CEO Ripple: Dịch chuyển vàng cho thấy tài chính toàn cầu vẫn trên 'đường ray cũ'
Việc Ngân hàng Trung ương Hà Lan chuyển một phần đáng kể lượng vàng dự trữ từ New York sang London được CEO Ripple Brad Garlinghouse xem như một ví dụ điển hình cho những giới hạn của hạ tầng tài chính truyền thống.
Trong khi các ngân hàng trung ương vẫn phải tính đến kho lưu trữ, vận chuyển, bảo hiểm và khả năng tiếp cận tài sản vật chất khi khủng hoảng xảy ra, ngành tiền mã hóa đang đặt cược vào một mô hình chuyển giá trị nhanh hơn và ít phụ thuộc vào trung gian hơn.
86 tấn vàng được chuyển đi, nhưng phần lớn chỉ là thay đổi trên giấy tờ
Từ tháng 3 đến tháng 8, De Nederlandsche Bank (DNB), ngân hàng trung ương Hà Lan, đã chuyển khoảng 86 tấn vàng sang London. Số vàng này trước đó được lưu giữ tại New York và Ottawa.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý nằm ở cách thương vụ được thực hiện. DNB bán khoảng 59 tấn vàng tại New York, sau đó mua lại một lượng tương đương ở London. Điều đó có nghĩa gần 70% khối lượng được nhắc đến thực chất không phải là vàng được vận chuyển xuyên Đại Tây Dương, mà là sự thay đổi địa điểm nắm giữ và thanh toán của tài sản.
Chỉ khoảng 27 tấn vàng thực sự vượt Đại Tây Dương. Sau đợt điều chuyển, New York chiếm khoảng 18,5% lượng vàng dự trữ của Hà Lan, giảm mạnh so với mức 31,3% trước đó. Trong khi đó, tỉ trọng vàng tại London tăng lên 32,1%.
DNB hiện nắm giữ tổng cộng 612,4 tấn vàng, trị giá khoảng 72,2 tỉ euro vào cuối năm 2025. Việc chuyển vàng sang London không được DNB mô tả như một động thái mất niềm tin vào Mỹ. Thống đốc DNB Olaf Sleijpen cho rằng quyết định này liên quan đến khả năng giao dịch vàng trong các tình huống khủng hoảng. London cũng là một trong những trung tâm giao dịch vàng vật chất lớn nhất thế giới, vượt xa Ottawa về quy mô giao dịch.
Dù vậy, Brad Garlinghouse nhìn câu chuyện theo một hướng khác. CEO Ripple cho rằng việc một ngân hàng trung ương phải tổ chức lại vị trí lưu trữ vàng, cân nhắc khả năng tiếp cận tài sản trong khủng hoảng và phụ thuộc vào các trung tâm tài chính truyền thống cho thấy hệ thống tài chính toàn cầu vẫn đang vận hành bằng những “đường ray” được xây dựng từ nhiều thập niên trước.
Theo lập luận của ông, đây chính là điểm mà tiền mã hóa muốn thay đổi. Garlinghouse nhắc lại hành trình của ngành tiền mã hóa trong khoảng một thập niên qua: Từ một thử nghiệm trị giá khoảng 1,5 tỉ USD trở thành một loại tài sản có quy mô khoảng 2.700 tỉ USD. CEO Ripple cũng viện dẫn trường hợp Đức hồi năm 2013, khi Bundesbank bắt đầu chương trình đưa 674 tấn vàng từ nước ngoài về nước. Quá trình này kéo dài tới bốn năm, với số vàng khi đó trị giá khoảng 36 tỉ USD.
Những con số ấy tạo ra một phép so sánh đáng chú ý. Đó là tài sản vật chất có thể có giá trị rất lớn, nhưng việc di chuyển và xác lập quyền kiểm soát đối với nó lại phụ thuộc vào một hệ thống vật lí, pháp lí và tài chính phức tạp.
.jpg)
CEO Ripple: Từ vàng đến thanh toán, “đường ray cũ” vẫn còn rất dài
Điều Garlinghouse muốn nhấn mạnh không đơn thuần là tốc độ vận chuyển vàng. Vấn đề rộng hơn nằm ở cách thế giới chuyển giao giá trị. Trong hệ thống tài chính truyền thống, một giao dịch xuyên biên giới thường không chỉ là việc người gửi chuyển tiền trực tiếp cho người nhận. Các ngân hàng trung gian, hệ thống thanh toán, cơ chế đối soát và quy trình pháp lí có thể cùng tham gia. Với những giao dịch lớn hoặc liên quan nhiều quốc gia, quá trình này càng trở nên phức tạp.
Đó là lí do CEO Ripple đặt câu hỏi về việc liệu hạ tầng tài chính hiện nay có thực sự phù hợp với một nền kinh tế toàn cầu vận hành theo thời gian thực hay không. Stablecoin thường được ngành tiền mã hóa đưa ra như một ví dụ đối lập. Về mặt công nghệ, token có thể được chuyển trên blockchain gần như ngay lập tức, không cần vận chuyển tiền mặt hay tài sản vật chất qua biên giới. Một giao dịch có thể được xác nhận trong vài giây thay vì phải chờ qua nhiều tầng trung gian.
Ngay cả những tổ chức truyền thống cũng đang thử nghiệm mô hình này. SWIFT đã bắt đầu triển khai một blockchain ledger riêng vào tháng 7. Tuy nhiên, việc đưa blockchain vào một lớp của hệ thống không đồng nghĩa toàn bộ quá trình thanh toán và quyết toán cuối cùng đã thoát khỏi những hạ tầng cũ.
Đây chính là khoảng cách mà Garlinghouse thường xuyên chỉ ra. Đó là công nghệ có thể chuyển giá trị nhanh hơn rất nhiều, nhưng tốc độ của một hệ thống tài chính không chỉ phụ thuộc vào blockchain.
Sau thỏa thuận với Mastercard hồi tháng 6, CEO Ripple cũng từng đưa ra lập luận tương tự về việc đưa tài sản mã hóa tiến sâu hơn vào hệ thống thanh toán truyền thống.
Với XRP, tài sản gắn với hệ sinh thái Ripple, câu chuyện này càng có ý nghĩa. XRP được thiết kế để phục vụ hoạt động chuyển giao giá trị trên mạng lưới blockchain với tốc độ cao. Giá XRP trong thời điểm được đề cập giao dịch quanh 1,40 USD, giảm 3,65% trong ngày nhưng vẫn tăng khoảng 21% trong ba tháng.
Một thử nghiệm gần đây của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cũng đưa thêm dữ liệu vào cuộc tranh luận. BIS đã thử nghiệm XRP Ledger trong một nguyên mẫu nhằm neo các số liệu thống kê chính thức. Theo kết quả được công bố, quá trình neo dữ liệu có thể hoàn thành trong khoảng 3-5 giây, trong khi bước xác minh mất khoảng 1-2 giây.
Nếu chỉ xét tốc độ, blockchain rõ ràng có lợi thế. Nhưng tài chính toàn cầu không chỉ được xây dựng trên tốc độ.
Tiền mã hóa có thể nhanh hơn, nhưng chưa thay thế được niềm tin
Đây mới là phần khó nhất đối với ngành tiền mã hóa. Một ngân hàng trung ương không chỉ hỏi: “Tài sản này có thể được chuyển đi trong bao lâu?”. Họ còn phải hỏi các câu như tài sản đang ở đâu, ai có quyền kiểm soát, quyền sở hữu được pháp luật công nhận thế nào, nếu xảy ra tranh chấp thì tòa án nào có thẩm quyền, tài sản được bảo hiểm ra sao... và trong một cuộc khủng hoảng liệu có thể nhanh chóng chuyển đổi thành thanh khoản hay không.
Vàng đáp ứng những yêu cầu đó theo một cách rất truyền thống. Kho vàng có địa điểm vật lí. Có hệ thống bảo vệ, bảo hiểm, kiểm kê và quy trình pháp lí. Khi DNB chuyển vàng sang London, mục tiêu không phải tìm kiếm một phương thức công nghệ nhanh nhất để “gửi” vàng, mà là bảo đảm ngân hàng trung ương có thể tiếp cận thị trường vàng quan trọng trong trường hợp cần thanh khoản hoặc xảy ra khủng hoảng.
Điều này giải thích vì sao quyết định của DNB không nhất thiết là một lời phủ nhận hệ thống tài chính Mỹ. Nó có thể đơn giản là một bài toán quản trị rủi ro: đặt tài sản ở nơi mà nó có khả năng được giao dịch hiệu quả nhất khi cần thiết. Và chính điểm này cũng cho thấy giới hạn trong lập luận “tiền mã hóa nhanh hơn nên tiền mã hóa tốt hơn”.
Blockchain có thể giải quyết bài toán chuyển giao thông tin và quyền sở hữu kĩ thuật số với tốc độ vượt xa nhiều hệ thống truyền thống. Nhưng để một tài sản mã hóa trở thành nền tảng đáng tin cậy cho các ngân hàng trung ương, tốc độ chỉ là điều kiện cần.
Nó còn phải có tính pháp lí, khả năng kiểm toán, tính ổn định, cơ chế bảo vệ tài sản và sự chấp nhận rộng rãi của các định chế tài chính. Nói cách khác, tiền mã hóa đang giải quyết rất tốt bài toán “làm thế nào để chuyển giá trị nhanh hơn”, nhưng vẫn phải chứng minh đầy đủ câu trả lời cho câu hỏi “tại sao hệ thống tài chính có thể tin tưởng giá trị đó trong một cuộc khủng hoảng”.
Quyết định đưa vàng về London vì thế mang một thông điệp thú vị. Trong thời đại blockchain, trí tuệ nhân tạo và thanh toán gần như tức thời, các ngân hàng trung ương vẫn phải quan tâm đến những vấn đề rất “cũ” là kho vàng ở đâu, thị trường nào có thanh khoản, tài sản có thể tiếp cận thế nào và điều gì xảy ra khi hệ thống rơi vào khủng hoảng.
CEO Ripple có lí khi xem đó là bằng chứng cho thấy hạ tầng tài chính toàn cầu vẫn chưa thay đổi triệt để. Nhưng chính quyết định của DNB cũng cho thấy vì sao sự thay đổi ấy không thể chỉ được đo bằng tốc độ.
Tiền mã hóa có thể xây dựng những “đường ray” mới nhanh hơn. Song để thay thế hoàn toàn đường ray cũ, nó còn phải xây dựng được thứ mà các ngân hàng trung ương coi trọng nhất: Niềm tin.