Cách Ukraine phát triển tên lửa đạn đạo phóng từ máy bay
Tập đoàn quốc phòng Fire Point vừa hé lộ dự án phát triển tên lửa đạn đạo phóng từ không trung (ALBM) dựa trên nền tảng FP-9.
Trong bối cảnh tác chiến trên không ngày càng hiện đại, việc tích hợp tên lửa đạn đạo lên máy bay chiến đấu (ALBM) đang trở thành một hướng phát triển cạnh tranh mạnh mẽ về công nghệ.
Xu hướng này nhằm mở rộng tầm tấn công và nâng cao khả năng xuyên phá trong môi trường phòng không phức tạp.
Ông Denis Shtilerman - Giám đốc thiết kế của tập đoàn quốc phòng Ukraine Fire Point - mới đây xác nhận rằng Ukraine đang nghiên cứu phát triển một biến thể ALBM dựa trên nền tảng tên lửa nội địa FP-9, cho thấy nỗ lực tăng cường năng lực tấn công tầm xa từ trên không.
Nguyên lý động năng và ưu thế tuyệt đối của công nghệ ALBM
Trong phát triển vũ khí hiện đại, nguyên lý động năng đang trở thành yếu tố cốt lõi tạo nên ưu thế của công nghệ tên lửa đạn đạo phóng từ trên không (ALBM).
Khác với các hệ thống phóng từ mặt đất, nơi tên lửa phải tiêu tốn phần lớn nhiên liệu ngay từ đầu để vượt qua lực hấp dẫn và đạt tốc độ cần thiết, ALBM tận dụng chính máy bay mang phóng như một “bệ đẩy sơ cấp”.
Khi được mang lên độ cao lớn và thả ở vận tốc cao, tên lửa đã sẵn có năng lượng động học đáng kể trước khi kích hoạt động cơ. Nhờ đó, phần lớn nhiên liệu được dành cho giai đoạn bay hành trình, giúp mở rộng đáng kể tầm bắn so với các phiên bản phóng từ mặt đất.
Theo các báo cáo từ Defence Blog, biến thể FP-9 hiện tại của Ukraine khi phóng từ mặt đất có thể đạt tầm bắn khoảng 800km. Nếu được chuyển đổi sang cấu hình phóng từ trên không, các nhà phát triển kỳ vọng tầm hoạt động của tên lửa sẽ tăng lên đáng kể, cho phép tấn công các mục tiêu nằm sâu trong khu vực hậu phương đối phương.
Sau khi tách khỏi máy bay mang, tên lửa ALBM sẽ nhanh chóng thiết lập quỹ đạo đạn đạo với góc lao xuống lớn ở pha cuối. Nhờ vận tốc cao khi tái xâm nhập khí quyển, loại vũ khí này tạo ra ưu thế rõ rệt so với tên lửa hành trình truyền thống. Trong khi tên lửa hành trình bay thấp, tốc độ chậm và dễ bị radar phát hiện, ALBM kết hợp tốc độ cao và quỹ đạo phức tạp, khiến việc đánh chặn trở nên khó khăn hơn đáng kể.
Hệ sinh thái vũ khí Fire Point và năng lực xuyên thủng lưới phòng không
Dự án ALBM không phải là một nỗ lực đơn lẻ mà là kết quả của một quá trình tích lũy công nghệ bền bỉ. Kể từ khi cuộc xung đột toàn diện nổ ra vào tháng 2.2022, Fire Point đã chứng minh năng lực nghiên cứu và phát triển khi nhanh chóng cho ra đời một hệ sinh thái vũ khí tấn công đa dạng.
Họ đã đưa vào thực chiến thành công máy bay không người lái tấn công tầm xa FP-1 và tên lửa hành trình Flamingo FP-5. Song song với dự án ALBM, công ty cũng đang thúc đẩy hoàn thiện bệ phóng tên lửa đạn đạo FP-7 và các biến thể khác thuộc dòng FP-9.
Việc phát triển ALBM giải quyết trực tiếp một bài toán hóc búa trên chiến trường hiện nay: làm sao để tiêu diệt các nút thắt hậu cần, trung tâm chỉ huy và cơ sở công nghiệp quân sự của Nga mà không phải hy sinh tiêm kích. Mạng lưới phòng không nhiều tầng của Nga luôn tạo ra những vùng cấm bay nguy hiểm đối với các loại vũ khí tầm ngắn. Với ALBM, các phi công Ukraine có thể khai hỏa từ những khoảng cách cực kỳ an toàn, nằm hoàn toàn ngoài ô bảo vệ của các tổ hợp tên lửa đất đối không (SAM) của đối thủ.
Khí tài này sẽ đưa Ukraine gia nhập vào nhóm những quốc gia hiếm hoi trên thế giới làm chủ được công nghệ ALBM. Trên thực tế, khái niệm vũ khí này đã chứng minh được sự đáng sợ của nó qua hệ thống Kh-47M2 Kinzhal do Nga triển khai trên các tiêm kích đánh chặn MiG-31. Trong khi đó, Israel cũng đang vận hành các dòng tên lửa Rampage và Air LORA, còn Mỹ và Trung Quốc vẫn duy trì các chương trình nghiên cứu tương tự để định hình lại cán cân hỏa lực trên không.
Định hình lại luật chơi hỏa lực
Ý nghĩa của dự án FP-9 phiên bản phóng từ trên không không chỉ nằm ở khía cạnh kỹ thuật, mà còn gắn với mục tiêu tự chủ quốc phòng.
Trong thời gian qua, năng lực tấn công tầm xa của Ukraine phần lớn vẫn phụ thuộc vào nguồn viện trợ hạn chế và các yếu tố chính trị từ bên ngoài. Việc phát triển thành công một loại vũ khí tầm xa do trong nước sản xuất sẽ giúp Kiev chủ động hơn trong việc duy trì nhịp độ tác chiến, đặc biệt trong các chiến dịch kéo dài.
Tuy nhiên, để đưa ALBM từ giai đoạn thiết kế vào triển khai thực tế là một quá trình phức tạp. Ukraine sẽ phải giải quyết bài toán tích hợp tên lửa lên các nền tảng máy bay hiện có, bao gồm cả các dòng máy bay có nguồn gốc Liên Xô như Su-24, Su-27 hoặc các tiêm kích F-16 mới tiếp nhận.
Điều này đòi hỏi nhiều thử nghiệm bay để hiệu chỉnh hệ thống dẫn đường, cũng như bảo đảm tính ổn định và an toàn khi vận hành. Bên cạnh đó, việc duy trì nguồn lực tài chính cho sản xuất quy mô lớn cũng là một thách thức đáng kể. Hiện các thông số chi tiết liên quan đến đầu đạn hay tiến độ hoàn thiện vẫn chưa được công bố.
Ở chiều ngược lại, tham vọng công nghệ của Fire Point không chỉ dừng ở năng lực tấn công. Theo Reuters, doanh nghiệp này còn đang nghiên cứu phát triển hệ thống phòng không mới với mục tiêu giảm đáng kể chi phí đánh chặn tên lửa đạn đạo. Nếu đạt được, đây có thể là bước tiến quan trọng trong việc cân bằng giữa hiệu quả phòng thủ và chi phí vận hành.
Trong bối cảnh xung đột kéo dài, áp lực thực tiễn đang thúc đẩy ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine tăng tốc làm chủ các công nghệ tên lửa phức tạp.
Nếu hệ thống ALBM FP-9 được đưa vào biên chế, nó có thể tạo ra thay đổi đáng kể trong cán cân tác chiến, buộc đối phương phải điều chỉnh lại cấu trúc phòng thủ để đối phó với các mối đe dọa tấn công từ khoảng cách xa và quỹ đạo khó dự đoán.
