Bộ trưởng Vũ Hải Quân: Mỗi khoản đầu tư cho chuyển đổi số phải tạo giá trị đo đếm được
Tại Lễ kỉ niệm Ngày Chuyển đổi số quốc gia 2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ rõ 5 thách thức cốt lõi và cam kết đồng hành tháo gỡ điểm nghẽn giải ngân cho các bộ, ngành, địa phương.
Ngày Chuyển đổi số quốc gia 2026: Từ nền tảng, dữ liệu đến kết quả thực chất
Diễn ra từ ngày 8 đến 10/10/2026 tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia (VEC, Hà Nội), chuỗi sự kiện hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 mang thông điệp mạnh mẽ về sự chuyển dịch chiến lược: Chuyển từ giai đoạn đặt nền móng kiến trúc, hạ tầng và dữ liệu sang khai thác thực chất, đo lường giá trị kinh tế - xã hội và nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia.
Với chủ đề "Từ kiến trúc, nền tảng, dữ liệu đến kết quả thực chất, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia", Ngày Chuyển đổi số quốc gia 2026 đóng vai trò là cột mốc đánh giá bước tiến mới của Việt Nam trên bản đồ số.
Không còn dừng lại ở các tuyên bố chính sách hay kế hoạch trên giấy, tiến trình tiến vào kỉ nguyên số hiện nay đòi hỏi từng dự án, từng cơ sở dữ liệu phải quy đổi ra được những kết quả cụ thể: sản phẩm rõ ràng, chi phí tối ưu, quy trình tinh gọn và chất lượng dịch vụ công vượt trội phục vụ người dân cùng cộng đồng doanh nghiệp.
Sáng 9/10/2026, Lễ kỉ niệm hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia đã diễn ra trang trọng, quy tụ đông đảo đại diện từ các cơ quan Trung ương, địa phương, cộng đồng công nghệ và doanh nghiệp. Sự kiện không chỉ nhìn lại chặng đường bứt phá đã qua mà còn là diễn đàn thẳng thắn chia sẻ những bài học thực tiễn, các mô hình sáng tạo đột phá từ cơ sở.
Phát biểu tại lễ kỉ niệm, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh chuyển đổi số đã thực sự trở thành nguồn lực, không gian và động lực tăng trưởng mới cho đất nước. Khởi nguồn từ định hướng chiến lược của Nghị quyết 52 của Bộ Chính trị về chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã khẳng định vai trò then chốt.
Việc đầu tư vào chuyển đổi số đã chứng minh tính đúng đắn khi mang lại hiệu quả thiết thực: năng suất lao động cao hơn, chi phí vận hành thấp hơn, dịch vụ tiện lợi hơn và năng lực cạnh tranh quốc gia được nâng cao rõ rệt.
Bộ trưởng cho biết những số liệu hạ tầng và kinh tế số tính đến giữa năm 2026 cho thấy quy mô phát triển đáng ghi nhận. Tính đến tháng 9/2026, mạng 5G đã phủ sóng tới 81,9% dân số, trong khi hạ tầng cáp quang đã hoàn thành mục tiêu vươn tới 100% xã, phường trên cả nước.
Đến tháng 6/2026, đóng góp của kinh tế số vào GDP tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ấn tượng. Cả nước hiện có 81.600 doanh nghiệp công nghệ số, đóng góp doanh thu công nghiệp công nghệ số đạt gần 36 tỉ USD.
Thẳng thắn nhận diện 5 thách thức cốt lõi và hệ quả giải ngân
Mặc dù đạt được nhiều thành tựu quan trọng, Bộ trưởng Vũ Hải Quân chỉ rõ thực tiễn chuyển đổi số quốc gia vẫn đang đối mặt với 5 rào cản lớn cần tập trung tháo gỡ.
Thứ nhất là thách thức về dữ liệu. Dù đã tập trung nhiều nguồn lực xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành, tiến độ tích hợp, chuẩn hóa và làm sạch dữ liệu tại một số bộ, ngành, địa phương vẫn còn chậm trễ, chưa đáp ứng yêu cầu kết nối liền mạch.
Thứ hai là thách thức về nền tảng. Việc ban hành và triển khai các nền tảng số dùng chung cấp quốc gia còn phát sinh vướng mắc. Nhiều đơn vị hành chính vẫn còn lúng túng trong khâu vận hành và khai thác đồng bộ.
Thứ ba là thách thức về hạ tầng. Hạ tầng tính toán hiệu năng cao phục vụ nghiên cứu phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) và Big Data vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Song song đó, việc xóa các "vùng lõm sóng" viễn thông tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa vẫn là bài toán chưa giải quyết dứt điểm.
Thứ tư là thách thức từ lực lượng doanh nghiệp. Dù nhu cầu ứng dụng công nghệ và AI của khối doanh nghiệp rất lớn, việc triển khai thực tế ở khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) vẫn chưa đạt tiến độ mong muốn do hạn chế về vốn, năng lực công nghệ và quy trình chuẩn hóa.
Thứ năm là thách thức về nhân lực, đây là thách thức quan trọng nhất. Đội ngũ cán bộ chuyên trách chuyển đổi số tại các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là cấp xã, đang thiếu hụt nghiêm trọng cả về số lượng lẫn chuyên môn sâu. Công tác đào tạo, bồi dưỡng bài bản vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển công nghệ.
Năm thách thức trên đã dẫn đến một hệ quả trực tiếp và nhức nhối: Tốc độ giải ngân vốn đầu tư cho chuyển đổi số còn rất chậm. Trong bức tranh chung, lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nằm trong nhóm có tỉ lệ giải ngân thấp nhất, và riêng các dự án chuyển đổi số lại có tốc độ giải ngân chậm nhất trong nhóm này.
5 nhiệm vụ trọng tâm mở đường cho giai đoạn bứt phá
Nhằm khắc phục triệt để các điểm nghẽn và đưa chuyển đổi số đi vào chiều sâu, người đứng đầu Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.
Thứ nhất là hoàn thiện thể chế và đổi mới thước đo hiệu quả, đó là cụ thể hóa từng chương trình thành nhiệm vụ, sản phẩm, lộ trình và trách nhiệm rõ ràng. Đánh giá kết quả dựa trên dữ liệu vận hành thực tế (mức độ khai thác nền tảng, tỉ lệ chia sẻ dữ liệu, thời gian và chi phí tiết kiệm) thay vì các báo cáo hình thức.
Thứ hai là phát triển hạ tầng, nền tảng và dữ liệu đồng bộ. Tăng cường kế thừa, dùng chung hạ tầng theo Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số; kiên quyết hạn chế đầu tư mới trùng lặp. Đẩy mạnh hạ tầng 5G, điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu xanh; bảo đảm dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống" và ứng dụng AI gắn liền với bài toán thực tiễn có kiểm soát rủi ro.
Thứ ba là thúc đẩy Chính phủ số vì người dân và doanh nghiệp. Kết hợp số hóa với tái cấu trúc quy trình, triệt để áp dụng nguyên tắc người dân, doanh nghiệp "chỉ cung cấp thông tin một lần". Phát triển dịch vụ công trực tuyến toàn trình không phụ thuộc địa giới hành chính, chuyển dịch quản trị điều hành sang thời gian thực.
Thứ tư là đưa kinh tế số thành động lực tăng trưởng cốt lõi. Lan tỏa chuyển đổi số vào khối SMEs, hợp tác xã, hộ kinh doanh. Làm chủ các công nghệ chiến lược Make in Vietnam như AI, bán dẫn, IoT, Big Data, Cloud Computing, đồng thời đẩy mạnh thương mại hóa kết quả nghiên cứu và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
Thứ năm là xây dựng Xã hội số bao trùm và niềm tin số bền vững. Phổ cập kĩ năng số toàn dân, nâng cao năng lực cho cán bộ cơ sở cấp xã; bảo đảm an toàn, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân ngay từ khâu thiết kế hệ thống, không để ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình số hóa.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ khẳng định cam kết đồng hành cùng các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu xây dựng một quốc gia số hiện đại, kinh tế số năng động và xã hội số an toàn, nơi mỗi đồng vốn đầu tư cho chuyển đổi số đều phải tạo ra giá trị gia tăng đo đếm được.
.jpg)