Báo Nhật: Việt Nam nổi lên trong cuộc đua cải cách thị trường vốn
Các nền kinh tế Đông Nam Á đang chứng tỏ sự năng động nhưng bước tiến của Việt Nam là đáng chú ý hơn cả.
Các thị trường chứng khoán Đông Nam Á huy động hơn 3 tỉ USD qua các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) trong nửa đầu năm 2026, tăng 120% so với cùng kì năm trước. Theo Nikkei Asia (Nhật), Malaysia dẫn đầu về quy mô, trong khi Việt Nam gây chú ý khi từ chỗ không có IPO lớn nào trong nửa đầu năm 2025 đã vươn lên với 4 thương vụ nằm trong nhóm 10 thương vụ lớn nhất khu vực.
Hơn 3 tỉ USD đổ vào các thương vụ IPO Đông Nam Á
Thị trường IPO Đông Nam Á bước vào năm 2026 với tín hiệu tích cực khi dòng vốn huy động qua các đợt niêm yết mới tăng mạnh, bất chấp số lượng thương vụ lại giảm.
Theo dữ liệu do Deloitte tổng hợp từ thông tin doanh nghiệp công bố, các công ty trong khu vực huy động được khoảng 3,07 tỉ USD thông qua IPO trong 6 tháng đầu năm 2026, tăng 120% so với cùng kì năm 2025. Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn mức 5,11 tỉ USD của nửa cuối năm 2025.
Đáng chú ý, số lượng IPO trong khu vực giảm khoảng 10%, xuống còn 47 thương vụ. Điều đó cho thấy sự phục hồi của thị trường không đến từ việc có nhiều doanh nghiệp lên sàn hơn, mà chủ yếu nhờ sự xuất hiện của những thương vụ có quy mô lớn.
Malaysia đứng đầu Đông Nam Á cả về giá trị vốn huy động lẫn số lượng doanh nghiệp niêm yết mới. Singapore cũng ghi nhận một số thương vụ lớn, trong khi Indonesia chứng kiến số lượng IPO quy mô nhỏ giảm mạnh do thanh khoản yếu hơn và những bất định liên quan đến quy định.
Thương vụ lớn nhất khu vực trong nửa đầu năm thuộc về UI Boustead REIT của Singapore, tập trung vào các tài sản logistics tại Singapore và Nhật Bản.
Trong khi đó, Malaysia gây chú ý với thương vụ Sunway Healthcare Holdings, huy động khoảng 707 triệu USD, trở thành thương vụ IPO lớn thứ hai Đông Nam Á và lớn nhất Malaysia trong 9 năm.
Sunway Healthcare vận hành hệ thống bệnh viện và là công ty thành viên của tập đoàn Sunway Group. Nguồn vốn huy động dự kiến được sử dụng để mở rộng cơ sở y tế trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe tại Malaysia được dự báo tăng cùng với quá trình phát triển kinh tế và già hóa dân số.
Sự thành công của các thương vụ lớn cho thấy nhà đầu tư Đông Nam Á đang có xu hướng chọn lọc hơn. Thay vì phân bổ vốn rộng cho hàng loạt doanh nghiệp mới niêm yết, dòng tiền đang tập trung vào những công ty có quy mô lớn, lĩnh vực dễ nhận diện và câu chuyện tăng trưởng rõ ràng. Đây cũng là lí do số lượng IPO giảm nhưng tổng giá trị huy động vẫn tăng mạnh.
Việt Nam hưởng lợi từ cải cách thị trường vốn
Nếu Malaysia đang dẫn đầu về quy mô IPO, Việt Nam lại là một trong những câu chuyện đáng chú ý nhất của khu vực.
Trong nửa đầu năm 2025, Việt Nam không có thương vụ IPO lớn nào. Nhưng chỉ một năm sau, cả 4 doanh nghiệp Việt Nam lên sàn trong nửa đầu năm 2026 đều nằm trong nhóm 10 thương vụ IPO lớn nhất Đông Nam Á xét về giá trị huy động.
Đáng chú ý nhất là Dien May Xanh Investment, doanh nghiệp kinh doanh điện máy và sản phẩm công nghệ thông tin – truyền thông thuộc Mobile World Investment. Công ty được tách khỏi tập đoàn mẹ và niêm yết như một doanh nghiệp độc lập, trở thành thương vụ IPO lớn thứ ba khu vực.
Dien May Xanh sở hữu một trong những mạng lưới bán lẻ điện tử tiêu dùng lớn nhất Việt Nam với khoảng 3.000 cửa hàng. Doanh nghiệp cũng đã mở rộng hoạt động sang Indonesia và đang hướng tới tăng trưởng tại các thị trường nước ngoài.
Một thương vụ khác đáng chú ý là Gelex Infrastructure, công ty hạ tầng cốt lõi của Gelex Group, đứng thứ sáu trong bảng xếp hạng IPO khu vực.
Gelex Infrastructure hoạt động trong các lĩnh vực như khu công nghiệp, hạ tầng nước và nhiều loại hình cơ sở hạ tầng khác. Nguồn vốn huy động dự kiến được sử dụng cho các dự án phát triển quy mô lớn, trong đó có sân bay quốc tế Gia Bình ở miền Bắc.
Việc những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tiêu dùng và hạ tầng chiếm vị trí cao trong bảng xếp hạng IPO cho thấy câu chuyện tăng trưởng của thị trường Việt Nam không chỉ nằm ở công nghệ. Các ngành gắn trực tiếp với mở rộng tiêu dùng, đô thị hóa và đầu tư cơ sở hạ tầng vẫn đang thu hút sự quan tâm lớn.
Đằng sau sự trở lại của thị trường IPO Việt Nam là quá trình cải cách kéo dài nhiều năm. Cơ quan quản lí đã nới lỏng một số quy định đối với nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có việc loại bỏ yêu cầu kí quỹ trước khi giao dịch. Việt Nam cũng đưa vào vận hành một nền tảng giao dịch mới nhằm cải thiện hoạt động của thị trường.
Những thay đổi này góp phần giúp FTSE Russell nâng hạng thị trường Việt Nam trong năm 2025. Kì vọng thanh khoản và mức độ tham gia của nhà đầu tư quốc tế tăng lên cũng thúc đẩy nhiều doanh nghiệp cân nhắc lựa chọn thị trường chứng khoán Việt Nam làm nơi huy động vốn.
Điểm đáng chú ý là IPO không chỉ là cách để cổ đông hiện hữu bán cổ phần. Với những doanh nghiệp đang mở rộng nhanh, thị trường chứng khoán còn có thể trở thành một kênh huy động vốn cho các dự án mới, đặc biệt trong những lĩnh vực cần nguồn vốn dài hạn như hạ tầng, y tế và công nghiệp.
SkyeChip và bài kiểm tra cho IPO công nghệ Đông Nam Á
Một trong những thương vụ được giới đầu tư theo dõi sát nhất tại Malaysia là SkyeChip, startup thiết kế chip thành lập năm 2019 bởi CEO Fong Swee Kiang, cựu lãnh đạo Intel, cùng các đồng sáng lập.
SkyeChip hoạt động trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ bán dẫn và thiết kế mạch tích hợp chuyên dụng (ASIC), phù hợp với tham vọng xây dựng ngành công nghiệp chip nội địa của Malaysia.
Điểm đặc biệt của thương vụ không chỉ nằm ở mức độ quan tâm của nhà đầu tư. Cổ phiếu SkyeChip được chào bán với giá 0,88 ringgit nhưng sau niêm yết tiếp tục giao dịch cao hơn đáng kể, có thời điểm dao động quanh vùng 3 ringgit.
Đợt IPO nhận lượng đăng kí tương đương khoảng 95 lần số cổ phiếu được chào bán, cho thấy sức hút rất lớn đối với câu chuyện bán dẫn và công nghệ cao.
Quan trọng hơn, SkyeChip dự kiến dành khoảng 60% số tiền huy động từ IPO cho nghiên cứu và phát triển. Điều này khiến thương vụ trở nên khác biệt so với mô hình IPO truyền thống, trong đó doanh nghiệp chủ yếu hoạt động ổn định trong nhiều năm trước khi đưa cổ phiếu lên sàn.
Theo Gopi Krishnan, Phó giám đốc Viện Nghiên cứu Thị trường Vốn Malaysia, việc niêm yết của SkyeChip không chỉ là cơ hội thoái vốn cho cổ đông hiện hữu mà còn là cơ chế tài trợ cho giai đoạn phát triển công nghệ tiếp theo.
Nếu thành công, mô hình này có thể mở ra một hướng mới cho thị trường vốn Malaysia: Trở thành nguồn tài chính hỗ trợ startup công nghệ cao sau giai đoạn đầu tư mạo hiểm, thay vì chỉ là nơi các doanh nghiệp trưởng thành huy động vốn. Đây là vấn đề mà nhiều thị trường chứng khoán Đông Nam Á vẫn đang phải đối mặt.
Các sàn chứng khoán trong khu vực thường có nhiều doanh nghiệp quy mô vừa, hoạt động lâu năm trong thị trường nội địa. Ngược lại, số lượng startup tăng trưởng nhanh, từng huy động vốn từ quỹ đầu tư mạo hiểm và các nhà đầu tư bên ngoài, nhưng sau đó lựa chọn niêm yết tại chính thị trường Đông Nam Á vẫn còn hạn chế.
Grab và Sea là những ví dụ điển hình. Hai doanh nghiệp công nghệ lớn có nguồn gốc Đông Nam Á đều lựa chọn niêm yết tại Mỹ thay vì các sàn chứng khoán trong khu vực.
Vì vậy, SkyeChip đang trở thành một phép thử quan trọng. Nếu một startup deep-tech có chu kì phát triển dài và cần liên tục đầu tư cho R&D có thể huy động vốn hiệu quả trên thị trường Malaysia, điều này có thể khuyến khích thêm nhiều doanh nghiệp bán dẫn và công nghệ cao lựa chọn con đường tương tự.
Tuy nhiên, nhà đầu tư vẫn rất thận trọng. Daiki Kumamoto, đại diện UntroD Capital Asia, cho rằng kết quả của SkyeChip sẽ có ảnh hưởng đáng kể tới khả năng huy động vốn và triển vọng IPO của các startup bán dẫn, deep-tech trong tương lai.
Trong khi đó, Lee Ching Poh, chuyên gia phân tích nghiên cứu bán lẻ tại CGS International Securities Malaysia, nhận định nhà đầu tư hiện chọn lọc rất mạnh, ưu tiên những doanh nghiệp có tốc độ tăng trưởng cao và triển vọng rõ ràng, đặc biệt là những công ty hưởng lợi từ chu kì đầu tư vào trí tuệ nhân tạo.
Điều đó cho thấy thị trường IPO Đông Nam Á đang bước vào một giai đoạn mới. Không còn là câu chuyện cứ lên sàn là có vốn, mà doanh nghiệp phải chứng minh được lí do tại sao nhà đầu tư nên đặt cược vào mình.
Với Malaysia, đó có thể là bán dẫn, AI và deep-tech. Với Việt Nam, đó có thể là tiêu dùng, hạ tầng, công nghiệp và những doanh nghiệp đang hưởng lợi từ quá trình mở rộng nền kinh tế.
3,07 tỉ USD huy động trong nửa đầu năm 2026 vì thế không chỉ là một con số thuần về lượng vốn. Nó phản ánh sự dịch chuyển của thị trường vốn Đông Nam Á: Số lượng IPO có thể giảm, nhưng những doanh nghiệp đủ lớn, đủ tiềm năng và có câu chuyện tăng trưởng rõ ràng vẫn có khả năng thu hút dòng tiền mạnh.
Và trong cuộc đua này, Việt Nam đang cho thấy một tín hiệu rất đáng chú ý. Sau một năm gần như vắng bóng các thương vụ lớn, thị trường đang trở lại nhanh chóng, cùng với những thay đổi về cơ chế giao dịch và vị thế trên bản đồ thị trường mới nổi.
Nếu xu hướng cải cách tiếp tục được duy trì, câu hỏi đối với Việt Nam trong những năm tới sẽ không chỉ là có thêm bao nhiêu doanh nghiệp lên sàn, mà là liệu thị trường có thể giữ chân được những doanh nghiệp tăng trưởng nhanh và các công ty công nghệ có tham vọng khu vực hay không. Đó mới là thước đo quan trọng để biến một làn sóng IPO thành một thị trường vốn trưởng thành.