Chuyên gia Pháp nói về xây dựng khu công nghiệp sinh thái
Đó là mong muốn của ông Mickaël Driol đang dẫn dắt Mekong Partners và đồng chủ tịch Ủy ban Sourcing của Phòng Thương mại và Công nghiệp Pháp tại Việt Nam.
Dòng vốn FDI đang thay đổi tiêu chí
Theo đó, dòng vốn đang dịch chuyển theo một cách rất khác tại châu Á. Yếu tố quyết định nơi dòng vốn dừng lại chính là tính dự đoán được. Nhà đầu tư mua sự dự đoán. Họ mua khả năng tính toán thời gian, chi phí, carbon và rủi ro vận hành với sự tự tin.
Đây chính là lăng kính mà các nhà đầu tư Pháp và châu Âu sử dụng khi đánh giá Việt Nam. Đồng thời là lăng kính họ dùng để đánh giá toàn vùng Đông Nam Bộ, bao gồm cả Đồng Nai Những nền tảng quan trọng là cần thiết cho những người mới tham gia.
Hai lực mang tính cấu trúc đang làm thay đổi cách đầu tư công nghiệp.
Lực thứ nhất là phi carbon hóa. Phát thải đã trở thành một biến số kinh tế, ảnh hưởng đến mua hàng, tài chính và khả năng tiếp cận thị trường. Các khách hàng châu Âu - bao gồm cả các nhà sản xuất Pháp - giờ đây yêu cầu dữ liệu phát thải được kiểm chứng và sự chắc chắn trong hợp đồng năng lượng. Điều này đã bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp đến cách họ đánh giá các khu công nghiệp tại miền Nam Việt Nam.
Lực thứ hai là tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Hội đồng quản trị và các ủy ban đầu tư tối ưu cho khả năng chống chịu và khả năng tiếp cận thị trường. Câu hỏi của họ rất đơn giản: địa điểm này có thể vận hành ổn định trong 20 năm tới hay không?
"Chúng ta đang chứng kiến sự tái phân bổ dòng vốn công nghiệp. Những địa điểm giảm thiểu bất định sẽ thu hút đầu tư dài hạn. Những nơi tạo ra bất định sẽ đánh mất nó", ông Mickaël Driol nói.
Tại vùng Đông Nam Bộ, Đồng Nai nằm đúng giao điểm của hai lực này, nhờ chiều sâu sản xuất và trục logistics chiến lược.
Các ủy ban đầu tư đánh giá địa điểm thông qua các yếu tố vận hành. Họ xem xét khả năng cung cấp năng lượng và các điều khoản thương mại đi kèm. Họ đánh giá cường độ carbon và khả năng tạo ra dữ liệu phát thải có thể kiểm toán. Họ xem xét năng lực của nhà cung cấp, đặc biệt tại các tỉnh có mật độ sản xuất cao như Đồng Nai. Họ đo lường hiệu quả thực thi quy định - tốc độ cấp phép, đấu nối điện và giải phóng mặt bằng.
Chi phí vẫn quan trọng. Nhưng chất lượng thực thi, minh bạch dữ liệu và an ninh năng lượng mới là những yếu tố quyết định mức chiết khấu mà nhà đầu tư áp dụng lên dòng tiền tương lai. Một sự chậm trễ vài tháng trong sản xuất thường gây thiệt hại lớn hơn cả việc tăng lương.
Đó là lý do vì sao các nhà đầu tư Pháp và châu Âu ngày càng đánh giá vùng Đông Nam Bộ dựa trên chỉ số vận hành, thay vì các chỉ số vĩ mô truyền thống. Hiệu suất của Đồng Nai trên các chỉ số này ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định phân bổ vốn.
Chuỗi cung ứng toàn cầu đang được vẽ lại
Theo ông Mickaël Driol, Việt Nam đang hưởng lợi từ sự tái phân bổ công suất công nghiệp toàn cầu. Quy mô thương mại, hệ thống cảng và nền sản xuất của Việt Nam khiến đất nước trở thành một nút trung tâm của chuỗi cung ứng châu Á. Dòng FDI gần đây cho thấy nhà đầu tư đánh giá khả năng chống chịu và khả năng tiếp cận thị trường ngang bằng với chi phí.
Làn sóng đầu tư tiếp theo sẽ mang đến các hoạt động giá trị cao hơn. Đó là cụm nhà cung cấp, trung tâm kỹ thuật, tự động hóa và dịch vụ sản xuất tiên tiến. Những hoạt động này đòi hỏi năng lực thể chế và quản trị phối hợp.
Tại vùng Đông Nam Bộ, mật độ công nghiệp và vị trí gần các cảng nước sâu của Đồng Nai tạo ra nền tảng tự nhiên cho các hệ sinh thái này. Nhiều doanh nghiệp Pháp đã xem Đồng Nai là một trong số ít địa điểm tại Việt Nam có thể mở rộng mạng lưới nhà cung cấp và đặt nền móng cho sản xuất tiên tiến.
Một Khu công nghiệp sinh thái (EIP) cần được xem như một chuẩn vận hành đạt cấp độ đầu tư.
Chứng nhận giúp giảm bất định. Mà bất định chính là thứ mà nhà đầu tư định giáhay lo ngại, nếu nói thẳng ra.
Khi một khu công nghiệp chứng minh được nguồn điện tái tạo theo hợp đồng, dữ liệu phát thải theo thời gian thực, tiêu chuẩn bắt buộc cho từng doanh nghiệp thuê, và hạ tầng dùng chung, khu đó trở thành một tài sản tài chính. Đây chính là môi trường mà nhà đầu tư Pháp và châu Âu tìm kiếm khi đánh giá cam kết dài hạn.
Quản trị tốt giúp giảm chi phí tài chính. Quản lý năng lượng tốt giúp tăng năng suất. Minh bạch truy xuất nguồn gốc giúp mở rộng thị trường xuất khẩu.
Và tại một tỉnh có ngành xuất khẩu mạnh như Đồng Nai, những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và niềm tin của nhà đầu tư dài hạn.
Để khu công nghiệp sinh thái trở thành điểm đến của dòng vốn FDI chất lượng cao, điều nhà đầu tư cần không chỉ là quỹ đất hay ưu đãi thuế, mà còn là một hệ sinh thái vận hành đáng tin cậy.
Trước hết là nguồn năng lượng ổn định thông qua các hợp đồng mua bán điện dài hạn có khả năng huy động vốn, kết hợp phát triển các nguồn năng lượng tái tạo tại chỗ nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe về phát thải.
Song song đó là hạ tầng số với hệ thống đo đếm thông minh, bản sao số (Digital Twin) của khu công nghiệp và nền tảng dữ liệu dùng chung để tối ưu vận hành, quản lí tài nguyên và dự báo rủi ro. Các doanh nghiệp cũng cần được kết nối trong một hệ sinh thái hợp tác công nghiệp, nơi hạ tầng và tiện ích được chia sẻ, dòng vật liệu được tuần hoàn, hoạt động mua sắm được phối hợp để giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Quan trọng không kém là một hệ thống dữ liệu minh bạch, thống nhất về phát thải, tiêu thụ năng lượng và truy xuất nguồn gốc chuỗi cung ứng, đáp ứng các tiêu chuẩn ESG cũng như các quy định mới như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu.
Khi những nền tảng này được xây dựng đồng bộ, rủi ro vận hành sẽ được chuyển hóa thành các chỉ số có thể đo lường, kiểm chứng và định lượng. Đây chính là ngôn ngữ mà các hội đồng đầu tư và các quỹ đầu tư quốc tế sử dụng để đánh giá, phê duyệt và quyết định dòng vốn.
Theo ông Mickaël Driol, tại vùng Đông Nam Bộ, quy mô của Đồng Nai cho phép triển khai các hệ thống này trên nhiều khu công nghiệp, tạo ra một nền tảng khu vực mà nhà đầu tư có thể tin tưởng và tài trợ.
Việt Nam đã có động lực công nghiệp mạnh mẽ. Năng lực sản xuất tiếp tục mở rộng. Triển khai năng lượng tái tạo tăng tốc. Hội nhập thương mại thuộc nhóm mạnh nhất châu Á.
Đồng Nai tiếp tục nâng cao chất lượng thực thi và minh bạch dữ liệu
Việc cung cấp điện tái tạo ổn định, dữ liệu phát thải được kiểm chứng, và quản trị thực thi nghiêm túc ở cấp độ khu công nghiệp chính là yếu tố giữ giá trị ở lại trong nước.
Tại vùng Đông Nam Bộ, Đồng Nai là một trong số ít tỉnh hội tụ đầy đủ động lực công nghiệp, kết nối logistics và chiều sâu sản xuất. Sự kết hợp này rất hiếm tại Đông Nam Á — và chính là điều mà nhà đầu tư châu Âu tìm kiếm khi chọn địa điểm dài hạn.
Đồng Nai có một vị thế đặc biệt. Thành phố hội tụ mật độ công nghiệp, kết nối cảng biển và hệ sinh thái sản xuất đã hình thành. Rất ít tỉnh trong khu vực Đông Nam Á có được sự kết hợp này.
Điều đó tạo ra một cơ hội chiến lược: Đồng Nai có thể trở thành địa điểm tham chiếu cho các hệ sinh thái công nghiệp đạt chuẩn đầu tư tại Việt Nam. Để đạt được điều này, tỉnh cần nguồn năng lượng dự đoán được, dữ liệu minh bạch, quản trị phối hợp, và lực lượng lao động có kỹ năng.
Các nhà đầu tư Pháp và châu Âu đã nhìn thấy tiềm năng này — miễn là Đồng Nai tiếp tục nâng cao chất lượng thực thi và minh bạch dữ liệu.
Ông đề xuất 5 ưu tiên mang lại kết quả đo lường được. Bởi đó thiết kế các thỏa thuận năng lượng có thể tài trợ và kiểm toán; xem chứng nhận như một chiến lược đầu tư; xây dựng nền tảng dữ liệu carbon và năng lượng dùng chung cho toàn vùng.
Đồng thời điều chỉnh hợp đồng thuê đất theo yêu cầu truy xuất nguồn gốc và điện sạch; đầu tư vào phát triển nhà cung cấp và đào tạo kỹ thuật — vì nhân lực chính là hạ tầng.
Những ưu tiên này có thể bắt đầu bằng một khu thí điểm, nơi triển khai điện sạch có hợp đồng, dữ liệu minh bạch và quản trị phối hợp. Đồng Nai có đủ quy mô để khiến khu thí điểm này trở nên nổi bật trong mắt nhà đầu tư toàn cầu.
Hiện Đồng Nai cần triển khai hợp đồng điện dài hạn và nền tảng dữ liệu dùng chung. Dùng khu thí điểm để chứng minh điều khoản thương mại và quản trị cho các nhà đầu tư.
Khởi động chương trình phát triển nhà cung cấp theo chuẩn quốc tế. Phối hợp toàn vùng Đông Nam Bộ để tạo một đề xuất đầu tư thống nhất: cảng biển, năng lượng, logistics.
Các doanh nghiệp kỹ thuật Pháp, các định chế tài chính châu Âu và các tổ chức kỹ thuật quốc tế có thể tăng tốc quá trình này. Họ mang đến quản trị nghiêm ngặt, chuyên môn về tiện ích công nghiệp, và uy tín mạnh mẽ đối với nhà đầu tư toàn cầu.
"Tại Mekong Partners, chúng tôi hỗ trợ lựa chọn địa điểm và xây dựng pipeline nhà đầu tư", ông Mickaël Driol nói.
Từ góc nhìn của nhà đầu tư Pháp và châu Âu - cũng như của mọi nhà đầu tư chuyên nghiệp - họ luôn kỳ vọng hợp đồng có thể tài trợ, quản trị nghiêm túc, và chuỗi cung ứng có thể truy xuất.
Ngành công nghiệp Pháp mang đến chuyên môn sâu về tiện ích công nghiệp, kỹ thuật năng lượng, và phát triển nhà cung cấp. Khai thác các đối tác kỹ thuật Pháp và nguồn vốn châu Âu sẽ rút ngắn thời gian triển khai và củng cố niềm tin của nhà đầu tư vào Đồng Nai. "20 năm tới, các địa điểm sẽ cạnh tranh để thu hút hệ sinh thái công nghiệp", ông Mickaël Driol nói.
