Chàng quản lý nhà hàng và niềm đam mê chế tạo robot XiaoZhi

Nguyễn Duy Hưng sinh năm 1993. Công việc chính của anh hiện nay là quản lý tại một nhà hàng buffet ở Hà Nội. Nhưng ngoài những giờ làm việc gắn với hoạt động kinh doanh và phục vụ khách hàng, anh có một niềm đam mê riêng dành cho robot và AI.

Hưng cho biết mình mới tiếp xúc với lĩnh vực này hơn một năm. Cơ duyên đến vào khoảng tháng 9 năm ngoái, khi anh tình cờ nhìn thấy một mẫu chatbot trên Shopee. Sản phẩm sử dụng mạch ESP32-S3, một dòng vi điều khiển có thể được ứng dụng trong các thiết bị điện tử tích hợp nhiều chức năng. Thấy tò mò, anh đặt mua về để tự tìm hiểu.

Một sản phẩm nhỏ đã mở ra cho Hưng cánh cửa bước vào thế giới robot. Thay vì dừng lại ở việc sử dụng thiết bị có sẵn, anh tìm hiểu cách chúng được cấu tạo, tiếp nhận câu hỏi và phản hồi người dùng. Từ những thử nghiệm ban đầu, sự tò mò dần chuyển thành quá trình học hỏi và lắp ráp thực tế.

Hưng sau đó kết nối với những người có cùng sở thích trên các hội nhóm công nghệ. Từ những cuộc trao đổi về linh kiện, cách vận hành và kinh nghiệm lắp ráp, một nhóm mang tên AIbot được hình thành để cùng nghiên cứu, phát triển các sản phẩm liên quan đến dòng chip mà họ quan tâm.

Đối với Hưng, đây là cách tiếp cận công nghệ khá gần gũi: bắt đầu từ một sản phẩm cụ thể, tìm hiểu nguyên lý hoạt động, rồi từng bước thử sức với những thiết bị khác. Không cần bắt đầu bằng một dự án lớn hay một phòng nghiên cứu chuyên nghiệp, hành trình của anh khởi đầu từ sự tò mò và mong muốn tự tay tạo ra thứ có thể hoạt động được.

Trong quá trình tìm hiểu, Hưng tiếp xúc với nhiều dạng thiết bị khác nhau. Có những chatbot chủ yếu thực hiện chức năng trò chuyện, hỏi đáp thông tin; có những mẫu robot được tích hợp thêm khả năng di chuyển, cử động hoặc thể hiện phản ứng thông qua các cơ cấu chuyển động.

Một trong những sản phẩm khiến anh đặc biệt quan tâm là robot dây đồng XiaoZhi. Bên cạnh đó, nhóm của Hưng còn tìm hiểu những mẫu robot hai bánh, các thiết bị sử dụng động cơ servo và những mẫu chatbot có khả năng tương tác bằng giọng nói.

Điểm khác biệt giữa một chatbot thông thường và một robot có khả năng chuyển động nằm ở cách thiết bị tương tác với môi trường. Nếu chatbot tập trung vào trao đổi thông tin, robot có thể kết hợp thêm các bộ phận cơ khí và động cơ để thực hiện những chuyển động tương ứng. Khi được tích hợp AI, thiết bị có thể tiếp nhận yêu cầu của người dùng, xử lý thông tin thông qua hệ thống phía sau rồi phản hồi lại bằng âm thanh hoặc hành động đã được thiết lập.

Theo anh Hưng, cấu tạo cơ bản của những mẫu robot mà anh tìm hiểu không quá phức tạp. Bộ phận xử lý trung tâm sử dụng mạch ESP32-S3, kết hợp với các linh kiện như micro, loa, pin, mạch sạc, mạch xử lý âm thanh và màn hình tùy cấu hình.

Quá trình tương tác có thể hình dung qua một chuỗi hoạt động: robot tiếp nhận thông tin từ người dùng, truyền dữ liệu lên máy chủ để xử lý, sau đó nhận lại kết quả và đưa ra phản hồi. Với các mẫu được trang bị thêm cơ cấu chuyển động, phản hồi không chỉ dừng ở lời nói mà còn có thể được thể hiện qua những cử động của robot.

Chính sự kết hợp giữa phần cứng và phần mềm khiến việc lắp ráp trở nên hấp dẫn với những người thích khám phá công nghệ. Một thiết bị nhỏ có thể là nơi nhiều thành phần cùng hoạt động: mạch điều khiển, hệ thống âm thanh, nguồn điện, màn hình và kết nối với dịch vụ xử lý dữ liệu.

Tuy nhiên, cũng cần phân biệt giữa việc tự lắp ráp phần cứng với việc tự phát triển toàn bộ hệ thống AI. Một robot có thể được lắp từ các linh kiện phổ biến nhưng vẫn cần phần mềm, cấu hình kết nối và dịch vụ xử lý phù hợp để thực hiện chức năng trò chuyện. Giá trị của quá trình tự làm nằm ở việc người thực hiện hiểu rõ hơn cách các bộ phận phối hợp với nhau, từ đó có thể điều chỉnh hoặc mở rộng thiết bị theo nhu cầu.

Một điểm khiến các mẫu robot DIY (tự lắp ráp) trở nên gần gũi là chi phí ban đầu không nhất thiết quá cao. Theo chia sẻ của Hưng, một mẫu robot cơ bản mà anh giới thiệu có chi phí linh kiện vào khoảng gần 1 triệu đồng. Mức giá cụ thể phụ thuộc vào cấu hình và những tính năng được lựa chọn.

Chẳng hạn, thiết bị có camera sẽ có chi phí khác với phiên bản không có camera. Kích thước màn hình, loại linh kiện và nguồn cung linh kiện cũng ảnh hưởng đến tổng chi phí. Người lắp ráp có thể lựa chọn cấu hình theo mục đích sử dụng và khả năng tài chính của mình.

Dù vậy, chi phí linh kiện không phải yếu tố duy nhất quyết định việc có thể hoàn thiện một sản phẩm. Với người mới bắt đầu, việc làm quen với sơ đồ kết nối, lắp ráp các bộ phận và thiết lập để thiết bị hoạt động có thể là thử thách đáng kể.

Hưng cho biết người chưa có kiến thức về công nghệ vẫn có thể tiếp cận nếu có hướng dẫn. Khi đã quen với quy trình, việc lắp ráp sẽ nhanh hơn. Bản thân anh hiện có thể hoàn thiện những mẫu robot này khá nhanh, trong khi một số thành viên khác trong cộng đồng có thể mất vài ngày mà vẫn chưa hoàn thành.

Sự khác biệt ấy cho thấy những sản phẩm robot nhỏ không đồng nghĩa với việc chế tạo luôn dễ dàng. Người thực hiện cần sự kiên nhẫn, khả năng tìm kiếm thông tin và tinh thần thử nghiệm. Một lỗi nhỏ trong kết nối linh kiện hoặc cấu hình cũng có thể khiến thiết bị chưa hoạt động như mong muốn.

Với Hưng, hành trình này còn là cơ hội học hỏi ngoài công việc chính. Anh không nhất thiết phải chuyển sang làm kỹ sư robot để theo đuổi sở thích. Thay vào đó, việc dành thời gian tìm hiểu công nghệ, trao đổi với cộng đồng và tự tay hoàn thiện sản phẩm đã mang lại cho anh một không gian sáng tạo riêng.

Câu chuyện của Nguyễn Duy Hưng cho thấy niềm đam mê công nghệ có thể bắt đầu từ những điều rất đời thường. Một lần tình cờ nhìn thấy chatbot trên sàn thương mại điện tử đã dẫn anh đến với mạch điều khiển, linh kiện điện tử và những mẫu robot có khả năng tương tác.

Trong bối cảnh AI và robot ngày càng thu hút sự quan tâm, những cộng đồng tự lắp ráp như nhóm AIbot mở ra một cách tiếp cận thực hành với công nghệ. Từ những thiết bị nhỏ, người tham gia có thể từng bước làm quen với phần cứng, phần mềm và nguyên lý vận hành của hệ thống tương tác thông minh.

Với Hưng, hành trình ấy vẫn đang tiếp diễn, song song với công việc quản lý nhà hàng. Và đôi khi, sức hấp dẫn của công nghệ không nằm ở việc tạo ra một sản phẩm thật lớn, mà ở khoảnh khắc một thiết bị do chính tay mình lắp ráp có thể hoạt động, trò chuyện và phản hồi theo cách mình mong đợi.

Giải mã trào lưu làm robot dây đồng đang dậy sóng cộng đồng DIY Việt Nam

Sẵn thầy, sẵn thợ và sẵn chợ, ai cũng có thể làm robot dây đồng?

Trào lưu làm robot dây đồng đang dậy sóng cộng đồng giới trẻ Việt Nam