Cách Trung Quốc đào tạo nghề cho robot AI đi làm hàng loạt

Chuyên gia tư vấn công nghệ Kenneth Ren (Trung Quốc) đang đào tạo lực lượng lao động của tương lai. Chỉ có điều, họ không phải con người.

“Về cơ bản, chúng tôi đang dạy robot cách tự suy nghĩ”, Kenneth Ren, chuyên gia giải pháp quốc tế của công ty RealMan Intelligent Technology, nói với kênh CNBC gần đây tại Trung tâm Đào tạo Dữ liệu Robot hình người ở thủ đô Bắc Kinh.

Kenneth Ren giúp vận hành nơi mà truyền thông nhà nước Trung Quốc gọi là “trường học robot hình người”, trong bối cảnh nước này muốn đưa robot vượt ra ngoài lĩnh vực giải trí để tham gia lao động thực tế.

Robot hình người là một phần trong chiến lược công nghiệp rộng lớn hơn của Trung Quốc. Tương tự cách Trung Quốc từng xác định xe điện và AI là những công nghệ trọng điểm của tương lai, các nhà hoạch định chính sách hiện coi robot hình người là lĩnh vực mà nước này cần tập trung phát triển đến năm 2030 để đảm bảo thống trị thị trường và chuỗi cung ứng toàn cầu.

“Chính sách công nghiệp thế hệ mới của Trung Quốc thể hiện sự chuyển dịch từ can thiệp theo từng ngành cụ thể sang chính sách công nghiệp toàn diện”, Phòng Thương mại Mỹ và công ty nghiên cứu Rhodium Group viết trong báo cáo.

Trung tâm Đào tạo Dữ liệu Robot hình người, được chính quyền Bắc Kinh hậu thuẫn và là một phần trong mạng lưới các trung tâm tương tự trên khắp Trung Quốc, đang huấn luyện robot để chuẩn bị làm việc trong nhiều tình huống khác nhau.

Bà Fudi Luo là một trong khoảng 100 giảng viên tại đây.

Từng là giáo viên mỹ thuật, Fudi Luo hiện hướng dẫn các học trò robot cách phân loại hàng hóa trên dây chuyền sản xuất. Sử dụng camera, bộ điều khiển và công nghệ ghi nhận chuyển động, Fudi Luo cùng đồng nghiệp hướng dẫn robot tích hợp AI thực hiện nhiệm vụ, lặp đi lặp lại thao tác nhiều lần.

“Lúc đầu robot chưa có nhận thức nên tôi phải điều khiển nó bằng tay. Song khi chuyển động của tôi tạo ra dữ liệu, robot sẽ học và sau đó có thể tự thực hiện nhiệm vụ”, Fudi Luo nói.

Các robot được dạy những kỹ năng như dọn dẹp nhà cửa, mát-xa, sắp xếp hàng hóa trên kệ và sửa chữa kim loại. Fudi Luo cho biết một ngày làm việc điển hình kéo dài 8 tiếng với các động tác lặp đi lặp lại.

“Robot không biết mệt là gì, nhưng tôi thì có!”, bà nói đùa.

“Bàn tay robot phải luyện tập 10.000 lần để học một kỹ năng mới”

Trong cùng khuôn viên nơi Bắc Kinh thúc đẩy ngành robot, công ty khởi nghiệp Beijing Inspire-Robots Technology đang huấn luyện các bàn tay robot bằng công nghệ theo dõi chuyển động và cảm biến.

Winston Zou, thư ký hội đồng quản trị Beijing Inspire-Robots Technology, nói với CNBC rằng trung bình bàn tay robot phải luyện tập 10.000 lần để học một kỹ năng mới.

“Bàn tay robot hiện tại của chúng tôi có thể nhặt quả trứng hoặc thậm chí các vật thể nhỏ hơn và nhấc một sợi dây”, Winston Zou nói.

“Phần khó nhất để làm chủ trong robot”

Trong buổi công bố kết quả kinh doanh quý IV/2025 của Tesla vào tháng 1, Elon Musk nói với các nhà đầu tư rằng robot hình người Optimus vượt trội hơn robot Trung Quốc nhờ thiết kế bàn tay, mà ông cho là “phần khó nhất” để làm chủ trong robot. Tuy nhiên, Giám đốc điều hành Tesla cũng thừa nhận Trung Quốc đang thúc đẩy lĩnh vực này rất quyết liệt.

“Đối thủ cạnh tranh lớn nhất trong lĩnh vực robot hình người chắc chắn sẽ đến từ Trung Quốc. Trung Quốc cực kỳ giỏi trong việc mở rộng quy mô sản xuất”, Elon Musk nói.

Tại Trung Quốc, việc huấn luyện robot không chỉ diễn ra trong trường học mà còn ngay tại nơi làm việc.

Robot tích hợp AI đang được thử nghiệm với vai trò là đầu bếp nhà hàng, người pha chế, bồi bàn, CSGT và chủ cửa hàng tiện lợi.

Hiện tại, nhiều robot vẫn cần con người hỗ trợ, dù những người ủng hộ công nghệ này cho rằng chỉ còn là vấn đề thời gian trước khi chúng có thể tự đảm nhận công việc.

“Mục tiêu của chúng tôi là giúp robot đảm nhận những nhiệm vụ nguy hiểm với con người hoặc những việc lặp đi lặp lại mà mọi người không muốn hoặc sợ phải làm. Chúng tôi không có ý định thay thế con người trong bất kỳ lĩnh vực nào”, Kenneth Ren nói tại trung tâm.

Trung Quốc khai trương trung tâm quốc gia huấn luyện robot AI cho hơn 30 môi trường công việc

Hôm 16/5, Trung Quốc đã khai trương trung tâm thí điểm quốc gia chuyên thử nghiệm các ứng dụng robot tích hợp AI tại thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang. Đây được xem là bước đi mới trong tham vọng đưa nước này trở thành cường quốc hàng đầu thế giới về robot và AI.

Trung tâm này mang tên “Cơ sở thử nghiệm quốc gia về các ứng dụng AI”, có hơn 130 robot hoạt động trong hơn 30 môi trường công việc khác nhau. Các robot có thể phục vụ trong nhà hàng, vận hành cửa hàng không có người bán, biểu diễn tại sự kiện, kiểm tra đường dây điện, hái trái cây và hỗ trợ các công việc kỹ thuật dưới lòng đất.

Hàng Châu là một trong những trung tâm phát triển robot lớn nhất Trung Quốc và nơi đặt trụ sở của nhiều công ty nổi tiếng. Điển hình là Unitree, hãng phát triển robot bốn chân và robot hình người gây chú ý trên thị trường quốc tế.

Ông Li Xingteng, Phó tổng giám đốc đơn vị vận hành trung tâm, nói mục tiêu của nơi đây là kết nối các doanh nghiệp robot và công ty trong chuỗi cung ứng trên toàn Trung Quốc để cùng hợp tác phát triển.

Theo Li Xingteng, hiện ngành robot Trung Quốc vẫn còn phân tán, khi mỗi doanh nghiệp thường chỉ mạnh ở một lĩnh vực riêng như điều khiển chuyển động hoặc chế tạo cánh tay robot thông minh. Việc xây dựng trung tâm quốc gia được kỳ vọng sẽ giúp các công ty phối hợp hiệu quả hơn và thúc đẩy sự phát triển đồng bộ của ngành AI.

Robot hình người hiện được xem là bước tiến quan trọng giúp AI chuyển từ thế giới số sang ứng dụng ngoài thực tế.

Trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 giai đoạn 2026 - 2030, Trung Quốc cũng xác định robot hình người và AI hiện thân là những lĩnh vực chiến lược cần ưu tiên đầu tư.

Theo Thời báo Hoàn cầu, Hàng Châu hiện có hơn 700 doanh nghiệp hoạt động trong chuỗi công nghiệp robot AI, với tổng giá trị sản xuất năm 2025 đạt khoảng 106,8 tỉ nhân dân tệ, tương đương gần 15,7 tỉ USD.

Không những thế, thành phố này tập trung hơn 80% doanh nghiệp robot bốn chân của Trung Quốc và hơn một nửa số công ty robot hình người trên cả nước.

Li Xingteng nói Trung Quốc đang hướng đến các đột phá ở nhiều mảng công nghệ quan trọng, chẳng hạn chip nền tảng, hệ điều hành và công cụ phát triển, nhằm xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh cho ngành robot AI.

Ông Wang Yaonan, thành viên Viện Hàn lâm Kỹ thuật Trung Quốc và hội đồng học thuật của trung tâm, nhận định những tiến bộ công nghệ liên tục cùng hệ sinh thái ngành ngày càng hoàn thiện sẽ tạo động lực lớn cho đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực robot và AI những năm tới.