AI

Chính quyền Trump cân nhắc yêu cầu doanh nghiệp Mỹ công khai việc dùng AI Trung Quốc

Sơn Vân • 19/11/2026 07:11

Chính quyền Trump đang cân nhắc yêu cầu các công ty Mỹ công khai việc sử dụng những mô hình AI của Trung Quốc.

Đây được xem là động thái nhằm hạn chế sự phụ thuộc vào công nghệ này mà không cần áp đặt các biện pháp hạn chế mới có thể khiến giới doanh nghiệp hoặc Trung Quốc bất bình, ba nguồn tin nói với Reuters.

Theo các nguồn tin, Bộ Tài chính Mỹ và Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng (OSTP) đã thtiếngvn về kế hoạch này. Quy định có thể áp dụng với những công ty như Airbnb. Hiện Airbnb sử dụng Qwen, mô hình AI do tập đoàn Alibaba (Trung Quốc) phát triển, để vận hành trợ lý AI chăm sóc khách hàng.

Theo đề xuất, các công ty Mỹ sẽ phải đăng tải thông tin về việc sử dụng AI Trung Quốc trên website của mình.

Hiện chưa rõ ý tưởng này có nhận được sự ủng hộ rộng rãi trong chính quyền Mỹ hay không, cũng như liệu nó có được đưa vào quy trình xây dựng quy định chính thức nếu được triển khai không.

Tuy nhiên, việc cân nhắc đề xuất này cho thấy một xu hướng đang hình thành trong nội bộ chính quyền Mỹ: Tìm cách ngăn chặn sự phổ biến của các mô hình AI Trung Quốc có trọng số mở. Đây là vấn đề khiến giới chức Mỹ đặc biệt lo ngại.

Mô hình AI có trọng số mở là loại mô hình mà nhà phát triển công khai các trọng số đã được huấn luyện, cho phép bên ngoài tải về, triển khai và điều chỉnh theo điều kiện giấy phép. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể tự vận hành mô hình trên hạ tầng của mình thay vì phải phụ thuộc hoàn toàn vào dịch vụ AI của nhà cung cấp.

Chính quyền Trump cân nhắc yêu cầu doanh nghiệp Mỹ công khai việc dùng AI Trung Quốc
Các mô hình AI trọng số mở Trung Quốc ngày càng phổ biến trên thế giới, gồm cả Mỹ - Ảnh: AI

Đề xuất trên cũng cho thấy các quan chức Mỹ đang tìm cách làm giảm sức hút của AI Trung Quốc thông qua chiến dịch "nêu tên và gây sức ép", đồng thời vẫn duy trì quan điểm phản đối việc ban hành quá nhiều quy định với ngành AI.

Nhà Trắng, Bộ Tài chính Mỹ và Alibaba chưa phản hồi đề nghị bình luận.

Airbnb và Trung Quốc lên tiếng

Airbnb cho biết hoạt động AI của công ty "chủ yếu dựa trên các mô hình có nguồn gốc từ Mỹ". Airbnb nói thêm rằng họ "chỉ sử dụng một số lượng hạn chế mô hình AI có nguồn gốc từ Trung Quốc, tất cả đều là dạng trọng số mở và chỉ được vận hành thông qua các nhà cung cấp dịch vụ đã được phê duyệt tại Mỹ, bảo đảm dữ liệu và hoạt động được tách biệt, bảo vệ an toàn".

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington tuyên bố Bắc Kinh phản đối việc chính trị hóa các vấn đề thương mại và công nghệ. Theo cơ quan này, cách làm đó "chỉ kìm hãm sự phát triển của AI trên toàn cầu và không mang lại lợi ích cho bất kì bên nào". Đại sứ quán nhấn mạnh Trung Quốc sẽ "kiên quyết bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp nước này".

Động thái trên xuất hiện sau khi có nhiều thông tin về mối quan hệ ngoài hôn nhân giữa Jensen Huang (nhà sáng lập Nvidia) với Alice Huang, nữ doanh nhân bị nghi là gián điệp Trung Quốc. Điều này làm dấy lên những lời kêu gọi mới tại Washington về việc có lập trường cứng rắn hơn với Trung Quốc.

Jensen Huang đã từ chức giám đốc điều hành Nvidia hôm 12/11 sau vụ bê bối tình ái. Tuy nhiên, Washington chưa xác minh được Alice Huang có làm việc cho chính phủ Trung Quốc hay không, trong khi Bắc Kinh bác bỏ cáo buộc bà là gián điệp.

Vụ việc cũng khiến dư luận chú ý trở lại đến những trường hợp chip AI Nvidia bị tuồn lậu sang Trung Quốc mà không bị trừng phạt, qua đó gia tăng sức ép buộc chính quyền Trump mạnh tay hơn với các mối đe dọa từ công nghệ của cường quốc châu Á.

Các mô hình AI trọng số mở do Trung Quốc phát triển ngày càng được doanh nghiệp Mỹ sử dụng vì có chi phí thấp hơn sản phẩm độc quyền của các phòng thí nghiệm hàng đầu Mỹ như OpenAI và Anthropic, trong khi hiệu năng vẫn đáp ứng được nhu cầu.

Tuy nhiên, những người có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc lo ngại nước này đang tận dụng các mô hình như Kimi của Moonshot AI, DeepSeek và Qwen của Alibaba để thu hút doanh nghiệp Mỹ, khiến họ dần phụ thuộc vào công nghệ AI Trung Quốc.

Hồi tháng 7, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết chính quyền Trump có thể áp đặt lệnh trừng phạt với các công ty AI Trung Quốc nếu phát hiện những doanh nghiệp này đánh cắp tài sản trí tuệ của Mỹ thông qua kỹ thuật chưng cất mô hình.

Chưng cất mô hình là phương pháp sử dụng kết quả do một mô hình AI lớn tạo ra để huấn luyện mô hình nhỏ hơn. Kỹ thuật này giúp giảm chi phí huấn luyện mô hình AI mới có năng lực mạnh.

Phát biểu của ông Scott Bessent tương đồng với tuyên bố hồi tháng 4 của ông Michael Kratsios - Giám đốc OSTP. Khi đó, Michael Kratsios cáo buộc Trung Quốc đánh cắp tài sản trí tuệ của các phòng thí nghiệm AI Mỹ "trên quy mô công nghiệp". Tuyên bố này thúc đẩy Bộ Ngoại giao Mỹ dẫn dắt một chiến dịch nhằm nêu bật hành vi nói trên với các đối tác nước ngoài.

Tuy nhiên, chính quyền Mỹ vẫn chưa công bố các biện pháp trừng phạt trực tiếp với những doanh nghiệp AI Trung Quốc liên quan đến cáo buộc chưng cất mô hình. Những biện pháp đã được triển khai chủ yếu tập trung vào việc hạn chế sử dụng sản phẩm của một số công ty Trung Quốc trong hệ thống cơ quan chính phủ Mỹ.

"Kiểm soát rủi ro tiềm ẩn từ sự phổ biến của các mô hình AI Trung Quốc trọng số mở tại Mỹ"

Vấn đề này cũng thu hút sự chú ý của Quốc hội Mỹ. Trong năm nay, hai nghị sĩ đảng Cộng hòa là Andrew Garbarino (đại diện bang New York) và John Moolenaar (đại diện bang Michigan) đã mở cuộc điều tra về việc các công ty Mỹ sử dụng AI Trung Quốc. Hai người lần lượt giữ chức Chủ tịch Ủy ban An ninh Nội địa Hạ viện và Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt về Trung Quốc của Hạ viện Mỹ.

Họ đã gửi thư yêu cầu giải trình tới Airbnb và Anysphere - công ty phát triển công cụ lập trình bằng AI Cursor. Mô hình AI Composer 2 của Cursor được xây dựng dựa trên một phiên bản Kimi.

Một lá thư khác cũng được gửi tới DoorDash - nền tảng đặt đồ ăn và giao hàng theo yêu cầu lớn hàng đầu Mỹ. Nhà đồng sáng lập DoorDash từng cho biết công ty chuyển một số tác vụ trong hệ thống nội bộ sang xử lý bằng Kimi.

Moonshot, DoorDash và SpaceX (đã mua lại Anysphere) chưa phản hồi ngay đề nghị bình luận.

Nghị sĩ John Moolenaar hoan nghênh thông tin chính quyền Trump đang xem xét đề xuất trên. Trong tuyên bố gửi Reuters, ông nói: "Việc công khai thông tin là bước đi quan trọng để kiểm soát những rủi ro tiềm ẩn từ sự phổ biến của các mô hình AI Trung Quốc có trọng số mở tại Mỹ". Ông lưu ý rằng rủi ro vẫn tồn tại khi các công ty Mỹ tự vận hành mô hình AI Trung Quốc trên hạ tầng riêng của họ.

Các mô hình AI Trung Quốc thậm chí đã được chính phủ Mỹ sử dụng, theo hãng tin Reuters. Hồi tháng 9, Reuters đưa tin một website thuộc chính phủ Mỹ đã triển khai mô hình AI của Alibaba để hỗ trợ người dùng tìm kiếm các quy định liên bang đang được đề xuất. Điều đáng chú ý là trước đó, Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) cáo buộc nhà phát triển Alibaba sao chép công nghệ của Anthropic.

Các công ty Mỹ cũng phát triển mô hình AI trọng số mở, chẳng hạn Muse Glimmer của Meta, Nemotron của Nvidia và Beam của Reflection AI.

Mỹ từng bước loại AI Trung Quốc khỏi hệ thống chính phủ

Trước khi cân nhắc yêu cầu doanh nghiệp công khai việc sử dụng AI Trung Quốc, chính phủ Mỹ đã triển khai một số biện pháp hạn chế với công nghệ này trong các cơ quan liên bang

Ngày 20/10, Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) ban hành lệnh yêu cầu các cơ quan thuộc nhánh hành pháp dân sự liên bang ngừng sử dụng mô hình AI DeepSeek và gỡ bỏ những sản phẩm đã được triển khai trong hệ thống công nghệ thông tin. Động thái này tiếp nối các biện pháp tương tự của Bộ Quốc phòng và Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ hồi tháng 9.

Một trong những lý do khiến giới chức Mỹ lo ngại là khả năng các mô hình AI Trung Quốc xử lý thông tin và tuân theo những chỉ dẫn có thể gây nguy hiểm. Theo báo cáo của Trung tâm Tiêu chuẩn và Đổi mới AI thuộc Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Mỹ (NIST), các mô hình DeepSeek dễ bị vượt qua cơ chế bảo vệ hơn, có xu hướng làm theo những yêu cầu độc hại và đôi khi đưa ra nội dung phù hợp với thông điệp tuyên truyền của chính quyền Trung Quốc.

Một trong những lý do khiến giới chức Mỹ lo ngại là nguy cơ các mô hình AI Trung Quốc bị khai thác để thực hiện những hành vi độc hại. Trong báo cáo công bố tháng 9/2025, Trung tâm Tiêu chuẩn và Đổi mới AI (CAISI) thuộc Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Mỹ (NIST) cho biết ba mô hình AI DeepSeek được đánh giá dễ bị tấn công vượt rào bảo vệ hơn các mô hình hàng đầu Mỹ. Cụ thể, ba mô hình AI DeepSeek có xu hướng làm theo những yêu cầu độc hại và lặp lại những thông điệp sai lệch phù hợp với quan điểm của chính quyền Trung Quốc nhiều hơn đáng kể.

Ngày 8/9, Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA), FBI và Cơ quan An ninh mạng và Cơ sở hạ tầng Mỹ (CISA) cùng công bố cảnh báo về hoạt động chưng cất mô hình AI quy mô công nghiệp. Các cơ quan này cáo buộc 6 công ty AI Trung Quốc là DeepSeek, Alibaba, Moonshot AI, MiniMax, StepFun và Z.ai tìm cách khai thác có hệ thống những năng lực độc quyền từ những mô hình AI hàng đầu Mỹ để huấn luyện sản phẩm riêng.

Tuy nhiên, việc loại bỏ hoàn toàn AI Trung Quốc không đơn giản, bởi các mô hình trọng số mở có lợi thế về chi phí, khả năng tùy chỉnh và triển khai trên hạ tầng riêng. Theo tờ The Washington Post, một số doanh nghiệp Mỹ đã chuyển sang sử dụng Qwen, Kimi và GLM để giảm chi phí vận hành AI.

Điều này tạo ra bài toán khó cho Washington: Vừa muốn bảo vệ an ninh công nghệ, vừa không muốn doanh nghiệp Mỹ mất lợi thế cạnh tranh vì phải từ bỏ những công cụ AI có giá rẻ và hiệu quả.

Nổi bật
      Mới nhất
      Chính quyền Trump cân nhắc yêu cầu doanh nghiệp Mỹ công khai việc dùng AI Trung Quốc
      • Mặc định

      POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO