Bản đồ vùng cấm bay hàng không: Những điều người dân phải biết để không vướng vòng lao lý
Để không vô tình bước qua ranh giới pháp luật, việc nắm rõ quy định về "bản đồ vùng cấm bay" và các nguyên tắc quản lí không phận là nghĩa vụ bắt buộc đối với bất kì ai đang sở hữu hoặc vận hành thiết bị bay.
Quy định về vùng cấm bay với Drone, Flycam
Sự phát triển bùng nổ của các thiết bị bay không người lái (Drone, Flycam) hay các phương tiện bay siêu nhẹ tại Việt Nam trong những năm gần đây đã mở ra bước tiến mới cho công nghiệp quay phim, nhiếp ảnh, khảo sát địa hình và nông nghiệp thông minh.
Tuy nhiên, cùng với tính tiện lợi là những nguy cơ tiềm ẩn đe dọa nghiêm trọng đến an ninh quốc gia và an toàn hàng không dân dụng. Không ít trường hợp người dân, cá nhân trải nghiệm flycam chỉ vì vô tình hoặc thiếu hiểu biết đã điều khiển thiết bị bay vào "vùng cấm", dẫn đến hậu quả bị xử phạt hành chính nặng nề, tịch thu phương tiện, thậm chí chịu trách nhiệm hình sự.
Để không vô tình bước qua ranh giới pháp luật, việc nắm rõ quy định về "bản đồ vùng cấm bay" và các nguyên tắc quản lí không phận là nghĩa vụ bắt buộc đối với bất kì ai đang sở hữu hoặc vận hành thiết bị bay.
Vùng cấm bay và vùng hạn chế bay: Theo quy định pháp luật hiện hành (cụ thể là Quyết định số 18/2020/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định về thiết lập khu vực cấm bay, khu vực hạn chế bay đối với tàu bay không người lái và các phương tiện bay siêu nhẹ), không phận được chia thành các cấp độ kiểm soát nghiêm ngặt.
Khu vực cấm bay là những khu vực tuyệt đối không được cất cánh hoặc điều khiển phương tiện bay vào dưới bất kì hình thức nào (trừ trường hợp phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh được cấp phép đặc biệt):
- Công trình quốc phòng và khu vực quân sự: Các căn cứ, đồn bốt, kho tàng, nhà máy sản xuất vũ khí, khí tài quân sự.
- Trụ sở cơ quan Nhà nước trọng yếu: Khu vực làm việc của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các Bộ, ngành; cơ quan đại diện ngoại giao, đại sứ quán các nước.
- Khu vực cảng hàng không, sân bay:
+ Phạm vi phía trong ranh giới sân bay.
+ Phạm vi bán kính 15km tính từ tâm sân bay đối với các sân bay có hoạt động hàng không dân dụng và quân sự.
- Khu vực hạ tầng năng lượng, viễn thông trọng điểm: Nhà máy điện hạt nhân, nhà máy thủy điện lớn, trạm biến áp trung tâm, trung tâm viễn thông quốc gia, kho xăng dầu, khí đốt.
- Khu vực biên giới: Phạm vi 3.000m tính từ đường biên giới đất liền vào nội địa (hoặc theo quy định cụ thể tại các tuyến biên giới trọng điểm).
Khu vực hạn chế bay là những khu vực người dân chỉ được phép bay khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện cụ thể về độ cao, thời gian, hoặc phải có sự chấp thuận của cơ quan quản lí.
- Vùng bay lân cận khu vực cấm bay: Nhằm tạo hành lang an toàn đệm xung quanh các mục tiêu bảo vệ.
- Khu vực tập trung đông người: Độ cao bay bị khống chế nghiêm ngặt; không được thực hiện các thao tác nguy hiểm trên không phía trên các sự kiện, lễ hội, khu đô thị sầm uất.
- Khu vực có độ cao địa hình lớn: Các vùng núi cao hoặc khu vực gần đường bay của không quân, hàng không dân dụng.
Tra cứu "Bản đồ vùng cấm bay" ở đâu?
Hiện nay, Bộ Quốc phòng cùng các cơ quan chức năng đã và đang hoàn thiện hệ thống dữ liệu số hóa về vùng cấm bay và vùng hạn chế bay.
Để chủ động phòng tránh vi phạm, người điều khiển Flycam/Drone cần lưu ý truy cập các trang tin điện tử chính thức của Bộ Quốc phòng, Cục Tác chiến (Tổng Tham mưu trưởng) hoặc Cục Hàng không Việt Nam để cập nhật tọa độ, bản đồ quy hoạch không phận.
Hầu hết các hãng sản xuất Flycam lớn (như DJI) đều tích hợp hệ thống bản đồ No-Fly Zone (NFZ) trên ứng dụng điều khiển. Thiết bị sẽ tự động cảnh báo hoặc khóa không cho cất cánh khi nằm trong vùng cấm. Tuy nhiên, người dùng không nên phụ thuộc hoàn toàn vào phần mềm của hãng, vì bản đồ này đôi khi chưa cập nhật kịp thời các khu vực cấm bay đặc thù theo quy định riêng của pháp luật Việt Nam.
Nhiều người dùng nhầm tưởng rằng mua thiết bị thương mại về là có thể tự do cất cánh ở những nơi không có biển cấm. Thực tế, mọi hoạt động bay của tàu bay không người lái và phương tiện bay siêu nhẹ tại Việt Nam đều phải được Cục Tác chiến - Bộ Tổng Tham mưu cấp phép trước khi tiến hành.
Hành vi vi phạm quy định về quản lý không phận và điều khiển thiết bị bay trái phép sẽ bị xử lí nghiêm minh theo quy định tại Nghị định 144/2021/NĐ-CP và các văn bản liên quan:
| Hành vi vi phạm | Mức xử phạt hành chính (Dự kiến / Tham chiếu) | Biện pháp bổ sung |
| Bay không có giấy phép | Phạt tiền từ 10.000.000 - 20.000.000 đồng | Tịch thu phương tiện bay |
| Bay vào khu vực cấm / hạn chế bay | Phạt tiền từ 20.000.000 - 40.000.000 đồng | Tịch thu phương tiện bay |
| Gây ảnh hưởng an toàn hàng không / an ninh | Xử phạt hành chính kịch khung hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự | Bồi thường thiệt hại (nếu có) |
Trường hợp điều khiển Flycam xâm nhập khu vực quân sự, quay chụp bí mật nhà nước, hoặc làm cản trở hoạt động của máy bay thương mại có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh liên quan đến Tội cố ý làm lộ bí mật nhà nước, Tội cản trở giao thông hàng không, hoặc Tội xâm phạm an ninh quốc gia với mức án phạt tù rất nặng.
Chiếc Flycam trong tay bạn có thể là công cụ sáng tạo nghệ thuật đắc lực, nhưng cũng có thể biến thành một phương tiện vi phạm pháp luật chỉ trong vài giây lơ đễnh.
Việc trang bị kiến thức về bản đồ vùng cấm bay, chủ động xin phép và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an ninh không phận không chỉ bảo vệ chính bạn khỏi những rắc rối pháp lí, mà còn thể hiện trách nhiệm của một công dân đối với an toàn hàng không và an ninh Tổ quốc. Trước khi cất cánh, hãy luôn tự hỏi: "Tọa độ này đã an toàn và hợp pháp hay chưa?".
