CEO ASML: Châu Âu cần thêm nhiều nhà vô địch công nghệ trong ngành chip
Christophe Fouquet cảnh báo Liên minh châu Âu (EU) không nên can thiệp trực tiếp vào chuỗi cung ứng bán dẫn.
Theo ông Christophe Fouquet - Giám đốc điều hành ASML, cách tốt nhất để giảm sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài là xây dựng những doanh nghiệp mạnh ngay tại châu Âu.
"Nếu bạn không có chuỗi cung ứng của riêng mình thì làm sao có thể can thiệp vào chuỗi cung ứng đó?", Giám đốc điều hành ASML chia sẻ với trang FT.
ASML là hãng duy nhất trên thế giới chế tạo máy EUV (quang khắc cực tím bước sóng cực ngắn), được dùng để sản xuất các loại chip tiên tiến nhất ở quy mô lớn. ASML hiện nắm khoảng 90% thị phần thiết bị quang khắc toàn cầu và là công ty có giá trị vốn hóa lớn nhất châu Âu.
Hiện chỉ khoảng 1% doanh thu của ASML đến từ châu Âu, trong khi khoảng 80% đến từ châu Á. Theo Christophe Fouquet, điều này khiến ASML rất dễ bị ảnh hưởng từ các biến động bên ngoài, bởi hoạt động kinh doanh tự nhiên luôn đòi hỏi phải ở gần khách hàng.
Những bình luận của ông được đưa ra vài ngày sau khi EU công bố kế hoạch về một chiến lược chip mới, gồm cả các quyền khẩn cấp để điều chỉnh nguồn cung trong trường hợp thiếu hụt và biện pháp nhằm củng cố ngành công nghiệp bán dẫn châu Âu.
Trong bối cảnh EU muốn giảm phụ thuộc vào các công nghệ Mỹ và năng lực sản xuất ở châu Á, các nhà hoạch định chính sách đang tranh luận giữa hai hướng tiếp cận: Can thiệp trực tiếp hay tạo điều kiện để doanh nghiệp châu Âu tự phát triển và cạnh tranh toàn cầu.
"Mọi người nói rằng: Hãy ưu tiên mua hàng châu Âu. Tôi nghĩ điều đó rất tốt, nhưng trước hết phải có sản phẩm châu Âu để mua đã", Christophe Fouquet nói.
Pháp và một số quốc gia khác hiện cũng đang thúc đẩy việc đưa nhiều điều khoản "ưu tiên mua hàng châu Âu" hơn vào các gói mua sắm công. Tuy nhiên, những người phản đối cho rằng chính sách này sẽ ít hiệu quả nếu châu Âu chưa có đủ doanh nghiệp nội địa đủ sức cạnh tranh.
"Châu Âu cần nhiều nhà vô địch công nghệ càng tốt trên toàn bộ chuỗi cung ứng chip"
Theo Christophe Fouquet, châu Âu cần tạo ra càng nhiều "nhà vô địch công nghệ" càng tốt ở mọi khâu của chuỗi cung ứng bán dẫn, đồng thời tăng thị phần của khu vực trong ngành chip toàn cầu lên gần hơn với mức đóng góp khoảng 18% của châu Âu vào GDP thế giới.
Tuy nhiên, Christophe Fouquet cũng nhấn mạnh rằng châu Âu phải tránh áp đặt những quy định khiến các công ty triển vọng chuyển hoạt động sang nơi khác.
ASML là một trong số nhiều hãng công nghệ châu Âu đang vận động EU giảm gánh nặng quy định, đặc biệt ở lĩnh vực AI. Christophe Fouquet cho rằng các thủ tục cấp phép kéo dài, khả năng tiếp cận vốn và các quy định AI của EU đang là những rào cản lớn với doanh nghiệp.
Ông cho biết vẫn tồn tại "xu hướng quá mạnh từ phía Ủy ban châu Âu muốn làm thay công việc của ngành công nghiệp", viện dẫn các kế hoạch phát triển trung tâm dữ liệu và nhà máy sản xuất chip.
Trong khi đó, nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI đang tăng nhanh hơn khả năng mở rộng sản xuất của ngành. ASML đã chuẩn bị trước cho làn sóng nhu cầu này và tiếp tục mở rộng công suất cũng như nâng cao năng suất thiết bị.
Công ty đang mở rộng cơ sở gần trụ sở chính tại thành phố Veldhoven (Hà Lan) và dự kiến tăng sản lượng các máy EUV thế hệ mới thêm 50% trong năm nay.
Tuy nhiên, Christophe Fouquet cho biết việc xây dựng một nhà máy ở châu Âu hiện vẫn mất khoảng 4 năm do các hạn chế về quy hoạch và quy trình cấp phép kéo dài. Bên cạnh đó, việc tuyển dụng, đào tạo nhân sự và mở rộng mạng lưới nhà cung cấp cũng đang hạn chế tốc độ tăng trưởng.
ASML đầu tư vào hệ sinh thái công nghệ châu Âu
Ngoài việc mở rộng sản xuất, vị CEO người Pháp cho rằng ASML có thể đóng vai trò lớn hơn với tư cách nhà đầu tư trong hệ sinh thái công nghệ châu Âu.
Sau khi đầu tư vào công ty AI Mistral AI và tập đoàn quang học Carl Zeiss AG, ASML đang tìm kiếm thêm các cơ hội đầu tư mới, cả trong lẫn ngoài chuỗi cung ứng truyền thống của mình.
"Khi ASML ngày càng giàu mạnh hơn, chúng tôi cũng có nhiều nguồn lực hơn để làm điều đó. Tôi có thể khẳng định rằng chúng tôi sẽ tiếp tục tìm kiếm thêm nhiều cơ hội đầu tư như vậy vì đây là điều tốt đẹp, trước hết cho ASML, cho con người và cuối cùng là cho châu Âu", Christophe Fouquet thổ lộ.
EU công bố chiến lược chủ quyền công nghệ nhưng khó thoát phụ thuộc Big Tech Mỹ
Khi EU công bố gói chiến lược chủ quyền công nghệ hôm 4/6, một quan chức cấp cao đã hào hứng đăng trên mạng xã hội: "Hôm nay là Ngày Giải phóng Công nghệ". Tuy nhiên, việc EU thực sự thoát khỏi sự phụ thuộc vào các gã khổng lồ công nghệ (Big Tech) Mỹ sẽ không thể diễn ra trong một sớm một chiều.
Kế hoạch mới từ EU nhằm thúc đẩy các hãng công nghệ châu Âu và hạn chế một phần sự hiện diện của những đối thủ Mỹ đang thống trị thị trường. Đây được xem là bước đi quan trọng đầu tiên, nhưng EU hiện vẫn tụt khá xa so với Mỹ và châu Á trong các lĩnh vực như AI, chip bán dẫn, dịch vụ điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu.
Ông Ralf Wintergerst, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Kỹ thuật số Đức (Bitkom), cho rằng những biện pháp như Đạo luật Chip 2.0 được đề xuất là "một bước đi đúng hướng". Tuy nhiên, châu Âu cần nhiều hành động cụ thể hơn và một môi trường đầu tư thuận lợi hơn, từ ngành chip đến hạ tầng AI.
"Điều quan trọng lúc này là các nỗ lực đó không chỉ dừng lại ở những tuyên bố. Châu Âu cần hành động nhanh chóng", ông nói.
Bà Henna Virkkunen, quan chức phụ trách công nghệ của EU, đã trình bày gói chính sách mới. Theo đó, các hãng công nghệ lớn Mỹ như Amazon, Microsoft và Google sẽ bị hạn chế tham gia những gói thầu điện toán đám mây nhạy cảm nhất. Ngoài ra, EU muốn đẩy nhanh việc xây dựng các trung tâm dữ liệu sử dụng ít nhất một phần phần cứng hoặc phần mềm do châu Âu phát triển.
Với ngành bán dẫn, kế hoạch của EU không tập trung vào việc thu hút các nhà máy sản xuất chip tiên tiến nhất, mà chủ yếu phát huy thế mạnh sẵn có xung quanh ASML, từ lĩnh vực vật liệu đến đóng gói chip tiên tiến, đồng thời sử dụng nhu cầu mua sắm khu vực công để giúp các startup mở rộng quy mô.
Tuy nhiên, với việc thiếu các doanh nghiệp đầu tàu trong khu vực, mục tiêu giảm phụ thuộc vào nước ngoài sẽ không thể đạt được nhanh chóng. EU hiện không có một công ty thiết kế chip AI tương đương Nvidia (Mỹ), không có nhà sản xuất chip theo hợp đồng nào cạnh tranh được với TSMC (Đài Loan), cũng không có những tập đoàn công nghệ sở hữu các nền tảng điện toán đám mây quy mô toàn cầu như Microsoft, Amazon hay Google để tạo ra nhu cầu lớn cho hệ sinh thái AI và phần mềm.
Ông Achim Weiß, Giám đốc điều hành nhà cung cấp dịch vụ đám mây Ionos (Đức), cho biết: "Chúng tôi vẫn sẽ phải dựa vào Nvidia và AMD về GPU (bộ xử lý đồ họa), đồng thời cần hợp tác với các đối tác quốc tế về một số mô hình AI nhất định. Điều đó phản ánh thực tế của ngành công nghệ EU hiện nay, bởi chủ quyền công nghệ không có nghĩa là tự cung tự cấp hoàn toàn”.
EU cần thu hút đầu tư, không phải dựng rào cản
Một vấn đề khác là kế hoạch của EU gần như không đi kèm nguồn vốn mới đáng kể, đặc biệt nếu so với các khoản đầu tư khổng lồ của Mỹ và các chương trình hỗ trợ công nghiệp mạnh tay của Trung Quốc. Điều này khiến phần lớn gánh nặng tài chính vẫn đè lên các quốc gia thành viên EU vốn đang chịu áp lực ngân sách. Trong khi đó, doanh nghiệp châu Âu còn phải đối mặt với chi phí năng lượng cao, tình trạng thiếu lao động và thị trường vốn phân mảnh giữa các nước.
Ông Erik Rein, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn châu Âu (ESIA) kiêm lãnh đạo mảng bán dẫn của tập đoàn công nghiệp Bosch, cho rằng châu Âu không thể vươn lên vị trí dẫn đầu ngành bán dẫn chỉ bằng cách ban hành thêm các quy định hay chính sách quản lý.
Ông Mitchell Rutledge, phụ trách chính sách châu Âu tại Hiệp hội Công nghiệp Máy tính và Truyền thông (CCIA), nói việc tập trung phát triển năng lực trung tâm dữ liệu là hướng đi tích cực. Tuy nhiên, châu Âu cần phải thu hút đầu tư thay vì tạo cảm giác đang ngăn cản dòng vốn.
Người phát ngôn Microsoft cho biết hãng chia sẻ mục tiêu của EU về việc tăng cường chủ quyền công nghệ và năng lực cạnh tranh toàn cầu trong lĩnh vực AI, nhưng cũng kêu gọi duy trì một thị trường mở với "cạnh tranh công bằng".
Ông Wolfgang Weber, Giám đốc điều hành Hiệp hội Công nghiệp Điện và Kỹ thuật số Đức (ZVEI), đánh giá cao kế hoạch rút ngắn thời gian phê duyệt các dự án công nghệ chiến lược cần hỗ trợ từ chính quyền. Tuy vậy, ông cho rằng châu Âu không thể ép buộc thị trường hay tạo ra năng lực cạnh tranh chỉ bằng các biện pháp hành chính. Theo Wolfgang Weber, chủ quyền công nghệ phải được xây dựng từ sức mạnh nội tại của châu Âu, thông qua đổi mới và năng lực công nghiệp, chứ không phải bằng cách dựng lên các rào cản với đối thủ nước ngoài.
Gói chính sách cuối cùng của Ủy ban châu Âu cũng không đi xa đến mức áp dụng chính sách cứng rắn kiểu "Mua hàng châu Âu". Điều này khiến một số nhà phê bình cho rằng kế hoạch chưa đủ mạnh.
Kim van Sparrentak, nghị sĩ Nghị viện châu Âu thuộc nhóm Đảng Xanh/Liên minh Tự do châu Âu, nhận xét: "Tôi hoài nghi rằng những biện pháp này có thể giúp châu Âu giảm sự phụ thuộc vào Mỹ trong dài hạn".
Bà cho rằng gói chính sách tuy đã thừa nhận đúng mức độ phụ thuộc kỹ thuật số của châu Âu, nhưng cuối cùng vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng.
Ở chiều ngược lại, một số chuyên gia đánh giá cao sự cân bằng mà EU đang cố gắng đạt được, tức là thực hiện các bước đi thực tế và khả thi hướng tới mục tiêu dài hạn.
Bà Julia Hess thuộc tổ chức nghiên cứu chính sách công nghệ Interface (Đức) nói với Reuters: "Gói chính sách này tiếp cận khái niệm chủ quyền công nghệ theo cách thực dụng hơn nhiều so với các cuộc tranh luận trước đây".
Keegan McBride, Giám đốc Khoa học và Công nghệ tại Viện Tony Blair, cho rằng đây là một bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng nếu EU theo đuổi cách tiếp cận "châu Âu là trên hết" một cách cực đoan, lục địa này có thể trở nên yếu đi
"Châu Âu không thể tạo ra năng lực cạnh tranh chỉ bằng các quy định, mà phải xây dựng năng lực thực sự. Nếu muốn thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc, châu Âu vẫn còn rất nhiều việc phải làm", Keegan McBride nói.
