Công ty xăng dầu kiến nghị sửa cơ chế điều hành giá, bồi thường thiệt hại
Nếu cơ quan quản lý chỉ giới hạn giá bán lẻ mà không kiểm soát đồng thời giá bán buôn, phần chênh lệch chi phí có thể bị đẩy xuống các cửa hàng bán lẻ
Trong văn bản góp ý bổ sung dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu vừa gửi Bộ Công Thương ngày 14/10, Công ty TNHH Hải Âu Phát đề xuất điều chỉnh nhiều quy định liên quan đến giá bán, chi phí kinh doanh định mức, kê khai giá và truy xuất nguồn gốc.
Trong khi đó, TS. Giang Chấn Tây, Giám đốc Công ty TNHH MTV Bội Ngân, đề xuất xóa bỏ Quỹ Bình ổn giá xăng dầu nếu quỹ không bảo đảm hiệu quả, minh bạch và công bằng; chia sẻ rủi ro, bồi thường ...đối với những thiệt hại trực tiếp mà doanh nghiệp bán lẻ phải gánh chịu do cơ chế điều hành giá.
Lo ngại giá bán buôn gây sức ép lên khâu bán lẻ
Một trong những vấn đề được Hải Âu Phát nhấn mạnh là cơ chế điều hành giá trong bối cảnh dự thảo Nghị định đề xuất bỏ Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, đồng thời cho phép cơ quan có thẩm quyền áp dụng giá tối đa, khung giá hoặc giá cụ thể có thời hạn khi cần thiết.
Theo doanh nghiệp, nếu cơ quan quản lý chỉ giới hạn giá bán lẻ mà không kiểm soát đồng thời giá bán buôn, phần chênh lệch chi phí có thể bị đẩy xuống các cửa hàng bán lẻ, tương tự những khó khăn từng xảy ra trong năm 2022.
Hải Âu Phát đề xuất khi áp dụng giá bán lẻ tối đa, cơ quan có thẩm quyền cần quy định đồng thời giới hạn giá bán của thương nhân đầu mối cho thương nhân phân phối. Giá bán buôn không được cao hơn giá bán lẻ tối đa sau khi trừ chi phí kinh doanh định mức của khâu phân phối.
Doanh nghiệp cũng kiến nghị làm rõ cơ chế tự quyết định giá của thương nhân phân phối thuộc hệ thống. Theo đó, giá bán từ thương nhân đầu mối cho thương nhân phân phối cần bảo đảm khoảng chênh lệch đủ bù đắp chi phí hoạt động.
Hải Âu Phát cho biết có thời điểm mức chiết khấu bằng 0, thậm chí âm. Trong điều kiện này, quyền tự quyết giá của thương nhân phân phối khó phát huy ý nghĩa nếu giá mua vào không tạo đủ dư địa để trang trải chi phí.
Cùng quan điểm về những khó khăn của khâu bán lẻ, TS. Giang Chấn Tây cho rằng nhiều doanh nghiệp không thể tùy ý đóng cửa dù kinh doanh thua lỗ kéo dài.
Theo ông, phần lớn doanh nghiệp đã đầu tư cửa hàng, bồn chứa, cột bơm và cơ sở vật chất bằng nguồn vốn tự có lẫn vốn vay ngân hàng. Nếu ngừng bán, doanh nghiệp có thể bị đứt dòng tiền, đối mặt nguy cơ bị thu hồi nợ trước hạn, trong khi chi phí mặt bằng, điện nước, tiền lương và lãi vay vẫn tiếp tục phát sinh.
“Dù lỗ, doanh nghiệp vẫn phải bán để duy trì hoạt động và giữ khả năng thanh toán”, ông Tây nêu trong đơn kiến nghị.
Tách chi phí từng khâu, minh bạch giá bán buôn
Để hạn chế tình trạng chi phí bị dồn về khâu phân phối và bán lẻ, Hải Âu Phát đề xuất Bộ Công Thương quy định riêng chi phí kinh doanh định mức của khâu đầu mối và khâu phân phối, bao gồm bán lẻ, thay vì gộp chung chi phí của các khâu.
Doanh nghiệp kiến nghị việc báo cáo chi phí thực tế hằng năm phải tách theo từng khâu và từng kênh bán hàng, gồm cửa hàng thuộc sở hữu của thương nhân đầu mối và kênh bán qua thương nhân phân phối. Cơ quan quản lý cũng cần thu thập số liệu chi phí của thương nhân phân phối và cửa hàng bán lẻ theo phương pháp chọn mẫu để xác định định mức phù hợp.
Đối với thương nhân phân phối ngoài hệ thống, Hải Âu Phát đề xuất chi phí lưu thông và phân phối hợp lý phải được đối chiếu với định mức do Bộ Công Thương công bố. Nếu chi phí thực tế cao hơn định mức, doanh nghiệp cần lưu giữ hồ sơ giải trình.
Một kiến nghị khác là yêu cầu thương nhân đầu mối kê khai giá bán buôn, mức chiết khấu và thù lao đại lý theo từng hình thức hợp đồng. Bộ Công Thương cần định kỳ công bố giá chi phí tham chiếu, chưa bao gồm lợi nhuận, theo từng chủng loại xăng dầu để làm căn cứ giám sát tình trạng tăng giá bất hợp lý.
Theo Hải Âu Phát, việc công khai các dữ liệu này sẽ giúp cơ quan quản lý có cơ sở đánh giá biến động giá và xác định phần tăng giá phát sinh từ chi phí hay lợi nhuận.
Doanh nghiệp cũng đề xuất tăng cường truy xuất nguồn gốc xăng dầu ngay từ khi xuất kho của thương nhân đầu mối hoặc thương nhân sản xuất, đồng thời quy định rõ cách tính thể tích giao nhận theo nhiệt độ 15°C và nhiệt độ thực tế.
Đối với lượng tồn kho của công ty con được tính vào dự trữ lưu thông, doanh nghiệp kiến nghị phải bảo đảm không tính trùng cho nhiều thương nhân đầu mối.
Đề nghị xem xét lại Quỹ Bình ổn giá
Về giải pháp lâu dài, TS. Giang Chấn Tây đề nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế chia sẻ rủi ro, bồi thường hoặc khắc phục thỏa đáng đối với những thiệt hại trực tiếp mà doanh nghiệp bán lẻ phải gánh chịu do cơ chế điều hành giá.
Ông cũng kiến nghị xem xét xóa bỏ Quỹ Bình ổn giá xăng dầu nếu quỹ không chứng minh được tính hiệu quả, minh bạch và công bằng. Theo ông, chính sách bình ổn cần được đánh giá không chỉ qua mức giá thị trường mà còn qua tác động đối với những doanh nghiệp trực tiếp duy trì hệ thống phân phối.
Ở góc độ hoàn thiện chính sách, các đề xuất của Hải Âu Phát tập trung vào việc thiết lập cơ chế giá và chi phí rõ ràng hơn giữa các khâu, trong khi kiến nghị của Bội Ngân nhấn mạnh trách nhiệm xem xét những thiệt hại thực tế phát sinh trong quá trình điều hành.
Cả hai doanh nghiệp đều đặt ra yêu cầu bảo đảm sự hài hòa giữa mục tiêu ổn định thị trường và khả năng duy trì hoạt động của hệ thống phân phối xăng dầu.