Bỏ nuôi tôm công nghiệp, nông dân Cà Mau nuôi tôm kiểu mới, 'nhàn' tênh, lãi hơn 1 tỷ đồng/năm
Sau nhiều năm nuôi tôm công nghiệp nhưng liên tục đối mặt chi phí cao và dịch bệnh, ông Huỳnh Thanh Sự chuyển sang nuôi tôm quảng canh cải tiến hai giai đoạn, lấy thức ăn tự nhiên làm chính. Cách làm này giúp ông giảm công chăm sóc, duy trì nguồn thu ổn định và đạt lợi nhuận hơn 1 tỷ đồng mỗi năm.
Từ nuôi tôm công nghiệp đến nuôi tôm quảng canh cải tiến
Khu nuôi rộng hơn 7 ha của ông Sự tại xã Tân Thành được quy hoạch thành nhiều khu vực, gồm ao ương tôm giống, ao lắng và khu nuôi chính. Đây cũng là nơi nhiều nông dân trong vùng tìm đến tham quan, học hỏi.
Ông Sự từng là giáo viên tiểu học. Sau 10 năm đứng lớp, năm 1993, ông nghỉ dạy để về sản xuất nông nghiệp. Ban đầu, gia đình được cha mẹ cho hơn một ha đất trồng lúa nhưng thu nhập thấp. Đến năm 2000, khi địa phương chuyển từ trồng lúa sang nuôi tôm, ông bắt đầu tích lũy kinh nghiệm và mua thêm đất.
Có vốn và kinh nghiệm, ông chuyển sang nuôi tôm công nghiệp trong ao đất. Mô hình này ban đầu mang lại hiệu quả, giúp gia đình mở rộng sản xuất. Nhưng khoảng năm 2020-2021, chi phí vật tư tăng cao, dịch bệnh diễn biến phức tạp, khiến việc nuôi tôm công nghiệp ngày càng nhiều áp lực.
Ở tuổi ngoài 50, ông Sự cũng nhận ra mình không còn đủ sức theo đuổi mô hình đòi hỏi chăm sóc, theo dõi liên tục. Thay vì tiếp tục đổ vốn vào một hướng đi rủi ro cao, ông quyết định tìm cách nuôi ít phụ thuộc hơn vào thức ăn công nghiệp và công chăm sóc.
Trong một lần tham quan mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến hai giai đoạn, ông nhận thấy cách làm này phù hợp với điều kiện của mình: tôm được ương trong ao riêng trước khi đưa ra khu nuôi lớn, còn phần lớn thức ăn ở giai đoạn sau đến từ chính hệ sinh thái tự nhiên trong vuông.
Quy trình hai giai đoạn giúp giảm hao hụt
Theo ông Sự, ưu điểm lớn nhất của cách nuôi này là chi phí thấp, dễ chăm sóc, không cần cho ăn nhiều mà vẫn có tôm bán mỗi ngày. Ông bắt đầu cải tạo lại toàn bộ khu nuôi, dành khoảng 2.000 m2 làm ao ương tôm giống, 1.500 m2 làm ao lắng, phần diện tích còn lại là khu nuôi chính.
Quy trình được ông xây dựng theo từng bước cụ thể. Ao được phơi 7-8 ngày rồi rải vôi cải tạo. Nước lấy vào ao lắng, lọc qua túi trước khi đưa sang ao ương. Tại ao ương, nước tiếp tục được xử lý môi trường, cấy vi sinh, gây màu trước khi thả giống. Sau khoảng một tháng, khi tôm đạt kích thước và sức khỏe phù hợp, ông mới chuyển đàn sang khu nuôi chính.
Việc tách riêng giai đoạn ương giúp tôm giống hạn chế bị cua ăn khi mới thả ra vuông, nhờ đó giảm hao hụt đáng kể. Ở khu nuôi chính, ông chủ yếu duy trì môi trường để nguồn thức ăn tự nhiên phát triển. Khi xử lý cá tạp, ông cũng giữ lại một phần để làm thức ăn cho cua nuôi kết hợp.
Nhờ tôm đã qua giai đoạn ương, tỷ lệ sống của đàn đạt hơn 80%. Sau khoảng hai tháng, ông bắt đầu thu tỉa những con đạt kích cỡ khoảng 30 con một kg, rồi tiếp tục thu dần thay vì thu hoạch đồng loạt.
Mỗi vụ, một ha cho khoảng 500 kg tôm sú. Ông Sự thực hiện hai vụ mỗi năm, đồng thời thu thêm cua biển nuôi kết hợp. Tổng lợi nhuận sau chi phí của toàn khu nuôi đạt hơn 1 tỷ đồng một năm.
Hướng đi bền vững hơn cho nghề nuôi tôm
Với ông Sự, điều đáng giá hơn cả mức lợi nhuận là sự chủ động trong sản xuất. Tôm được thu liên tục, sản phẩm nuôi theo hướng thuận tự nhiên có mẫu mã đẹp, sức sống tốt. Một phần sản lượng được ông vận chuyển bằng xe chạy oxy đến các tỉnh, thành khác để bán với giá cao hơn.
"Nuôi tôm bằng phương pháp nào cũng sẽ có cái khó riêng. Quan trọng nhất là nông dân phải chọn được cách làm phù hợp với mình và tuân thủ quy trình", ông Sự chia sẻ.
Theo kinh nghiệm của ông, nuôi kết hợp tôm cua cần kiểm soát mật độ cua ở mức khoảng một con trên 15 m2 để hạn chế cua ăn tôm. Người nuôi cũng cần giữ bờ bao kín, thường xuyên theo dõi chất lượng nước. Mực nước trên láng nên duy trì từ 50 cm trở lên, dưới mương hơn một mét. Vào mùa nắng, cần bổ sung thêm nước để hạn chế nhiệt độ tăng cao gây hao hụt tôm.
Theo ông Sự, ưu điểm của mô hình không nằm ở việc tạo ra khoản thu đột biến, mà ở khả năng giảm chi phí và phân bổ rủi ro. Khi tôm không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thức ăn công nghiệp, người nuôi giảm được một khoản chi đáng kể. Việc thu tỉa liên tục cũng giúp duy trì dòng tiền, thay vì phải chờ đến cuối vụ mới có nguồn thu.
Hiện toàn xã Tân Thành có khoảng 400 ha nuôi tôm theo mô hình hai giai đoạn. Đây được xem là hướng đi phù hợp với những hộ ít vốn, ít công chăm sóc nhưng vẫn muốn duy trì hiệu quả sản xuất tương đối ổn định.
Không chỉ áp dụng cho gia đình mình, ông Sự còn chia sẻ kinh nghiệm với người nuôi tôm trong vùng. Nhìn lại những năm từng phải vay tiền xoay xở khi con đi học, vợ đau ốm và mô hình nuôi công nghiệp gặp khó, ông cho rằng điều giúp mình vượt qua không phải là một vụ nuôi may mắn, mà là khả năng thay đổi cách làm khi cần thiết.
Từ một người từng theo đuổi mô hình nuôi công nghiệp với mức đầu tư lớn, ông Sự chọn quay về cách nuôi dựa nhiều hơn vào tự nhiên. Với ông, đó không chỉ là một thay đổi về kỹ thuật, mà còn là cách để nghề nuôi tôm phù hợp hơn với sức khỏe, nguồn vốn và những rủi ro ngày càng khó lường của người nông dân.
