Chuyển đổi số từ việc nhỏ nhất: Khi 'bữa ăn của con' cũng là bài toán công nghệ

Chuyển đổi số từ nhịp sống mỗi ngày

Sáng nay 9/10 tại lễ kỉ niệm nhân Ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10, các địa phương đã thẳng thắn chia sẻ về thực trạng chuyển đổi số đang diễn ra tại cơ sở như thế nào?

Đại diện TP. Hà Nội chia sẻ mỗi buổi sáng, một phụ huynh tại Thủ đô Hà Nội đưa con đến trường có thể đối mặt với những lo lắng rất đỗi đời thường: một đống rác thải xây dựng tồn đọng gây cản trở lối đi, hay nỗi băn khoăn về thực đơn và an toàn thực phẩm trong bữa ăn bán trú của con.

Trong phương thức quản lí truyền thống, để phản ánh một sự việc phát sinh hay kiểm chứng nguồn gốc thực phẩm, người dân phải tốn không ít thời gian tìm hiểu quy định, gõ cửa đúng cơ quan thẩm quyền hoặc chờ đợi phản hồi thụ động.

Thực tế đó đặt ra bài toán cho thành phố: Làm sao để tối giản hóa quy trình giao tiếp giữa công dân và chính quyền?

Câu trả lời của Hà Nội là hợp nhất các nhu cầu đa dạng về một điểm tiếp cận duy nhất là ứng dụng iHanoi. Bằng việc chuyển đổi từ 73 ứng dụng và điểm tiếp cận riêng lẻ về một nền tảng Super App, iHanoi mang đến sự thay đổi rõ rệt trong trải nghiệm người dùng.

Khi gặp vấn đề bất cập ngoài đô thị, công dân chỉ mất vài thao tác chụp ảnh, mô tả vị trí và gửi phản ánh trên hệ thống. Khi lo lắng về bữa ăn của con, miniapp HanoiCheck tích hợp trên nền tảng cho phép truy xuất trực tiếp nguồn gốc thực phẩm và thực đơn học đường của gần 1,5 triệu học sinh.

Những con số thống kê đã phản ánh giá trị định lượng thực chất. Tính đến tháng 10/2026, với hơn 263.000 phản ánh, kiến nghị được tiếp nhận và xử lí qua iHanoi, hệ thống ước tính đã tiết kiệm cho người dân Thủ đô gần 500.000 giờ làm việc.

Đồng thời, tiện ích HanoiCheck cũng ghi nhận gần 250.000 lượt truy cập chỉ trong hơn một tháng triển khai. Chuyển đổi số ở đây không tạo ra gánh nặng thao tác, mà giúp giảm khâu trung gian, rút ngắn thời gian và minh bạch hóa thông tin.

Từ thay đổi thói quen đến hành trình hình thành công dân số

Nếu câu chuyện tại Hà Nội khẳng định tầm quan trọng của hạ tầng số dùng chung, thì thực tiễn từ phường Bình Phước (thành phố Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước/Đồng Nai) lại chỉ ra một rào cản cốt lõi khác: tâm lí e ngại công nghệ và thói quen giải quyết thủ tục trực tiếp của người dân.

Ông Ngô Hồng Khang - Chủ tịch UBND tỉnh Bình Phước - chia sẻ tại cấp cơ sở, việc trang bị thiết bị thông minh hay cài đặt ứng dụng chưa đồng nghĩa với việc hình thành năng lực số.

Để xóa bỏ tâm lí "sợ sai, sợ khó" khi nộp hồ sơ trực tuyến hoặc thanh toán không dùng tiền mặt, chính quyền phường Bình Phước đã triển khai phong trào "Bình dân học vụ số" cùng mô hình dân vận "Mỗi người dân là một công dân số".

Thay vì "làm thay", đội ngũ Tổ công nghệ số cộng đồng kiên trì đi từng ngõ, gõ từng nhà để hướng dẫn cho dân tự làm được.

Chuyển biến về chất được chứng minh qua những số liệu hành chính ấn tượng. Trong 9 tháng đầu năm 2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công của phường đã tiếp nhận và xử lý 19.028/19.028 hồ sơ hoàn toàn qua môi trường trực tuyến, đạt tỉ lệ số hóa 100%.

Toàn bộ 18.661 hồ sơ đã giải quyết đều đúng hoặc trước hạn, không có hồ sơ quá hạn. Trong Chiến dịch 30 ngày đêm năm 2026, 100% hồ sơ phát sinh nghĩa vụ tài chính được thanh toán trực tuyến.

Điều quan trọng nhất không dừng lại ở 18.287 lượt cài đặt ứng dụng Đồng Nai City, mà là sự dịch chuyển trong tư duy người dân: từ thụ động "đến cơ quan nhà nước để xin làm thủ tục" sang chủ động thực hiện giao dịch trên không gian số.

Một công dân số hình thành không cần phải am hiểu chuyên sâu về kĩ thuật, mà là người biết định danh điện tử, biết giao dịch an toàn, biết tiếp cận thông tin chính thống và có trách nhiệm trên môi trường mạng.

Đổi mới quản trị từ cơ sở: Tối ưu hóa từ những việc nhỏ nhất

Ở cấp tổ dân phố, địa bàn trực tiếp nhất với đời sống dân cư, chuyển đổi số đang giải quyết các bài toán quản trị vô cùng cụ thể. Tại phường Việt Hưng (Hà Nội), sau khi sắp xếp lại địa bàn, quy mô dân số ở các tổ dân phố tăng lên.

Đại diện phường Việt Hưng nhìn nhận phương thức quản lí truyền thống bằng sổ sách hay các nhóm chat đại trà bắt đầu bộc lộ bất cập: thông tin dễ trôi, phản ánh của người dân rải rác và khó theo dõi tiến độ xử lí.

Từ mô hình thí điểm "Tổ dân phố số" tại Tổ dân phố Giang Biên 4 kết hợp ứng dụng "Việt Hưng kết nối", quy trình làm việc tại cơ sở đã được cấu trúc lại: Thông báo chính quyền được gửi đúng đối tượng, giảm thời gian truyền đạt từ 60 phút xuống mục tiêu 15 phút.

Mọi phản ánh về vệ sinh môi trường, hạ tầng hay an ninh đều được ghi nhận, phân công người phụ trách và cập nhật trạng thái công khai. Thời gian tiếp nhận và phản hồi bước đầu hướng tới rút ngắn từ 24 giờ xuống còn 4 giờ.

Dữ liệu hộ gia đình, địa bàn, hạ tầng camera được số hóa trên Bản đồ số GIS với 9 lớp dữ liệu trọng tâm, giúp thời gian tổng hợp tra cứu thông tin giảm từ 120 phút xuống còn 30 phút.

Điểm then chốt ở Việt Hưng là xác định công nghệ chỉ đóng vai trò công cụ. Yếu tố quyết định sự thành công nằm ở việc tái cấu trúc quy trình, phân định rõ trách nhiệm và tổ chức dữ liệu thực chất. Chuyển đổi số không phải là việc đưa thêm một phần mềm vào vận hành, mà là giúp mỗi thông tin đến đúng nơi, mỗi công việc có người theo dõi đến cùng.

Từ thực tiễn phong phú tại Hà Nội và Đồng Nai, một triết lí chung về chuyển đổi số ở cấp cơ sở được khẳng định rõ nét: "Dân biết - Dân dùng - Dân hưởng lợi".

Hiệu quả của chuyển đổi số không thể đo đếm bằng số lượng phần mềm được viết ra, số lượt tải ứng dụng hay số tài khoản được khởi tạo. Giá trị thực sự phải được đo bằng những chuyển biến cụ thể trong đời sống hàng ngày, đó là giảm bớt thời gian đi lại, cắt giảm thủ tục rườm rà và đơn giản hóa các thao tác hành chính cho người dân và doanh nghiệp.

Xây dựng hệ thống dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống" để chính quyền điều hành dựa trên dữ liệu thực tế, nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình; Đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình số hóa, đặc biệt là người cao tuổi, người yếu thế và nhóm dân cư ít có điều kiện tiếp cận công nghệ.

Chuyển đổi số, suy cho cùng, không phải để chính quyền có thêm công cụ quản lí, mà để người dân có một cuộc sống thuận tiện, an toàn và chất lượng hơn. Khi công nghệ giải quyết hiệu quả những bài toán nhỏ nhất của mỗi gia đình, đó chính là lúc nền tảng của một xã hội số vươn mình vững chắc.

SME trước bài toán chuyển đổi số

Hàng Việt Nam cần chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong bối cảnh mới

Ngày Chuyển đổi số quốc gia 2026: Tạo chuyển biến thực chất

Bộ trưởng Vũ Hải Quân: Mỗi khoản đầu tư cho chuyển đổi số phải tạo giá trị đo đếm được