron, thì một đối thủ Trung Quốc đang nhanh chóng tiến vào cuộc chơi.
Nhà nghiên cứu Neil Shah của Counterpoint nhận định câu hỏi hiện nay không còn là “liệu CXMT có thể gia nhập nhóm ba ông lớn ngành bộ nhớ hay không”, mà là “khi nào điều đó sẽ xảy ra”.
Với Apple, câu trả lời có thể quyết định không chỉ nguồn cung chip cho iPhone và MacBook, mà còn cho thấy các hãng công nghệ Mỹ sẽ phải cân bằng thế nào giữa nhu cầu linh kiện, chi phí sản xuất và những ranh giới công nghệ ngày càng rõ nét giữa Mỹ và Trung Quốc.