Bí ẩn hàng triệu chip AI của Microsoft: Đã mua nhưng chưa thể sử dụng?

Những chip này khá nhỏ, một số có thể nằm gọn trong lòng bàn tay, song đóng vai trò nền tảng trong việc phát triển mô hình AI. Những hãng công nghệ lớn nhất thế giới cần số lượng khổng lồ chip để duy trì lợi thế và Microsoft là một trong số đó. Song xét trên các số liệu hiện có, dường như Microsoft đang gặp vấn đề.

Một cuộc điều tra của tờ Guardian phát hiện sự chênh lệch đáng chú ý giữa năng lực AI mà Microsoft công bố và số lượng chip AI tiên tiến đang được công ty đưa vào vận hành.

Đây cũng không phải một khoảng thiếu hụt nhỏ. Microsoft được cho là đặt mục tiêu lắp đặt 1,8 triệu chip AI tại các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu vào cuối năm 2024. Gần hai năm sau, trong lúc đang thực hiện kế hoạch mở rộng với ngân sách 280 tỉ USD, Microsoft có 2,2 triệu chip AI được lắp đặt, theo các tài liệu nội bộ mà Guardian tiếp cận. Con số này chưa bằng một nửa so với mức mà một số chuyên gia từng ước tính.

Nói một cách đơn giản, cuộc đua tranh giành ưu thế về AI trên toàn cầu đòi hỏi phải xây dựng hàng loạt trung tâm dữ liệu quy mô lớn, được vận hành nhờ các loại chip cực kì đắt đỏ. Sự chênh lệch về số lượng chip này cho thấy các trung tâm dữ liệu mới nhất của Microsoft có thể chưa đi vào hoạt động hoàn toàn, hoặc nếu đã hoạt động thì lại thiếu hụt lượng chip cần thiết.

Điều này cũng làm nổi bật một vấn đề căn bản hơn khi đánh giá tốc độ phát triển công nghệ AI. Những chip cung cấp sức mạnh tính toán cho AI chủ yếu do Nvidia sản xuất.

Chuỗi cung ứng chip của Nvidia là một trong những bí mật được giữ kín nhất ngành công nghệ.

Nvidia không công bố đã bán bao nhiêu chip và bán cho những khách hàng nào. Các khách hàng của Nvidia, đa phần là những hãng công nghệ lớn nhất thế giới, cũng không tiết lộ đang sở hữu bao nhiêu chip. Không có những thông tin này, rất khó để xác định chính xác AI đang thực sự bùng nổ đến mức nào.

Microsoft mở rộng năng lực AI chậm hơn nhiều so với báo cáo?

Trong hai năm qua, Microsoft cho biết đã xây dựng hạ tầng AI với tốc độ chưa từng có. Tại cuộc họp công bố kết quả kinh doanh quý III năm tài chính 2026, Giám đốc điều hành Satya Nadella cho biết công ty đã bổ sung 1 GW (gigawatt) công suất trung tâm dữ liệu trong quý và vẫn đang trên đà tăng gấp đôi tổng quy mô hạ tầng trong vòng hai năm. Microsoft cho biết nhu cầu của khách hàng với các dịch vụ đám mây và AI tiếp tục vượt quá công suất hiện có.

Kể từ năm 2022, Microsoft đã đổ khoảng 280 tỉ USD vào đất đai, các tòa nhà và hạ tầng tính toán để xây dựng năng lực AI. Riêng quý gần nhất, khoản đầu tư này đã vượt 41 tỉ USD.

Song rất khó ước tính Microsoft thực sự đã xây dựng bao nhiêu trung tâm dữ liệu bằng số tiền trên.

Có thể đánh giá tiến độ của Microsoft dựa trên những gì công ty công bố công khai, đặc biệt là lượng điện mà các trung tâm dữ liệu cần sử dụng. Trung tâm dữ liệu cần rất nhiều điện. Vì vậy, một cách để ước tính số trung tâm dữ liệu đang hoạt động là tính tổng công suất điện mà Microsoft có thể sử dụng cho AI.

Các báo cáo thường niên và báo cáo kết quả kinh doanh theo quý của Microsoft cho thấy công ty đã bổ sung khoảng 5 GW công suất trung tâm dữ liệu hai năm qua như một phần của quá trình xây dựng hạ tầng AI. Microsoft cho biết hiện có hàng trăm trung tâm dữ liệu trên 5 châu lục.

5 GW là con số khổng lồ, gấp khoảng 4 lần quy mô của cụm trung tâm dữ liệu lớn nhất châu Âu. Thế nhưng, tổng công suất của Microsoft đáng lẽ còn lớn hơn con số này, bởi công ty đã xây dựng hạ tầng AI từ năm 2022. Con số chính xác hơn vẫn là điều bí ẩn.

Trong bài thuyết trình nội bộ năm 2024, Microsoft từng tuyên bố đã có 5 GW công suất trung tâm dữ liệu được lắp đặt. Điều này gợi ý rằng tổng công suất hiện tại của hãng có thể lên tới 10 GW.

Tuy nhiên, không rõ toàn bộ số này có dành cho các trung tâm dữ liệu AI hay không. Một phần có thể phục vụ các dịch vụ đám mây khác. Dù vậy, những tuyên bố từ Microsoft cho thấy phần lớn chi tiêu vốn của công ty trong những năm gần đây tập trung vào việc xây dựng hạ tầng AI.

Dựa trên công suất trung tâm dữ liệu và mức tiêu thụ điện của các GPU, Guardian ước tính Microsoft có khoảng 6,4 triệu GPU nếu sở hữu 10 GW công suất dành cho AI.

Tuy nhiên, ông Shaolei Ren, giáo sư tại Đại học California - Riverside (Mỹ), nói rằng các báo cáo phát triển bền vững của Microsoft (vốn chứa số liệu tiêu thụ điện năng và được công bố tách biệt với báo cáo tài chính) lại cho thấy một bức tranh khác.

Theo Shaolei Ren, những báo cáo này cho thấy năng lực AI của Microsoft trong năm 2024 có lẽ chỉ ở mức khoảng 1,2 GW.

Ngay cả với con số thấp hơn trên, nếu thực sự bổ sung 5 GW trung tâm dữ liệu AI trong hai năm qua, Microsoft vẫn sẽ cần khoảng 4 triệu chip AI.

“Nếu chỉ dựa trên các số liệu tự công bố, Microsoftcó thể không sai. Tuy nhiên, vấn đề là Microsoft chưa giải thích rõ ‘công suất trung tâm dữ liệu được bổ sung’ thực sự có nghĩa là gì và bao nhiêu trong số đó đã đi vào hoạt động. Họ cung cấp quá ít thông tin để có thể đánh giá chính xác. Trong khi đó, các báo cáo phát triển bền vững của Microsoft được kiểm toán bởi bên thứ ba, nên có độ tin cậy cao hơn những tuyên bố mà công ty đưa ra”, Shaolei Ren nhận xét.

Một nhà phân tích chuyên theo dõi Nvidia cho rằng Microsoft đáng lẽ phải sở hữu nhiều chip hơn, xét theo những gì công ty đã công bố. “Con số này thấp hơn nhiều so với mức tôi dự đoán Microsoft sẽ có”, nhà phân tích nói.

Microsoft khẳng định các tính toán của Guardian dựa trên thông tin không chính xác. Tuy nhiên, hãng không đưa ra thông tin cụ thể về việc con số nào của Guardian là sai lệch.

Điều rõ ràng là việc Microsoft mở rộng năng lực AI dường như đang diễn ra chậm hơn nhiều so với những gì các báo cáo thường niên của hãng gợi ý.

Shaolei Ren nhận định: "Trên giấy tờ, việc đảm bảo hoặc công bố công suất điện 1 GW trong một quý có thể là điều khả thi. Tuy nhiên, để đưa công suất đó vào vận hành và thực sự sử dụng cho hoạt động tính toán ngay trong cùng quý đó lại là chuyện khó khăn hơn nhiều".

Các nguồn tin nội bộ Microsoft cho biết tổng số chip AI của công ty gần như không tăng trong năm qua.

Một phần sự chênh lệch nói trên có thể được giải thích bởi mối quan hệ hợp tác giữa Microsoft và OpenAI. Các điều khoản chính xác trong quan hệ thương mại giữa hai bên chưa được công bố. Do đó, một phần số trung tâm dữ liệu mà Microsoft triển khai có thể phục vụ OpenAI và không xuất hiện trong những tài liệu mà Guardian tiếp cận.

“Microsoft đáng lẽ phải sở hữu khoảng 1 triệu chip Blackwell”

Còn một yếu tố khác: Một số dự án lớn của Microsoft dường như vẫn còn cách khá xa trạng thái vận hành đầy đủ.

Hãy lấy ví dụ về dự án phát triển AI lớn nhất của Microsoft tại Mỹ: Cặp trung tâm dữ liệu mang tên Fairwater đặt tại bang Wisconsin và Georgia.

Tháng 4, Satya Nadella (Giám đốc điều hành Microsoft) tuyên bố dự án Fairwater ở Wisconsin “đang đi vào hoạt động”. Tuy nhiên, hình ảnh vệ tinh của công trình do viện nghiên cứu phi lợi nhuận Epoch AI công bố dường như cho thấy chỉ một phần cơ sở này đang vận hành. Đến tháng 5, Microsoft thừa nhận với một tờ báo tại Wisconsin rằng Fairwater chưa thực sự đi vào hoạt động.

Theo Shaolei Ren, đây là tình trạng rất phổ biến.

Ban đầu, Fairwater được công bố là khoản đầu tư trị giá nhiều tỉ USD với công suất lên tới nhiều GW. Song ba năm sau, mới chỉ 300 MW công suất được xây dựng.

Tài liệu nội bộ cũng cho thấy Microsoft sở hữu ít chip Blackwell hơn mức có thể dự đoán theo các tuyên bố công khai từ Nvidia. Blackwell là thế hệ chip AI mới nhất của Nvidia đã được thương mại hóa.

Tháng 3/2025, Jensen Huang (Giám đốc điều hành Nvidia) cho biết đơn hàng chip Blackwell từ 4 khách hàng lớn nhất của công ty, được cho là Amazon, Oracle, Microsoft và Google, đạt tổng cộng 3,6 triệu đơn vị.

Không có số liệu chi tiết cụ thể cho con số này, nhưng từ trước đến nay, Microsoft luôn là một trong những khách hàng lớn nhất của Nvidia.

Nếu vị thế này vẫn được duy trì, Microsoft đáng lẽ phải sở hữu khoảng 1 triệu chip Blackwell, theo Guardian. Song trên thực tế, số chip Blackwell được lắp đặt tại Microsoft chưa bằng một nửa con số này.

Nếu không nằm trong trung tâm dữ liệu, chip đang ở đâu?

Báo cáo tài chính của Nvidia dường như cho thấy công ty đã bán ra một lượng chip khổng lồ. Ngày 25/2, Nvidia công bố doanh thu 215,9 tỉ USD cho cả năm tài chính 2026.

Vậy Microsoft đã mua những chip này nhưng chưa lắp đặt chúng? Công ty đã mua bao nhiêu? Hiện toàn bộ số chip đó có nằm trong tay Microsoft hay không?

Satya Nadella dường như đã đề cập đến vấn đề này trong podcast All Things AI vào cuối năm 2025, khi nói về quá trình xây dựng các trung tâm dữ liệu của Microsoft. Theo ông, vấn đề lớn nhất là nguồn điện và việc xây dựng trung tâm dữ liệu đủ gần nơi có nguồn điện.

“Nếu không làm được điều đó, bạn có thể có cả một đống chip nằm trong kho nhưng không thể cắm chúng vào đâu. Thực tế, đó chính là vấn đề của tôi hiện nay. Đây không phải vấn đề về nguồn cung chip. Vấn đề là tôi không có những cơ sở trung tâm dữ liệu đã hoàn thiện để lắp chúng vào”, giám đốc điều hành Microsoft chia sẻ.

Người phát ngôn Microsoft cho biết: “Trong nhiều thập niên, Microsoft đã xây dựng hạ tầng toàn cầu nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của khách hàng với các dịch vụ đám mây và AI. Các trung tâm dữ liệu của chúng tôi kết hợp chip do Microsoft tự thiết kế, chip AMD, Intel và Nvidia thuộc nhiều thế hệ, cùng với hạ tầng mạng, lưu trữ và hệ thống cần thiết để vận hành ở quy mô lớn.

“Microsoft không công bố số lượng cụ thể của từng loại chip trong hạ tầng AI. Những ước tính mà Guardian đưa ra với chúng tôi là không chính xác, do rút ra kết luận sai từ những giả định không đúng”, người này nói thêm.

Nvidia không phản hồi khi được đề nghị bình luận.

Cách ước tính số chip từ năng lực AI của một công ty

Các hãng công nghệ lớn nhất thế giới thường công bố năng lực AI của họ dựa trên công suất điện tính bằng GW.

Một GW có thể cung cấp điện cho khoảng 700.000 đến 1 triệu hộ gia đình. Meta cho biết trung tâm dữ liệu Hyperion gây nhiều tranh cãi tại bang Louisiana (Mỹ) sẽ có công suất 5 GW. Công ty DataVita (Anh) đang lên kế hoạch xây dựng một trung tâm dữ liệu 1 GW tại Lanarkshire, Scotland.

Để chuyển những con số này thành lượng chip, cần tính xem một công suất điện nhất định có thể vận hành bao nhiêu chip.

Guardian sử dụng phương pháp sau đây và đã kiểm tra các phép tính với Abdeltawab Hendawi, giáo sư tại Đại học Rhode Island (Mỹ), cùng Shaolei Ren.

Để có ước tính rất sơ bộ về số chip trong một trung tâm dữ liệu, có thể lấy tổng công suất điện của trung tâm dữ liệu chia cho mức điện năng tiêu thụ của một chip AI, chẳng hạn Nvidia H100.

Một GPU Nvidia H100 tiêu thụ khoảng 700 watt. Nếu Microsoft có công suất 10 GW, chia cho 700 watt thì sẽ ra khoảng 14,3 triệu GPU H100 về mặt lý thuyết.

Tuy nhiên, Nvidia H100 chỉ là một phần trong số chip được đề cập trong tài liệu nội bộ. Tài liệu cũng cho thấy Microsoft sử dụng Nvidia A100 (dòng GPU tiêu thụ ít điện hơn) và Blackwell (dòng GPU tiêu thụ nhiều điện hơn). Hơn nữa, cách tính trên không tính đến nhiều yếu tố khác.

Thứ nhất, trung tâm dữ liệu còn có hệ thống làm mát và nhiều thiết bị khác cũng tiêu thụ điện. Shaolei Ren ước tính trong một trung tâm dữ liệu AI, khoảng 80% lượng điện được dùng cho chip máy tính.

Con số này tương đối phù hợp với số liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), dù tỉ lệ thực tế phụ thuộc vào hiệu quả sử dụng năng lượng của từng trung tâm dữ liệu.

Nếu có 10 GW công suất, 80% tương đương khoảng 8 GW thực sự dành cho chip tính toán.

Con số này thấp hơn một chút so với số liệu mà Microsoft công bố về hiệu quả sử dụng điện tại các trung tâm dữ liệu. Theo báo cáo phát triển bền vững năm 2024 của Microsoft, khoảng 89% lượng điện được sử dụng cho hệ thống CNTT, 11% còn lại là phần tiêu hao cho các hoạt động phụ trợ của trung tâm dữ liệu.

Thứ hai, không phải toàn bộ chip trong trung tâm dữ liệu đều là chip AI.

Chip AI được lắp trên các giá máy chủ cùng với nhiều loại chip và linh kiện khác, chẳng hạn chip nhớ, để hỗ trợ quá trình tính toán.

Một máy chủ sử dụng 8 GPU Nvidia H100 tiêu thụ tối đa khoảng 10 kW điện. Nếu lấy 8 GW chia cho 10 kW, ta có khoảng 800.000 máy chủ, tương đương 6,4 triệu GPU.

Shaolei Ren cho rằng đây là ước tính khá thận trọng, bởi các công ty như Microsoft thường lắp đặt nhiều chip hơn mức hạ tầng CNTT hiện tại có thể vận hành, nhằm sẵn sàng sử dụng khi nguồn điện được bổ sung.