CEO CoinSwitch: Tài sản mã hóa dần được chuẩn hóa nhưng vẫn cần thiết chế
Những bước tiến về pháp lí tại Mỹ đang tạo hiệu ứng tích cực lên thị trường tài sản mã hóa toàn cầu, trong đó có các nền kinh tế mới nổi tại châu Á.
Tuy nhiên, theo Ashish Singhal, đồng sáng lập kiêm CEO CoinSwitch, việc đánh thuế, đăng kí nền tảng hay hình thành các tổ chức tự quản mới chỉ giúp thị trường tiến thêm một bước. Để tài sản mã hóa phát triển bền vững, các nước châu Á đang tìm cách xây dựng thị trường vẫn cần những thiết chế đủ sức giám sát toàn diện, đồng thời phải tạo điều kiện để blockchain chứng minh giá trị trong các lĩnh vực như stablecoin và token hóa tài sản.
Từ nỗi lo bị cấm đến quá trình chuẩn hóa tài sản mã hóa
Tiền mã hóa đang bước vào một giai đoạn khác tại châu Á. Sau nhiều năm được nhìn nhận chủ yếu như một loại tài sản đầu cơ, thị trường ngày càng được đặt trong những cuộc thảo luận nghiêm túc hơn về thanh toán, tài chính số, token hóa và đổi mới công nghệ.
Những diễn biến chính sách tại Mỹ đang góp phần thúc đẩy xu hướng này. Theo Ashish Singhal, tiến triển của CLARITY Act đã tạo ra phản ứng tích cực trên thị trường, khi Bitcoin tăng khoảng 20% trong hai tuần và dòng tiền vào các quỹ ETF tiền mã hóa chuyển sang trạng thái tích cực.
Điều quan trọng hơn là sự thay đổi trong tâm lí nhà đầu tư. Khi một nền kinh tế lớn bắt đầu hình thành khung pháp lí rõ ràng hơn cho tài sản số, nhà đầu tư có thêm cơ sở để tin rằng ngành này sẽ tiếp tục tồn tại và phát triển thay vì đối mặt với nguy cơ bị cấm đoán. Đây cũng là bài toán mà nhiều nền kinh tế mới nổi tại châu Á đang phải giải quyết.
Theo OECD, châu Á đã trở thành một trung tâm lớn của hoạt động tài sản mã hóa toàn cầu. Giai đoạn tháng 6/2024 đến tháng 6/2025, giao dịch tài sản mã hóa dựa trên blockchain tại khu vực tăng 69% so với cùng kì, mức tăng cao nhất trong các khu vực. Việt Nam, Ấn Độ, Indonesia, Philippines và Pakistan cũng nằm trong nhóm những thị trường có mức độ chấp nhận tài sản mã hóa cao. Nhưng mức độ phổ biến không đồng nghĩa với mức độ hoàn thiện về thể chế.
Các quốc gia đang đi theo những hướng rất khác nhau. Một số thị trường đã xây dựng cơ chế cấp phép và giám sát tương đối rõ ràng; một số nước mới bắt đầu đưa hoạt động tài sản mã hóa vào khuôn khổ pháp luật; trong khi những quốc gia khác vẫn duy trì cách tiếp cận hạn chế. OECD đánh giá sự phân hóa này đang tạo ra một bức tranh pháp lí không đồng nhất trên toàn châu Á.
Theo Singhal, những bước đầu như chính sách thuế, yêu cầu đăng kí nền tảng và chống rửa tiền có thể giúp cải thiện niềm tin. Nhưng chúng chưa thể thay thế vai trò của một cơ quan quản lí hoặc tổ chức tự quản có khả năng giám sát toàn diện ngành.
Niềm tin của người dùng, theo ông, sẽ cao hơn nếu có một thiết chế chịu trách nhiệm rõ ràng đối với nhiều khía cạnh của thị trường. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng với các nền kinh tế mới nổi, nơi phần lớn nhà đầu tư cá nhân có thể chưa có đủ kinh nghiệm để đánh giá rủi ro của các sản phẩm tài sản mã hóa.
Quy định không chỉ để kiểm soát mà còn để mở đường cho đổi mới
Một nghịch lí đang xuất hiện tại nhiều thị trường châu Á: doanh nghiệp muốn có quy định rõ ràng để đầu tư, nhưng chính quá trình xây dựng quy định lại thường mất nhiều thời gian. Singhal cho rằng chính sự thiếu chắc chắn này có thể khiến đổi mới bị trì hoãn.
Một doanh nhân có thể bỏ vốn xây dựng nền tảng token hóa, phát triển sản phẩm hoặc cung cấp dịch vụ dựa trên blockchain. Nhưng nếu không biết mô hình đó sẽ được pháp luật đối xử như thế nào trong tương lai, họ sẽ khó đưa ra quyết định đầu tư dài hạn.
Rủi ro lớn nhất không chỉ là một dự án không thành công về mặt thương mại. Startup có thể xây dựng được sản phẩm, tìm được người dùng và tạo ra thị trường, nhưng sau đó buộc phải đóng cửa nếu quy định mới không cho phép mô hình hoạt động. Đây là lí do một khung pháp lí rõ ràng có thể đóng vai trò như chất xúc tác thay vì chỉ là công cụ kiểm soát.
Thực tế tại châu Á cho thấy một số nền kinh tế đang chuyển theo hướng này. Hong Kong đã xây dựng cơ chế cấp phép đối với tổ chức phát hành stablecoin; Hàn Quốc đang thúc đẩy khung pháp lí toàn diện hơn cho tài sản số; Việt Nam cũng đã đưa tài sản mã hóa vào phạm vi điều chỉnh của Luật Công nghiệp công nghệ số có hiệu lực từ năm 2026.
Ở chiều ngược lại, một số nền kinh tế vẫn duy trì cách tiếp cận hạn chế. Sự khác biệt này cho thấy các chính phủ không chỉ cân nhắc tiềm năng tăng trưởng mà còn phải xử lí những rủi ro liên quan đến bảo vệ nhà đầu tư, dòng vốn, ổn định tài chính, rửa tiền và chủ quyền tiền tệ.
Đặc biệt, stablecoin đang khiến bài toán trở nên phức tạp hơn. IMF cảnh báo rằng tại các thị trường mới nổi, stablecoin có thể mang lại lợi ích như giảm chi phí thanh toán xuyên biên giới, nhưng đồng thời cũng tạo ra rủi ro liên quan đến dòng vốn và thay thế tiền tệ nếu không có cơ chế quản lí phù hợp.
Vì vậy, “cần quy định” không đồng nghĩa với việc xây dựng một hệ thống quá chặt chẽ để ngăn đổi mới. Bài toán khó hơn là tìm được điểm cân bằng: đủ giám sát để bảo vệ người dùng nhưng vẫn đủ không gian để doanh nghiệp thử nghiệm.
Stablecoin và token hóa có thể là bước chuyển tiếp của thị trường
Nếu giai đoạn đầu của tài sản mã hóa tại châu Á chủ yếu được thúc đẩy bởi giao dịch và đầu tư, giai đoạn tiếp theo có thể được định hình bởi những ứng dụng thực tế hơn.
Theo Singhal, stablecoin có tiềm năng lớn tại châu Á, đặc biệt trong thanh toán và các giao dịch xuyên biên giới. Điều này phù hợp với đặc điểm của khu vực, nơi có lượng lớn lao động di cư, hoạt động thương mại xuyên biên giới và nhu cầu chuyển tiền quốc tế. Nhưng bên cạnh stablecoin, token hóa có thể tạo ra một hướng phát triển còn rộng hơn.
Token hóa cho phép đưa các tài sản truyền thống lên blockchain, từ trái phiếu, quỹ đầu tư đến nhiều loại tài sản tài chính và tài sản thực khác. Khi đó, blockchain không chỉ được sử dụng để giao dịch một loại tiền mã hóa mà trở thành hạ tầng cho việc phát hành, chuyển nhượng và xác thực quyền sở hữu.
IMF cũng nhận định token hóa có thể giúp giảm chi phí đối soát, tăng khả năng lập trình và cho phép thanh toán gần như đồng thời với việc chuyển giao tài sản. Với các thị trường mới nổi, công nghệ này thậm chí có thể giúp “đi tắt” một số giai đoạn phát triển của hệ thống tài chính truyền thống.
Đây có thể là cơ hội đặc biệt đối với châu Á. Những thị trường có hệ thống tài chính chưa phát triển đồng đều có thể sử dụng blockchain để mở rộng khả năng tiếp cận một số sản phẩm tài chính. Trong khi đó, các nền kinh tế đã có hạ tầng thanh toán mạnh có thể sử dụng token hóa để tăng tính thanh khoản và mở rộng nhóm nhà đầu tư.
Tuy nhiên, để điều đó xảy ra, ngành tài sản mã hóa cần vượt qua giai đoạn đầu cơ và chứng minh được khả năng tạo ra giá trị thực. Đây cũng là thông điệp quan trọng trong quan điểm của Singhal: nếu ngành có thể đổi mới đủ mạnh và tạo tác động tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỉ người, chính phủ sẽ có thêm động lực để đẩy nhanh quá trình xây dựng quy định.
Nói cách khác, quan hệ giữa đổi mới và quản lí không nên được nhìn như một cuộc đối đầu. Đổi mới cần quy định để tạo niềm tin; còn quy định cần đổi mới để chứng minh rằng thị trường tài sản mã hóa thực sự tạo ra giá trị.
Đối với các nền kinh tế đang phát triển tại châu Á, đây có thể là con đường thực tế hơn thay vì lựa chọn giữa “thả nổi” và “cấm đoán”. Một khung pháp lí rõ ràng, cơ chế cấp phép minh bạch, yêu cầu bảo vệ người dùng và không gian thử nghiệm cho doanh nghiệp có thể giúp thị trường phát triển có kiểm soát.
Khi đó, tiền mã hóa sẽ không còn chỉ được nhìn như một loại tài sản để mua bán. Stablecoin có thể trở thành một phần của hạ tầng thanh toán, token hóa có thể mở rộng khả năng tiếp cận tài sản, còn blockchain có thể trở thành lớp hạ tầng mới cho thị trường tài chính.
Nhưng để đạt đến giai đoạn đó, điều các thị trường châu Á cần không chỉ là công nghệ. Đó còn là những thiết chế đủ mạnh để biến đổi mới thành một thị trường đáng tin cậy.