Giải mã giống lúa "khổng lồ" cao hơn 2m của Trung Quốc: Năng suất gấp gần 1,8 lần, vừa trồng lúa vừa nuôi cá

Trung Quốc thu hoạch thành công lúa khổng lồ cao hơn 2m

Những cánh đồng lúa cao hơn 2 mét, cho sản lượng gấp 1,8 lần lúa thường, có khả năng chống chịu ngập mặn và có thể kết hợp 2 trong 1 vừa trồng lúa vừa nuôi các loài thủy sản ngay dưới ruộng đã được thu hoạch thành công nhiều năm nay tại thành phố Trùng Khánh (Tây Nam, Trung Quốc).

Việc đưa vào sản xuất trên diện rộng không chỉ đánh dấu một bước tiến mới trong công nghệ chọn tạo giống lúa mà còn được nhiều người xem là sự tiếp nối giấc mơ còn dang dở của Viên Long Bình - nhà khoa học được mệnh danh là "cha đẻ của lúa lai" của Trung Quốc.

Tháng 9 năm 2021, giống lúa khổng lồ được trồng trên diện tích khoảng 15 mẫu (tương đương 1ha) tại thị trấn Thạch Loan, quận Đại Túc. Trước đó, giống lúa này đã được gieo trồng từ tháng 4 và cấy vào tháng 5/2021 trên diện tích khoảng 10.000m².

Theo ông Trần Dương Phiêu (Chen Yangpu), Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển lúa lai quốc gia Trung Quốc, Chi nhánh Trùng Khánh, giống lúa mới dự kiến đạt năng suất 750-900kg/mẫu, tương đương khoảng 800kg/mẫu, đồng thời có chiều cao trung bình từ 1,8-2,25 mét, gần gấp đôi các giống lúa thông thường.

Điểm nổi bật của iống lúa này là được tạo ra bằng công nghệ ưu thế lai (heterosis) - phương pháp lai tạo nhằm tạo ra thế hệ con lai mang những đặc tính vượt trội so với cả hai giống bố mẹ.
Không chỉ có chiều cao ấn tượng, giống lúa còn sở hữu nhiều đặc tính nông học đáng chú ý. Theo nhóm nghiên cứu, cây có thân cứng, lá thẳng và màu xanh đậm, giúp tăng hiệu suất quang hợp.

Nhờ khả năng chuyển hóa ánh sáng thành năng lượng hóa học hiệu quả hơn, cây tích lũy nhiều sinh khối, tạo tiền đề để nâng cao năng suất.
Bên cạnh đó, giống lúa mới còn có khả năng chịu ngập úng và thích nghi với đất mặn kiềm, những điều kiện ngày càng phổ biến do tác động của biến đổi khí hậu.

Một công đôi việc: Ruộng lúa sâu 80cm vẫn nuôi được cá, tôm nhờ giống lúa cao 2m

Một điểm đặc biệt khác là mô hình sản xuất không chỉ hướng đến cây lúa. Khi ruộng được duy trì mực nước khoảng 60-80cm, khu vực này có thể kết hợp nuôi cá, tôm hoặc cua, hình thành mô hình sản xuất đa giá trị trên cùng một diện tích đất.

Theo kế hoạch, mô hình sẽ được mở rộng trên hàng nghìn mẫu ruộng tại Trùng Khánh trong thời gian tới.

Theo ông Trần Dương Phiêu, giống lúa khổng lồ hiện vẫn đang trong giai đoạn khảo nghiệm. Sau khi hoàn tất quy trình sản xuất giống và được cơ quan quản lý cấp phép, giống sẽ được cấp "mã số giống" để đưa vào sản xuất đại trà.

Thông tin về giống lúa cao hơn 2 mét nhanh chóng thu hút sự quan tâm của cộng đồng mạng Trung Quốc. Nhiều người gọi đây là khoảnh khắc "giấc mơ trở thành hiện thực" của Viên Long Bình, người đã dành cả cuộc đời cho mục tiêu nâng cao năng suất lúa nhằm bảo đảm an ninh lương thực.

Đặc biệt, mới đây, đến giữa năm 2026, những cánh đồng tại huyện Tam Châu, tỉnh Quý Châu, một vùng đất nghèo dinh dưỡng bậc nhất Trung Quốc cũng đã cho thu hoạch vụ lúa thứ hai của một giống lúa "khổng lồ" này, khiến giống lúa này ngày càng được nhiều người biết tới.

Theo tờ Xinhua, những cây lúa "khổng lồ" vươn cao gần 2m, sản lượng đạt khoảng 12,6 tấn/ha, ăng 5% so với vụ đầu tiên và năng suất cao gấp gần 1,8 lần lúa thường.

Khi còn sống, Viên Long Bình từng chia sẻ một giấc mơ rất nổi tiếng: "Tôi mơ một ngày cây lúa sẽ cao như cây cao lương, bông lúa dài như cán chổi, hạt lúa to như hạt lạc; khi ấy tôi và các cộng sự có thể ngồi dưới những bông lúa để tận hưởng bóng mát."

Giấc mơ tưởng như chỉ tồn tại trong trí tưởng tượng ấy đang dần được hiện thực hóa bằng những thành tựu mới của ngành chọn tạo giống lúa Trung Quốc.
Viên Long Bình qua đời vào tháng 5/2021. Ông là nhà khoa học đã phát triển thành công giống lúa lai năng suất cao đầu tiên trên thế giới, góp phần giúp Trung Quốc và nhiều quốc gia nâng cao sản lượng lương thực, tạo nền tảng cho những nghiên cứu tiếp theo về các giống lúa năng suất cao, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển nông nghiệp bền vững.