‘Cha đẻ Caffe’ rời Nvidia đặt dấu hỏi về tham vọng Cloud AI trị giá hàng trăm tỉ USD
Jia Yangqing (Giả Dương Thanh), nhà nghiên cứu AI nổi tiếng, cựu Phó chủ tịch Alibaba Cloud và nhà sáng lập Lepton AI đã rời Nvidia khiến tham vọng Cloud AI như bị mây che bao phủ.
Sự việc đang làm dấy lên nhiều câu hỏi về chiến lược mở rộng sang lĩnh vực Cloud AI và phần mềm AI của Nvidia. Sau thương vụ mua lại Lepton trị giá được cho là 700 triệu USD, Nvidia từng kỳ vọng nền tảng DGX Cloud Lepton sẽ trở thành cầu nối giúp doanh nghiệp tiếp cận sức mạnh GPU dễ dàng hơn. Tuy nhiên, việc người đứng đầu dự án rời đi chỉ sau khoảng một năm khiến giới công nghệ đặt câu hỏi liệu tham vọng này có đang gặp trở ngại.
Từ startup 20 người đến thương vụ Cloud AI gần 700 triệu USD của Nvidia
Ngày 29/6, SemiAnalysis, tổ chức nghiên cứu chuyên sâu về bán dẫn, tiết lộ Jia Yangqing đã rời Nvidia. Thông tin nhanh chóng thu hút sự chú ý bởi Jia không phải một nhân vật xa lạ trong giới AI.
Ông được biết đến là “cha đẻ của Caffe”, một trong những framework học sâu phổ biến nhất thế giới trước khi các nền tảng hiện đại như TensorFlow hay PyTorch trở nên thống trị. Sau khi rời Alibaba Cloud, nơi ông từng giữ vị trí Phó chủ tịch phụ trách nền tảng điện toán thông minh, Jia thành lập Lepton AI vào năm 2023 với tham vọng đơn giản hóa việc tiếp cận hạ tầng AI.
Vì sao Jia Yangqing được gọi là "cha đẻ Caffe"?
Jia Yangqing là kỹ sư AI người Trung Quốc, nổi tiếng vì tạo ra Caffe khi còn là nghiên cứu sinh tại University of California, Berkeley vào năm 2013.
Caffe là một trong những framework học sâu (deep learning) mã nguồn mở đầu tiên được cộng đồng AI sử dụng rộng rãi. Nhờ tốc độ xử lý nhanh, khả năng huấn luyện mạng nơ-ron hiệu quả và dễ triển khai, Caffe trở thành nền tảng cho nhiều nghiên cứu và ứng dụng về thị giác máy tính trong giai đoạn AI bùng nổ đầu tiên.
Sau khi gia nhập Meta, Jia tiếp tục dẫn dắt việc phát triển Caffe2. Đến năm 2018, Caffe2 được sáp nhập vào PyTorch, góp phần đưa PyTorch trở thành một trong những framework AI phổ biến nhất thế giới.
Chính vì là người khởi xướng và phát triển Caffe, dự án có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của học sâu hiện đại, Jia Yangqing thường được truyền thông gọi là "cha đẻ Caffe".
Lepton tập trung vào một bài toán đang ngày càng quan trọng: Làm sao để các công ty khởi nghiệp và doanh nghiệp có thể sử dụng GPU, loại chip đang trở thành “nhiên liệu” của cuộc cách mạng AI, mà không cần tự xây dựng hệ thống máy chủ tốn kém.
Thay vì trực tiếp vận hành các trung tâm dữ liệu, Lepton đóng vai trò như một nền tảng kết nối. Công ty thuê tài nguyên GPU từ các nhà cung cấp đám mây, sau đó cung cấp lại cho khách hàng cùng các công cụ phần mềm giúp họ xây dựng, triển khai và quản lý ứng dụng AI.
Khi Nvidia mua lại Lepton vào tháng 3/2025, thông tin ban đầu chỉ cho biết giá trị thương vụ ở mức vài trăm triệu USD. Tuy nhiên, SemiAnalysis cho rằng con số thực tế có thể lên tới 700 triệu USD, tương đương khoảng 48 tỉ nhân dân tệ. Thương vụ này phản ánh sự thay đổi trong chiến lược của Nvidia.
Trong nhiều năm, Nvidia thống trị thị trường AI nhờ các dòng GPU cao cấp như H100 và các thế hệ chip mới hơn. Nhưng khi AI bước vào giai đoạn thương mại hóa, bài toán không còn chỉ là sản xuất chip mạnh hơn. Doanh nghiệp cần một hệ sinh thái hoàn chỉnh từ phần cứng, phần mềm đến dịch vụ đám mây để có thể triển khai AI nhanh và tiết kiệm hơn.
Đó cũng là lý do Nvidia bắt đầu mở rộng sang lĩnh vực vốn được thống trị bởi những tên tuổi như Amazon Web Services, Google Cloud và Microsoft Azure.
Chỉ chưa đầy hai tháng sau khi mua lại Lepton, Nvidia công bố nền tảng NVIDIA DGX Cloud Lepton. Nền tảng này được giới thiệu như một “thị trường điện toán AI”, kết nối nhà phát triển với hàng chục nghìn GPU từ nhiều nhà cung cấp đám mây trên toàn cầu.
Theo Nvidia, khi doanh nghiệp cần mở rộng quy mô AI, họ có thể sử dụng DGX Cloud Lepton để phát triển, huấn luyện mô hình và triển khai ứng dụng trên nhiều nguồn GPU khác nhau.
Đây là một hướng đi phù hợp với tham vọng dài hạn của CEO Jensen Huang. Ông từng cho rằng doanh thu từ phần mềm, dịch vụ và nền tảng AI trong tương lai có thể trở thành một mảng kinh doanh khổng lồ, thậm chí vượt xa mô hình bán chip truyền thống.
Jia Yangqing rời đi và dấu hỏi về cuộc chơi Cloud AI của Nvidia
Việc Jia rời Nvidia đang tạo ra nhiều đồn đoán về tương lai của Lepton và DGX Cloud Lepton. SemiAnalysis cho rằng một khả năng là dự án chưa đạt được kỳ vọng của CEO Jensen Huang. Một giả thuyết khác được đưa ra là Nvidia có thể đã thay đổi kế hoạch liên quan đến việc mở mã nguồn các công nghệ cốt lõi của Lepton.
Trước đó, truyền thông quốc tế từng đưa tin Nvidia dự kiến mở nguồn một số phần mềm quan trọng của Lepton vào năm 2026. Tuy nhiên, kế hoạch này đến nay vẫn chưa được thực hiện, khiến giới quan sát đặt câu hỏi về định hướng thực sự của dự án.
Trong các thương vụ mua lại công nghệ, việc nhà sáng lập rời đi sau thời gian ngắn thường gây chú ý bởi phần lớn các thương vụ đều có cơ chế giữ chân nhân sự chủ chốt thông qua cổ phần thưởng hoặc quyền lợi dài hạn.
Nếu Jia rời Nvidia chỉ sau khoảng một năm, điều đó có thể đồng nghĩa ông đã từ bỏ một phần lợi ích tài chính đáng kể, hoặc các điều khoản trong thương vụ đã cho phép ông hoàn tất quyền sở hữu cổ phần sớm hơn thông lệ.
Dù nguyên nhân thực sự chưa được Nvidia xác nhận, sự kiện này vẫn cho thấy những thách thức trong việc tích hợp startup AI vào một tập đoàn công nghệ khổng lồ.
Lepton khi được Nvidia mua lại chỉ có khoảng 20 nhân viên. Đây là một công ty nhỏ nhưng sở hữu đội ngũ sáng lập có kinh nghiệm sâu trong lĩnh vực AI. Ngoài Jia Yangqing, hai đồng sáng lập khác là Bai Junjie, cựu giám đốc nền tảng AI tại Alibaba Cloud và Meta AI, cùng Li Xiang, từng làm việc tại Alibaba Cloud, Meta và Uber.
Những nhân sự này đại diện cho nhóm kỹ sư AI hiểu rõ cả nghiên cứu lẫn sản phẩm thương mại, yếu tố mà Nvidia cần nếu muốn cạnh tranh trong lĩnh vực dịch vụ AI.
Trong thời gian gần đây, Nvidia liên tục mua lại hoặc đầu tư vào các startup nhằm giảm chi phí triển khai AI. Các thương vụ với những công ty phát triển phần mềm AI, tối ưu GPU hay nền tảng điện toán đều hướng tới mục tiêu giúp khách hàng khai thác chip Nvidia hiệu quả hơn.
Bởi một nghịch lý đang xuất hiện: Nvidia bán ra những GPU mạnh nhất thế giới, nhưng chính mức giá cao của chúng lại trở thành rào cản khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ khó tiếp cận AI.
Vì vậy, cuộc chơi tiếp theo không chỉ là ai sản xuất được chip mạnh nhất, mà là ai xây dựng được hệ sinh thái giúp mọi doanh nghiệp có thể sử dụng AI dễ dàng nhất.
Sự ra đi của Jia Yangqing chưa đủ để kết luận Nvidia thất bại trong tham vọng Cloud AI. Tuy nhiên, nó cho thấy con đường biến sức mạnh phần cứng thành một nền tảng dịch vụ toàn diện sẽ phức tạp hơn nhiều so với việc chỉ dẫn đầu thị trường chip.
Với Nvidia, bài toán lớn nhất trong những năm tới không chỉ là giữ vị thế “ông vua GPU”, mà còn là chứng minh họ có thể trở thành một trong những trung tâm quyền lực của toàn bộ nền kinh tế AI.
