Cần Thơ cần nhiều giải pháp nâng tầm đổi mới sáng tạo
Muốn đổi mới sáng tạo (ĐMST) trở thành động lực tăng trưởng, Cần Thơ cần chuyển lợi thế sẵn có thành giá trị kinh tế bằng những giải pháp đồng bộ.
Trả lời phỏng vấn Một Thế Giới xung quanh vấn đề trên, ông Huỳnh Văn Tùng, Trưởng đại diện phía Nam, Văn phòng Bộ Khoa học & Công nghệ (KH&CN) đã nêu ra lộ trình đột phá để TP. Cần Thơ giữ vững vị thế dẫn đầu về ĐMST ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).
- Thưa ông, với kết quả Chỉ số ĐMST cấp địa phương (PII) năm 2025, Cần Thơ đã đứng đầu vùng ĐBSCL và xếp thứ 10 toàn quốc. Ông đánh giá như thế nào về những lợi thế và cơ hội đã giúp thành phố đạt được kết quả này?
- Ông Huỳnh Văn Tùng: Trước hết, phải khẳng định rằng kết quả Cần Thơ đạt được là rất đáng ghi nhận. Với 46,21 điểm, đứng đầu vùng ĐBSCL và nằm trong top 10 cả nước, điều này phản ánh sự quan tâm và đầu tư đúng mức của thành phố đối với khoa học, công nghệ và ĐMST trong thời gian qua.
Nhìn vào các trụ cột, chúng ta thấy Cần Thơ có những lợi thế rất rõ ràng. Thứ nhất là về Thể chế đạt 65,87 điểm, xếp hạng 4/34 tỉnh thành, thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Đây là nền tảng vững chắc, cho thấy chính quyền thành phố rất quan tâm đến việc xây dựng môi trường pháp lý và chính sách thuận lợi cho đổi mới sáng tạo.
Thứ hai là trụ cột Sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ đạt 37,25 điểm, xếp hạng 6/34 - phản ánh năng lực nghiên cứu và tạo ra tri thức mới từ hệ thống các viện nghiên cứu, trường đại học trên địa bàn.
Thứ ba là Tác động với 57,44 điểm, xếp hạng 9/34 - cho thấy kết quả của KHCN đã bước đầu tạo ra những ảnh hưởng tích cực đến phát triển kinh tế, xã hội.
Về cơ hội, Cần Thơ đang đứng trước những thuận lợi rất lớn. Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW đã tạo ra khung chiến lược và nguồn lực để các địa phương, trong đó có Cần Thơ, đẩy mạnh phát triển KHCN và chuyển đổi số. Bên cạnh đó, với vị trí là trung tâm vùng ĐBSCL, Cần Thơ có vai trò đầu tàu, kết nối vùng, thuận lợi trong việc thu hút đầu tư, hợp tác và lan tỏa các mô hình ĐMST ra các tỉnh lân cận.
Hạ tầng ngày càng đồng bộ, hệ thống các viện nghiên cứu, trường đại học và nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là những yếu tố tạo đà cho sự bứt phá.
.jpg)
- Bên cạnh những lợi thế và cơ hội đó, theo ông đâu là những điểm nghẽn, khó khăn lớn nhất mà Cần Thơ đang phải đối mặt trong việc duy trì và nâng cao chỉ số ĐMST?
- Ông Huỳnh Văn Tùng: Đúng là bên cạnh những kết quả tích cực, chúng ta cũng phải thẳng thắn nhìn nhận những điểm nghẽn đang cản trở sự phát triển của Cần Thơ. Tôi xin đề cập đến ba điểm nghẽn chính.
Thứ nhất là về liên kết giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp. Đây là bài toán không chỉ riêng Cần Thơ mà của nhiều địa phương. Mặc dù có hệ thống các viện nghiên cứu và trường đại học, nhưng sự kết nối để biến các kết quả nghiên cứu thành sản phẩm thương mại, ứng dụng vào thực tế sản xuất và đời sống vẫn còn yếu. Nhiều công trình nghiên cứu dừng lại ở dạng báo cáo, chưa được doanh nghiệp tiếp nhận và thương mại hóa.
Thứ hai là về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Trong bối cảnh chuyển đổi số và cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, Cần Thơ, giống như nhiều địa phương khác, đang thiếu hụt đội ngũ chuyên gia, kỹ sư lành nghề trong các lĩnh vực công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tự động hóa và công nghệ sinh học. Đây là lực lượng nòng cốt để thúc đẩy ĐMST trong doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu.
Thứ ba là về hiệu quả thương mại hóa và tác động lan tỏa. Điểm số của trụ cột Sản phẩm tri thức và Tác động mặc dù đã ở top cao nhưng vẫn còn khoảng cách khá xa so với các tỉnh dẫn đầu. Điều này cho thấy việc chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành giá trị kinh tế và xã hội cần được đẩy nhanh hơn nữa. Ngoài ra, nguồn lực tài chính cho đầu tư vào KHCN & ĐMST cũng là một thách thức, đòi hỏi sự huy động hiệu quả từ cả khu vực công và tư.
- Với vai trò là Trưởng đại diện phía Nam - Văn phòng Bộ KH&CN, ông có những góp ý và giải pháp cụ thể nào giúp Cần Thơ tháo gỡ những điểm nghẽn này và đẩy nhanh hơn quá trình ĐMST trong thời gian tới?
- Ông Huỳnh Văn Tùng: Tôi xin đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm mà Cần Thơ cần tập trung thực hiện.
Nhóm giải pháp thứ nhất - Hoàn thiện thể chế và chính sách đặc thù: Cần Thơ cần tiếp tục cụ thể hóa các nghị quyết của Đảng thành các chương trình hành động cụ thể, với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho các mô hình ĐMST. Đặc biệt, thành phố cần có chính sách khuyến khích mạnh mẽ đầu tư tư nhân vào KHCN, như ưu đãi thuế, hỗ trợ chi phí nghiên cứu và phát triển cho doanh nghiệp.
Nhóm giải pháp thứ hai - Xây dựng và vận hành hiệu quả các tổ chức trung gian: Tôi đề nghị Cần Thơ đẩy nhanh tiến độ hình thành một trung tâm ĐMST tầm cỡ vùng, hoạt động như một "hạt nhân kết nối" giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Trung tâm này không chỉ ươm tạo khởi nghiệp mà còn thực hiện chức năng chuyển giao công nghệ, đánh giá, thẩm định và tư vấn giải pháp công nghệ cho các doanh nghiệp trong và ngoài vùng.
Nhóm giải pháp thứ ba - Nâng cao chất lượng và thu hút nhân lực: Cần Thơ cần xây dựng chính sách đặc thù, vượt trội để thu hút và giữ chân chuyên gia, nhà khoa học, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn phù hợp với thế mạnh của vùng như nông nghiệp công nghệ cao, chế biến thủy sản, năng lượng tái tạo và chuyển đổi số. Bên cạnh đó, thành phố cần tăng cường đào tạo lại và đào tạo nâng cao cho lực lượng lao động hiện tại, đáp ứng yêu cầu của các ngành kinh tế mới.
Nhóm giải pháp thứ tư - Sử dụng PII như công cụ quản trị phát triển: Chỉ số PII không chỉ là kết quả đánh giá mà còn là công cụ để hoạch định chính sách. Cần Thơ cần phân tích sâu các chỉ số thành phần, xác định rõ điểm mạnh để phát huy và điểm yếu để cải thiện. Từ đó, điều chỉnh chiến lược đầu tư KHCN một cách khoa học, tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực có tiềm năng tạo ra tác động lớn nhất đối với tăng trưởng GRDP và nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố.
