Cho học sinh kiểm tra trên máy tính: Đột phá công nghệ và bài toán công bằng
Trong nỗ lực đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong ngành giáo dục, Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến về dự thảo quy định cho phép các trường THCS và THPT tổ chức các bài kiểm tra định kì trên máy tính.
Đề xuất cho học sinh THCS, THPT kiểm tra định kì trên máy tính
Theo dự thảo, việc tổ chức kiểm tra định kì trên máy tính không triển khai đồng loạt theo kiểu "đại trà" mà phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực thực tế của từng cơ sở giáo dục.
Để áp dụng hình thức này, nhà trường bắt buộc phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm quản lý thi và đội ngũ nhân lực vận hành theo đúng hướng dẫn chuyên môn từ Bộ GD-ĐT.
Đồng thời, nhà trường có trách nhiệm thông báo công khai hình thức kiểm tra cũng như các yêu cầu kỹ thuật liên quan đến học sinh và phụ huynh trước khi thực hiện.
Một điểm mới đáng chú ý là giá trị pháp lí của bài làm điện tử. Kết quả và dữ liệu bài kiểm tra trên máy tính sẽ được công nhận có giá trị pháp lí tương đương với bài làm trên giấy truyền thống, miễn là đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về xác thực, bảo mật và lưu trữ theo Luật Giao dịch điện tử.
"Lá chắn" bảo vệ và điều chỉnh hợp lí cho học sinh khuyết tật
Nhằm đảm bảo tính bình đẳng trong giáo dục, dự thảo dành riêng một khoảng dung lượng lớn để quy định về việc hỗ trợ học sinh khuyết tật khi tham gia kiểm tra trên máy tính. Các trường sẽ áp dụng linh hoạt một hoặc nhiều biện pháp điều chỉnh hợp lí dựa theo mức độ khuyết tật của từng học sinh:
Bố trí các phần mềm và thiết bị chuyên dụng như tính năng đọc màn hình, công cụ phóng to giao diện, phần mềm nhận dạng giọng nói hoặc thiết bị điều khiển thay thế.
Gia hạn thêm thời gian làm bài theo danh mục điều chỉnh do Bộ GD-ĐT quy định.
Thay đổi linh hoạt định dạng hiển thị đề thi (cỡ chữ, độ tương phản, màu nền) để phù hợp với thị lực hoặc khả năng tiếp nhận của học sinh.
Bố trí phòng kiểm tra và thiết bị riêng biệt; cho phép học sinh sử dụng thiết bị hỗ trợ cá nhân đã được nhà trường phê duyệt trước.
Trường hợp học sinh khuyết tật không thể tham gia làm bài trên máy tính ngay cả khi đã áp dụng tất cả các điều chỉnh kĩ thuật kể trên, nhà trường sẽ chuyển sang cho học sinh làm bài trên giấy hoặc hình thức đánh giá phù hợp khác. Kết quả của các hình thức này đều được công nhận giá trị pháp lí hoàn toàn bình đẳng.
Chủ trương chuyển đổi số nhận được sự ủng hộ lớn từ giới chuyên môn, song công tác triển khai thực tế vẫn đối mặt với không ít thách thức.
Đánh giá về tính khả thi của đề xuất, trao đổi với Một Thế Giới, ThS Nguyễn Văn Hòa - giảng viên trường THPT Hoàng Liệt (Hà Nội) nhận định: "Kiểm tra trên máy tính là xu hướng tất yếu giúp chuẩn hóa công tác đánh giá và tiết kiệm rất nhiều thời gian, công sức cho khâu ra đề, chấm thi.
Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay nằm ở sự chênh lệch hạ tầng giữa các vùng miền. Trong khi nhiều trường ở đô thị đã có phòng lab hiện đại, thì các trường vùng sâu, vùng xa vẫn thiếu thiết bị và đường truyền internet ổn định. Việc Bộ GD-ĐT đưa ra quy định cho phép trường đủ điều kiện mới làm, đồng thời giữ song song hình thức thi giấy là quyết định rất thực tế”.
Về phía người giám sát trực tiếp các em ở nhà, nhiều phụ huynh vừa háo hức vừa không khỏi phấp phỏng lo lắng. Chị Lê Thị Thanh Hương (Phụ huynh có con học lớp 8 tại Hà Nội) chia sẻ: “Con tôi rất thạo công nghệ nên làm bài trên máy tính cháu sẽ thích hơn viết tay. Thế nhưng, tôi lo nhất là sự cố mạng hay phần mềm bị treo đúng lúc con đang làm bài
Nếu không có quy trình xử lí minh bạch, các con dễ bị hoảng loạn, ảnh hưởng đến tâm lí và kết quả. Việc Bộ yêu cầu nhà trường phải công khai phương án dự phòng và có cơ chế cho thi lại hoặc chuyển sang thi giấy giúp phụ huynh chúng tôi yên tâm hơn rất nhiều”.
Đại diện Bộ GD-ĐT cho biết, để dự thảo đi vào đời sống học đường một cách đồng bộ và an toàn, trong thời gian tới, Bộ sẽ ban hành bộ hướng dẫn chi tiết bao gồm:
Quy trình chuẩn hóa: Các bước tổ chức kiểm tra, đánh giá định kì trên máy tính cho các cơ sở giáo dục.
Tiêu chuẩn kĩ thuật: Quy định khắt khe về độ an toàn, bảo mật đề thi và dữ liệu bài làm của học sinh.
Danh mục hỗ trợ: Chi tiết các biện pháp điều chỉnh hợp lí dành riêng cho từng nhóm dạng khuyết tật.
Kịch bản ứng phó: Quy chuẩn xử lí nhanh các sự cố kĩ thuật phát sinh trong quá trình thi.
Sự chuẩn bị kĩ lưỡng từ thể chế, hạ tầng cho đến các phương án nhân văn dành cho học sinh yếu thế được kì vọng sẽ tạo ra bước đột phá mới, đưa chuyển đổi số ngành giáo dục đi vào chiều sâu và đạt hiệu quả thực chất.
