Cỗ máy AI bí mật giúp Israel săn lùng và hạ sát hàng trăm lãnh đạo Iran (P1)

Khi các chỉ huy quân sự của Mỹ và Israel gặp nhau để vạch ra kế hoạch chiến tranh với Iran, họ đã thảo luận về cách phân chia trách nhiệm với hàng loạt mục tiêu, gồm các bệ phóng tên lửa, căn cứ quân sự và địa điểm hạt nhân. Song ngay từ đầu, một nhiệm vụ hắc ám sẽ thuộc về Israel: săn lùng và loại bỏ các lãnh đạo Iran.

Israel đã thực hiện nhiệm vụ này đạt hiệu quả cao, thể hiện qua việc giết chết Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei ngay trong đòn tấn công mở màn cuộc chiến và hơn 250 “quan chức cấp cao Iran” khác kể từ đó, theo thống kê của quân đội Israel. Cú đánh gần đây diễn ra hôm 26.3 khi Israel thông báo đã tiêu diệt chỉ huy hải quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Chiến dịch tiêu diệt thủ lĩnh dựa vào một bộ máy ám sát mà Israel đã mất nhiều thập kỷ để xây dựng, nhưng trong vài năm gần đây đã được cải tiến để đạt mức độ sát thương cao hơn, theo các quan chức quân sự và tình báo cấp cao của Israel.

Các quan chức này viện dẫn sự gia tăng về nguồn tin và khả năng giám sát bên trong Iran - những người trong chế độ được tuyển để làm gián điệp cho Israel, cũng như các vụ xâm nhập mạng vào hàng nghìn mục tiêu, gồm cả camera đường phố, nền tảng thanh toán và các điểm nghẽn Internet mà Iran lắp đặt để áp đặt các đợt cắt liên lạc với công dân, theo tờ The Washington Post. Những dòng dữ liệu này được sàng lọc bởi một nền tảng AI (trí tuệ nhân tạo) mới bí mật, mà các quan chức Israel mô tả là được lập trình để rút ra manh mối về cuộc sống và hành tung của nhiều lãnh đạo Iran.

Các chiến thuật ám sát có mục tiêu của Israel, từ bom được cài đặt nhiều tháng trước khi phát nổ, drone (máy bay không người lái) có thể luồn qua cửa sổ căn hộ, đến phóng tên lửa siêu thanh từ tiêm kích tàng hình, đã được mài giũa qua nhiều năm xung đột ở Gaza, Li-băng và Iran.

Khi được hỏi tại sao nhiệm vụ ám sát các lãnh đạo Iran lại được giao cho Israel, một quan chức an ninh cấp cao Israel nói rằng đó là nhờ kinh nghiệm và chuyên môn của họ. Ông nói rằng: “Cần phải nhắm mục tiêu vào họ và chúng tôi có thể làm được điều đó”.

Tuy nhiên vẫn chưa rõ liệu chiến dịch tiêu diệt thủ lĩnh đang diễn ra có giúp Israel đạt được các mục tiêu chiến tranh cốt lõi hay không: loại bỏ mối đe dọa từ tên lửa và lực lượng ủy nhiệm của Iran, ngăn chặn con đường phát triển vũ khí hạt nhân của nước này và làm suy yếu chế độ đến mức có thể bị lật đổ.

Đến nay, những mục tiêu đó dường như vẫn còn xa vời. Những lãnh đạo Iran bị hạ sát thường được thay thế bởi các cấp dưới có tư tưởng cực đoan hơn và các cuộc biểu tình đường phố ở Iran không xảy ra trong bối cảnh Mỹ - Israel thực hiện các đợt ném bom liên tiếp và nỗi lo bị chính quyền đàn áp.

Các quan chức Israel cấp cao mô tả chế độ Iran bị tổn thương nhưng vẫn kiên cường, ổn định và mang tâm thế chiến thắng sau một tháng chịu đựng đòn tấn công từ Mỹ - Israel, hai trong số những lực lượng quân sự mạnh nhất thế giới.

Theo The Washington Post, thông tin trong bài này dựa trên các cuộc phỏng vấn với các quan chức an ninh cấp cao, yêu cầu giấu tên để thảo luận về tình báo và hoạt động nhạy cảm.

“Biến ám sát thành một chiến lược chủ đạo”

Một số chuyên gia lo ngại rằng năng lực ám sát ngày càng cao của Israel, dù được thực hiện chính xác, có thể dẫn đến sự phụ thuộc vào biện pháp này và xu hướng nới rộng danh sách các đối tượng bị nhắm tới.

“Israel đã đẩy mọi thứ đi quá xa khi biến ám sát thành một chiến lược chủ đạo, thay vì chỉ sử dụng nó như giải pháp tình huống khi thật sự cần thiết”, ông Ariel Levite, chuyên gia về chính sách hạt nhân và an ninh Israel tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nhận xét.

Sự phân công nhiệm vụ trong cuộc xung đột hiện tại tạo ra ấn tượng rằng “Mỹ đã dựa vào Israel để làm những công việc khó khăn trong cuộc chiến và dường như áp dụng lập trường: Chúng ta không thể giết họ, nhưng sẽ rất vui nếu các bạn làm được điều đó”, Ariel Levite nói thêm.

Một quan chức Mỹ am hiểu về chiến dịch cho biết trách nhiệm của Israel về các đòn tấn công vào lãnh đạo phản ánh thỏa thuận, mà theo đó “chúng ta làm việc cùng nhau nhưng mỗi bên có mục tiêu riêng”. Các quan chức Mỹ nói rằng phân công nhiệm vụ phản ánh năng lực của mỗi bên chứ không phải ràng buộc pháp lý. Trước đó, Mỹ từng thực hiện các vụ ám sát có mục tiêu riêng, gồm cả vụ hạ sát Qasem Soleimani (chỉ huy Lực lượng Quds của Iran) vào năm 2020.

Tổng thống Mỹ Donald Trump coi các đòn tấn công vào lãnh đạo Iran là một nỗ lực chung. “Chúng tôi đã tiêu diệt tất cả lãnh đạo Iran, rồi họ họp để chọn lãnh đạo mới và chúng tôi lại giết tất cả”, ông Trump nói với các phóng viên tuần trước. Tổng thống Mỹ tiếp tục khẳng định mục tiêu thay đổi chế độ Iran đã đạt được vì “các lãnh đạo giờ khác hoàn toàn so với những người ban đầu”.

Israel đã thực hiện việc thay đổi này với tốc độ chóng mặt, bắt đầu từ cuộc tấn công ngày 28.2 hạ sát Ayatollah Ali Khamenei, chấm dứt 27 năm trị vì của ông với tư cách lãnh đạo tối cao Iran, cùng với chủ tịch hội đồng quốc phòng Iran, chỉ huy IRGC, lãnh đạo lực lượng vũ trang, bộ trưởng quốc phòng và ít nhất 12 quan chức cấp cao khác. Vụ tấn công được mô tả là kết quả của một bước đột phá tình báo độc nhất. Thực tế, các quan chức Israel cho biết dịch vụ tình báo của họ đã theo dõi các cuộc họp của Nhóm Năm, thuật ngữ chỉ ông Ayatollah Ali Khamenei và bốn cố vấn thân cận, suốt gần một năm qua.

“Họ họp gần như mỗi tuần. Đôi khi ở những địa điểm khác nhau. Đôi khi trong môi trường an ninh hơn, đôi khi ít an ninh hơn”, một quan chức Israel nói. Thông tin tình báo được coi là đáng tin cậy đến mức khả năng tấn công nhóm này đã được cân nhắc trước cuộc chiến 12 ngày với Iran vào tháng 6.2025, nhưng bị gác lại do thỏa thuận Mỹ - Israel rằng chương trình hạt nhân Iran vẫn là ưu tiên.

“Mojtaba Khamenei bị thương nặng và đồng ý cho đàm phán sơ bộ với Mỹ”

Các quan chức Israel cho biết Ayatollah Ali Khamenei đang ở cùng các thành viên gia đình ở tầng trên của dinh thự trước khi ông bị ám sát. Con trai của Ayatollah Ali Khamenei là Mojtaba Khamenei, người được chỉ định kế vị cha mình làm Lãnh tụ tối cao Iran, cũng có mặt tại khu nhà và bị thương nặng nhưng sống sót một phần nhờ đi vào khu vườn liền kề, theo các quan chức Israel.

Mojtaba Khamenei, người có vợ và con gái bị cho là đã chết trong vụ tấn công, chỉ giữ vai trò lãnh đạo hạn chế kể từ khi cha ông qua đời.

“Ông ta thỉnh thoảng đưa ra quyết định” và được cho là đã chấp thuận việc Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran, tham gia vào các cuộc đàm phán sơ bộ với Mỹ, theo một quan chức an ninh Israel cấp cao. Mojtaba Khamenei còn sống nhưng dường như đang được cách ly nghiêm ngặt nhằm đảm bảo an toàn.

Việc hạ sát Nhóm Năm trong đòn tấn công mở màn đã được xây dựng trong kế hoạch chiến tranh Mỹ -Israel sau nhiều cuộc tham vấn giữa các sĩ quan cấp cao của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) và Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Thời điểm tấn công được thay đổi phút chót khi Israel nhận thông tin tình báo rằng một cuộc họp dự kiến diễn ra tối 28.2 đã được dời sang buổi sáng.

Đến thời điểm đó, Mỹ đã triển khai một hạm đội hùng hậu gần cửa ngõ Iran, với máy bay và tên lửa có thể tới thủ đô Tehran trong vài phút. Thế nhưng, chính các tiêm kích Israel xuất phát từ căn cứ cách đó hai giờ mới phóng hàng loạt tên lửa vào khu phức hợp lãnh đạo Iran.

(còn nữa)