Các mô hình thế giới có thể tái định hình ngành game hàng trăm tỉ USD

Ngành công nghiệp game toàn cầu đang đứng trước nguy cơ bị xáo trộn mạnh mẽ bởi sự xuất hiện của các mô hình AI (trí tuệ nhân tạo) có khả năng tạo ra môi trường 3D tương tác.

Google DeepMind và World Labs nằm trong nhóm cho rằng các mô hình thế giới có thể tái định hình ngành game trị giá hàng trăm tỉ USD. Mô hình thế giới được đào tạo bằng cách sử dụng luồng dữ liệu của các môi trường thực hoặc mô phỏng.

“Việc tạo ra phần mềm, đặc biệt là game, đang thay đổi rất nhiều. Tôi kỳ vọng điều này sẽ còn thay đổi mạnh mẽ, thậm chí hoàn toàn, vài năm tới”, Shlomi Fruchter, đồng lãnh đạo dự án Genie 3 - mô hình thế giới của Google DeepMind, cho hay.

“Điều này sẽ trao quyền cho các nhà sáng tạo và lập trình viên xây dựng sản phẩm nhanh hơn, tốt hơn và theo những cách chưa từng có trước đây… Tôi không nghĩ nó sẽ thay thế hoàn toàn trải nghiệm hiện nay, nhưng chúng ta sẽ thấy nhiều loại trải nghiệm mới mà hiện nay chưa tồn tại”, Shlomi Fruchter nói thêm.

xAI của Elon Musk hay Nvidia đang tìm cách tích hợp mô hình thế giới vào robot và xe tự hành. Tuy nhiên, những lợi ích trước mắt nhiều khả năng sẽ xuất hiện sớm nhất trong lĩnh vực game, dự kiến tạo ra doanh thu gần 190 tỉ USD năm nay, theo công ty nghiên cứu thị trường Newzoo.

Các công cụ AI tạo sinh hiện nay đã được sử dụng để tạo tài sản hình ảnh cho game, chẳng hạn cảnh quan độc đáo hay nhân vật.

Tháng 5 vừa qua, Epic Games và Disney đã đưa Darth Vader phiên bản AI vào game Fortnite. Darth Vader là phiên bản AI của nhân vật trong phim Star Wars, mà Epic Games, Disney hợp tác xây dựng cùng Google và ElevenLabs.

Trong khi đó, Alexander Vaschenko, Giám đốc điều hành hãng Game Gears, cho biết AI đã giúp tăng tốc độ phát triển các tựa game như Aliens vs Zombies: Invasion lên gấp bốn lần.

“Dựa trên kinh nghiệm nghề nghiệp của mình, tôi tin chắc rằng cả ngành game lẫn điện ảnh sẽ sớm không thể vận hành nếu thiếu AI”, ông bình luận thêm.

Các công ty AI đang đặt cược rằng việc ra mắt mô hình thế giới mạnh mẽ hơn, có khả năng tạo ra môi trường 3D tương tác từ câu lệnh văn bản, sẽ tiếp tục thúc đẩy việc ứng dụng AI trong nhiều hãng game.

World Labs, công ty khởi nghiệp do “mẹ đẻ AI” Fei-Fei Li sáng lập và điều hành, đã ra mắt mô hình thế giới mang tên Marble hồi tháng 11. Một công ty AI khác là Runway, chuyên hợp tác với các studio game (xưởng phát triển game), đã tung ra mô hình thế giới đầu tiên của mình vào tháng 12.

Bà Fei-Fei Li cho rằng mô hình thế giới sẽ tác động trực tiếp đến các công cụ phát triển game như Unity hay Unreal của Epic Games. “Mọi thứ đều đang đứng trước nguy cơ bị xáo trộn. Các engine mô phỏng game đã đến lúc cần được cải tiến”, bà nói thêm.

Engine game là bộ phần mềm nền tảng dùng để tạo và vận hành game.

Fei-Fei Li được gọi là “mẹ đẻ AI” vì những đóng góp mang tính then chốt và định hình ngành AI, đặc biệt là trong lĩnh vực thị giác máy tính. Bà là người khởi xướng dự án ImageNet, cơ sở dữ liệu hình ảnh khổng lồ với hàng triệu ảnh được gán nhãn, giúp máy tính học cách “nhìn” và nhận diện hình ảnh giống con người.

ImageNet trở thành nền tảng then chốt thúc đẩy các mô hình học sâu và giúp AI đạt được tiến bộ vượt bậc trong nhận dạng hình ảnh từ năm 2010 trở đi. Thành tựu này là bước ngoặt trong nghiên cứu và ứng dụng AI, ảnh hưởng đến các công nghệ như xe tự lái, nhận dạng khuôn mặt, phân tích y tế và nhiều hệ thống AI hiện đại khác.

Các tổ chức và truyền thông công nhận Fei-Fei Li là một trong những người có ảnh hưởng lớn nhất trong AI hiện đại. Gần đây, Tạp chí Time đã chọn “Những kiến trúc sư của AI” là Nhân vật của năm 2025, trong số đó có Fei-Fei Li.

"Tự tạo ra thế giới game của riêng mình"

Trong tương lai, các chuyên gia AI cho rằng người chơi có thể tự tạo ra thế giới game của riêng mình, còn nhà phát triển sẽ giảm được nhu cầu sử dụng phần mềm đắt đỏ hoặc kỹ năng chuyên môn cao để tạo nội dung.

“Giờ đây, một game thủ đứng trước mô hình thế giới này có thể tự đưa mình vào một thế giới ảo. Điều đó khiến ngành game trở nên rất khác so với hiện nay, bởi việc tạo ra game cá nhân hóa giờ đã là một quy trình đơn giản”, Eric Xing, Chủ tịch Đại học AI Mohamed bin Zayed tại Abu Dhabi (thủ đô UAE), nhận định.

Tuy vậy, những nhà phê bình cho rằng việc gia tăng sử dụng AI sẽ dẫn đến việc các nhà phát triển và nghệ sĩ bị thay thế, đồng thời hình ảnh trong game có nguy cơ bị lấn át bởi nội dung do AI tạo nhưng chất lượng thấp.

Tháng 12, sáu công đoàn ngành game tại châu Âu đã lên án việc AI ngày càng được sử dụng rộng rãi trong ngành, cho rằng các công cụ này đang bị lạm dụng, làm ảnh hưởng tiêu cực đến điều kiện làm việc của người lao động.

Ngược lại, những người lạc quan tin rằng AI có thể giúp giảm chi phí, tăng tính sáng tạo và tránh tình trạng kiệt sức cho đội ngũ phát triển. Đó là lợi ích lớn trong bối cảnh các tựa game hàng đầu (AAA) thường mất nhiều năm phát triển và tiêu tốn hơn 1 tỉ USD.

Từng làm tại hãng game Ubisoft (Pháp) và hiện là chuyên gia phát triển sản phẩm tại Google DeepMind, Alexandre Moufarek hy vọng các mô hình thế giới sẽ giúp nhà phát triển có thêm không gian để “tìm ra điều thú vị” và “thử nghiệm ý tưởng mới, dám chấp nhận rủi ro một lần nữa”.

“Ở giai đoạn cuối làm game, thứ thường thiếu nhất chính là thời gian. Khi mùa Giáng sinh cận kề, các studio game phải phát hành đúng hạn nên không còn đủ thời gian để hoàn thiện chi tiết hay sửa lỗi cho kỹ. Càng đưa những mô hình này vào tay giới sáng tạo, tôi càng tin rằng chúng ta sẽ khám phá ra những cách làm việc hoàn toàn mới mà hiện nay còn chưa thể hình dung được”, Alexandre Moufarek nói.

Những bước tiến trong lĩnh vực mô hình thế giới

Các công ty AI hàng đầu thế giới đang tăng cường tập trung vào mô hình thế giới có thể hiểu rõ hơn về môi trường sống của con người, trong nỗ lực tìm cách thức mới để đạt được siêu trí tuệ.

Google DeepMind, Meta Platforms và Nvidia đang cố gắng giành lợi thế trong cuộc đua AI bằng cách phát triển các hệ thống nhằm điều hướng thế giới vật chất thông qua việc học hỏi từ video và dữ liệu robot chứ không chỉ dựa vào ngôn ngữ.

Sự tập trung vào hướng đi thay thế cho mô hình ngôn ngữ lớn (công nghệ nền tảng cho chatbot AI) đang trở nên rõ rệt, khi nhiều hãng AI gần đây công bố bước tiến mới trong lĩnh vực mô hình thế giới.

Tháng 8, Google DeepMind đã giới thiệu bản xem trước Genie 3, mô hình tạo video từng khung hình và tính đến các tương tác trong quá khứ. Trước đây, các mô hình tạo video thường tạo ra toàn bộ video cùng lúc thay vì từng bước.

Shlomi Fruchter, đồng lãnh đạo Genie 3, cho biết: “AI vẫn còn rất hạn chế trong lĩnh vực kỹ thuật số. Bằng cách xây dựng những môi trường trông giống hoặc hành xử giống thế giới thực, chúng ta có thể tìm ra những cách huấn luyện AI có khả năng mở rộng hơn nhiều mà không phải gánh chịu hậu quả thực sự khi phạm sai lầm trong thế giới thật”.

Runway, công ty khởi nghiệp tạo video AI có thỏa thuận với các xưởng phim Hollywood (gồm cả Lionsgate), hồi tháng 8 ra mắt sản phẩm sử dụng mô hình thế giới để tạo bối cảnh game, với các câu chuyện và nhân vật cá nhân hóa được tạo ra trong thời gian thực.

Cristóbal Valenzuela, Giám đốc điều hành Runway, nói rằng các mô hình tạo video hiện tại có các đặc điểm vật lý khác với thế giới thực, điều mà mô hình thế giới đa năng sẽ giúp giải quyết vấn đề. Song để xây dựng các mô hình này, các công ty cần thu thập một lượng lớn dữ liệu vật lý về thế giới.

Hãng Niantic (Mỹ) đã lập bản đồ 10 triệu địa điểm, thu thập thông tin thông qua các trò chơi, gồm cả Pokémon Go. Đây là game có 30 triệu người chơi hàng tháng tương tác với bản đồ toàn cầu.

Cả Niantic Spatial và Nvidia đang làm việc để lấp đầy những khoảng trống bằng cách yêu cầu các mô hình thế giới của họ tạo ra hoặc dự đoán môi trường. Nền tảng Omniverse của Nvidia tạo và vận hành những mô phỏng như vậy, hỗ trợ hãng chip AI số 1 thế giới trong việc thúc đẩy mảng robot và kế thừa lịch sử lâu dài mô phỏng thế giới thực trong game.

Meta Platforms đang cố gắng mô phỏng cách trẻ em học một cách thụ động bằng cách quan sát thế giới xung quanh, huấn luyện các mô hình V-JEPA của mình trên nội dung video thô.

Phòng thí nghiệm Facebook Artificial Intelligence Research (FAIR) thuộc Meta Platforms đã phát hành phiên bản thứ hai của mô hình V-JEPA vào tháng 6 và đang thử nghiệm nó trên robot.

Yann LeCun, “cha đẻ của AI” và cựu lãnh đạo FAIR, ủng hộ mô hình thế giới công khai, cảnh báo rằng mô hình ngôn ngữ lớn sẽ không bao giờ đạt được khả năng suy luận và lập kế hoạch như con người.