EU công bố chiến lược chủ quyền công nghệ: Thúc đẩy ASML, vẫn phụ thuộc Nvidia

Tuy nhiên, việc EU thực sự thoát khỏi sự phụ thuộc vào các gã khổng lồ công nghệ Mỹ sẽ không thể diễn ra trong một sớm một chiều.

Kế hoạch mới từ EU nhằm thúc đẩy các hãng công nghệ châu Âu và hạn chế một phần sự hiện diện của những đối thủ Mỹ đang thống trị thị trường. Đây được xem là bước đi quan trọng đầu tiên, nhưng EU hiện vẫn tụt khá xa so với Mỹ và châu Á trong các lĩnh vực như AI, chip bán dẫn, dịch vụ điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu.

"Chúng tôi vẫn sẽ phải dựa vào Nvidia và AMD về GPU"

Ông Ralf Wintergerst, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Kỹ thuật số Đức (Bitkom), cho rằng những biện pháp như Đạo luật Chip 2.0 được đề xuất là "một bước đi đúng hướng". Tuy nhiên, châu Âu cần nhiều hành động cụ thể hơn và một môi trường đầu tư thuận lợi hơn, từ ngành chip đến hạ tầng AI.

"Điều quan trọng lúc này là các nỗ lực đó không chỉ dừng lại ở những tuyên bố. Châu Âu cần hành động nhanh chóng", ông nói.

Bà Henna Virkkunen, quan chức phụ trách công nghệ của EU, đã trình bày gói chính sách mới. Theo đó, các hãng công nghệ lớn Mỹ như Amazon, Microsoft và Google sẽ bị hạn chế tham gia những gói thầu điện toán đám mây nhạy cảm nhất. Ngoài ra, EU muốn đẩy nhanh việc xây dựng các trung tâm dữ liệu sử dụng ít nhất một phần phần cứng hoặc phần mềm do châu Âu phát triển.

Với ngành bán dẫn, kế hoạch của EU không tập trung vào việc thu hút các nhà máy sản xuất chip tiên tiến nhất, mà chủ yếu phát huy thế mạnh sẵn có xung quanh ASML, từ lĩnh vực vật liệu đến đóng gói chip tiên tiến, đồng thời sử dụng nhu cầu mua sắm khu vực công để giúp các startup mở rộng quy mô.

ASML là hãng duy nhất trên thế giới chế tạo máy EUV (quang khắc cực tím bước sóng cực ngắn), được dùng để sản xuất các loại chip tiên tiến nhất ở quy mô lớn. Công ty Hà Lan hiện nắm khoảng 90% thị phần thiết bị quang khắc toàn cầu.

Tuy nhiên, với việc thiếu các doanh nghiệp đầu tàu trong khu vực, mục tiêu giảm phụ thuộc vào nước ngoài sẽ không thể đạt được nhanh chóng. EU hiện không có một công ty thiết kế chip AI tương đương Nvidia (Mỹ), không có nhà sản xuất chip theo hợp đồng nào cạnh tranh được với TSMC (Đài Loan), cũng không có những tập đoàn công nghệ sở hữu các nền tảng điện toán đám mây quy mô toàn cầu như Microsoft, Amazon hay Google để tạo ra nhu cầu lớn cho hệ sinh thái AI và phần mềm.

Ông Achim Weiß, Giám đốc điều hành nhà cung cấp dịch vụ đám mây Ionos (Đức), cho biết: "Chúng tôi vẫn sẽ phải dựa vào Nvidia và AMD về GPU (bộ xử lý đồ họa), đồng thời cần hợp tác với các đối tác quốc tế về một số mô hình AI nhất định. Điều đó phản ánh thực tế của ngành công nghệ EU hiện nay, bởi chủ quyền công nghệ không có nghĩa là tự cung tự cấp hoàn toàn”.

EU cần thu hút đầu tư, không phải dựng rào cản

Một vấn đề khác là kế hoạch của EU gần như không đi kèm nguồn vốn mới đáng kể, đặc biệt nếu so với các khoản đầu tư khổng lồ của Mỹ và các chương trình hỗ trợ công nghiệp mạnh tay của Trung Quốc. Điều này khiến phần lớn gánh nặng tài chính vẫn đè lên các quốc gia thành viên EU vốn đang chịu áp lực ngân sách. Trong khi đó, doanh nghiệp châu Âu còn phải đối mặt với chi phí năng lượng cao, tình trạng thiếu lao động và thị trường vốn phân mảnh giữa các nước.

Ông Erik Rein, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn châu Âu (ESIA) kiêm lãnh đạo mảng bán dẫn của tập đoàn công nghiệp Bosch, cho rằng châu Âu không thể vươn lên vị trí dẫn đầu ngành bán dẫn chỉ bằng cách ban hành thêm các quy định hay chính sách quản lý.

Ông Mitchell Rutledge, phụ trách chính sách châu Âu tại Hiệp hội Công nghiệp Máy tính và Truyền thông (CCIA), cho rằng việc tập trung phát triển năng lực trung tâm dữ liệu là hướng đi tích cực. Tuy nhiên, châu Âu cần phải thu hút đầu tư thay vì tạo cảm giác đang ngăn cản dòng vốn.

Người phát ngôn Microsoft cho biết hãng chia sẻ mục tiêu của EU về việc tăng cường chủ quyền công nghệ và năng lực cạnh tranh toàn cầu trong lĩnh vực AI, nhưng cũng kêu gọi duy trì một thị trường mở với "cạnh tranh công bằng".

Ông Wolfgang Weber, Giám đốc điều hành Hiệp hội Công nghiệp Điện và Kỹ thuật số Đức (ZVEI), đánh giá cao kế hoạch rút ngắn thời gian phê duyệt các dự án công nghệ chiến lược cần hỗ trợ từ chính quyền. Tuy vậy, ông cho rằng châu Âu không thể ép buộc thị trường hay tạo ra năng lực cạnh tranh chỉ bằng các biện pháp hành chính. Theo Wolfgang Weber, chủ quyền công nghệ phải được xây dựng từ sức mạnh nội tại của châu Âu, thông qua đổi mới và năng lực công nghiệp, chứ không phải bằng cách dựng lên các rào cản với đối thủ nước ngoài.

Các nước châu Âu có thực sự ưu tiên mua công nghệ nội khối?

Gói chính sách cuối cùng của Ủy ban châu Âu cũng không đi xa đến mức áp dụng chính sách cứng rắn kiểu "Mua hàng châu Âu". Điều này khiến một số nhà phê bình cho rằng kế hoạch chưa đủ mạnh.

Kim van Sparrentak, nghị sĩ Nghị viện châu Âu thuộc nhóm Đảng Xanh/Liên minh Tự do châu Âu, nhận xét: "Tôi hoài nghi rằng những biện pháp này có thể giúp châu Âu giảm sự phụ thuộc vào Mỹ trong dài hạn".

Bà cho rằng gói chính sách tuy đã thừa nhận đúng mức độ phụ thuộc kỹ thuật số của châu Âu, nhưng cuối cùng vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng.

Ở chiều ngược lại, một số chuyên gia đánh giá cao sự cân bằng mà EU đang cố gắng đạt được, tức là thực hiện các bước đi thực tế và khả thi hướng tới mục tiêu dài hạn.

Bà Julia Hess thuộc tổ chức nghiên cứu chính sách công nghệ Interface (Đức) nói với Reuters: "Gói chính sách này tiếp cận khái niệm chủ quyền công nghệ theo cách thực dụng hơn nhiều so với các cuộc tranh luận trước đây".

Keegan McBride, Giám đốc Khoa học và Công nghệ tại Viện Tony Blair, cho rằng đây là một bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng nếu EU theo đuổi cách tiếp cận "châu Âu là trên hết" một cách cực đoan, lục địa này có thể trở nên yếu đi

"Châu Âu không thể tạo ra năng lực cạnh tranh chỉ bằng các quy định, mà phải xây dựng năng lực thực sự. Nếu muốn thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc, châu Âu vẫn còn rất nhiều việc phải làm", Keegan McBride nói.