Cuộc chiến drone của Ukraine - Nga bước vào giai đoạn cao trào

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vừa cho biết nước này dự kiến sẽ đạt mức sản xuất mỗi ngày từ 600 đến 800 chiếc quadcopter giá rẻ, tốc độ cao vào cuối tháng 11. Những chiếc quadcopter này là drone (máy bay không người lái) bốn cạnh quạt được Ukraine thiết kế để phá hủy các drone tấn công của Nga ngay trên không.

Con số ước tính đó thấp hơn mục tiêu ban đầu là 1.000 chiếc quadcopter mỗi ngày mà ông Volodymyr Zelensky công bố hồi tháng 7, nhưng phản ánh một thước đo cụ thể hơn về điều có thể đạt được trong thời gian tới.

“Tôi đã nói rằng vào mùa thu, sẽ có tới 1.000 drone đánh chặn được sản xuất mỗi ngày. Tất nhiên, đó không phải là câu chuyện dễ dàng. Chúng tôi tin rằng đến cuối tháng 11, sẽ có 600 đến 800 drone đánh chặn được sản xuất mỗi ngày, nếu không có gì trục trặc”, Tổng thống Ukraine nói với các phóng viên

Điều đó có thể xảy ra miễn là không có bất kỳ sự gián đoạn nào từ các cuộc tấn công hoặc phá hoại từ Nga. Lý do "bởi đôi khi có những cuộc tấn công không chỉ nhắm vào các cơ sở năng lượng của chúng tôi", nhà lãnh đạo Ukraine nói thêm.

Ưu điểm của drone đánh chặn

Drone đánh chặn là hệ thống bay không người lái được thiết kế đặc biệt để có khả năng cơ động và đủ nhanh để truy đuổi, lao vào drone tấn công đang bay tới, đôi khi còn mang theo một đầu đạn nổ. Chúng là lựa chọn rẻ hơn rất nhiều so với các tên lửa đất đối không của phương Tây, vốn có thể trị giá tới hàng triệu USD mỗi quả. Đây là lý do Ukraine muốn có nhiều drone tốc độ cao hơn.

Nga đang ngày càng cố gắng áp đảo hệ thống phòng không Ukraine bằng cách phóng hàng trăm drone cảm tử Shahed và drone mồi nhử Gerbera trong một đêm, đồng thời thường bắn kèm tên lửa hiện đại.

Các nguồn tin Ukraine và phương Tây ước tính drone Shahed-136 có giá từ 20.000 đến 70.000 USD, vì vậy Ukraine cần một cách tiết kiệm chi phí hơn để tiêu diệt chúng.

Shahed là loại drone cảm tử do Iran thiết kế, nổi bật nhất là Shahed-136 và Shahed-131, được Nga sử dụng rộng rãi trong cuộc chiến ở Ukraine. Shahed còn được gọi là đạn tuần kích vì có thể bay lượn một thời gian trên không trước khi lao xuống mục tiêu và phát nổ. Dù tốc độ bay chậm hơn tên lửa hành trình hay tên lửa đạn đạo, nhưng các drone này rẻ hơn rất nhiều, cho phép Nga sử dụng trong các đợt oanh tạc quy mô lớn.

Nga đang sản xuất drone Geran, phiên bản của Shahed, với quy mô lớn trong nước. Những drone cảm tử này đang được sử dụng hàng loạt cùng các loại đạn dẫn đường chính xác như tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình trong nhiều cuộc tấn công ban đêm vào Ukraine.

Hơn một năm qua, các nhà sản xuất drone đã liên tục đẩy giới hạn của các thiết bị đánh chặn, làm chúng nhanh hơn, phản ứng tốt hơn trong khi vẫn cố gắng giữ chi phí thấp. Trong khi đó, các thành phố ở Ukraine phải hứng chịu nhiều cuộc oanh tạc liên tiếp, với báo cáo hàng tuần về những thiệt hại với hạ tầng năng lượng và tòa nhà dân cư.

Sắp bước vào sản xuất hàng loạt

Sau nhiều tháng phát triển, mốc thời gian và ước tính mới từ ông Volodymyr Zelensky cho thấy các công ty trong nước và quân đội Ukraine hiện đã đủ tự tin vào các drone đánh chặn của mình để chuyển sang sản xuất hàng loạt.

Giống hàng chục hệ thống khác được sử dụng trong cuộc chiến, việc dùng ngày càng nhiều drone đánh chặn có khả năng sẽ được các quân đội trên khắp thế giới theo dõi sát sao. Nhiều nước đang phát triển hoặc mua sắm drone đánh chặn của riêng mình.

Taras Tymochko, trưởng dự án drone đánh chặn tại tổ chức gây quỹ ComeBackAlive của Ukraine, nói với trang Insider cuối mùa hè rằng các nhà sản xuất drone trong nước tính giá khoảng 3.000 đến 6.000 USD mỗi chiếc.

Giá cả thường phụ thuộc vào hệ thống đi kèm và mức độ hỗ trợ kỹ thuật sẵn có, Taras Tymochko cho biết.

Vẫn chưa rõ việc tăng sản xuất drone đánh chặn có mang lại sự giảm tải cho hệ thống phòng không như Ukraine hy vọng hay không. Một số drone đánh chặn được cho là đã đạt được thành công trên chiến trường.

Trong một thông điệp gửi các nhà tài trợ cuối tháng 10, Sternenko Foundation, tổ chức gây quỹ hỗ trợ sản xuất loại drone đánh chặn có tên Sting, cho biết rằng các drone do họ tài trợ đã phá hủy 9 trong số 90 drone Nga bị phát hiện trong một đêm.

Ở phạm vi rộng hơn, Tổng thống Volodymyr Zelensky nói vào tháng 9 rằng chỉ trong một đêm, các drone đánh chặn của Ukraine đã hạ 150 chiếc Shahed và Gerbera, trên tổng số 810 drone được Nga phóng đến.

Sting là drone đánh chặn dẫn đường bằng cảm biến, do hãng Wild Hornets (Ukraine) sản xuất, giống tên lửa cầm tay và nhỏ đủ để bỏ vừa túi xách du lịch.

Wild Hornets từng chia sẻ video Sting rít như động cơ turbo băng qua cánh đồng và hình ảnh nhiệt của các drone đánh chặn rượt theo Shahed, cho cái nhìn thoáng qua về công việc săn drone đầy rủi ro mà lực lượng phòng thủ Ukraine thực hiện mỗi đêm.

Wild Hornets cho biết Sting có giá 2.500 USD. Hầu hết drone đánh chặn ở Ukraine được bán với giá 6.000 USD hoặc thấp hơn, tùy vào linh kiện và liệu chúng có kèm theo đầu đạn nổ cũng như hỗ trợ kỹ thuật hay không.

Tỷ lệ đánh chặn thành công biến động, từ 30% cho một số drone đến 80% - 90%, theo Taras Tymochko. Thành công phụ thuộc vào các biến số như loại mục tiêu, thời gian để đánh chặn và kỹ năng phi công.

“Nếu drone không có chế độ tự động thì yếu tố quyết định chính là kỹ năng của phi công. Những phi công được huấn luyện kỹ và có nhiều kinh nghiệm đánh chặn thường đạt độ chính xác tới 9 trên 10 lần”, Taras Tymochko nói.

Giai đoạn tiếp theo

Chiến tranh luôn thay đổi không ngừng và đầy rủi ro, với những giải pháp có hiệu quả hôm nay có thể trở nên lỗi thời trong vài tháng sau. Nga dường như đã bắt đầu bước đi mới trong cuộc chiến này.

Vài tháng gần đây, Nga ngày càng sử dụng các drone Shahed bay bằng động cơ phản lực. Người Ukraine gọi chúng là Geran-3, loại vũ khí tấn công tuần tra mới được cho có thể bay với tốc độ tới khoảng 500 km/giờ, nhanh hơn khoảng 160 km/giờ so với những drone đánh chặn tiên tiến nhất, và gần như là phiên bản thu nhỏ của tên lửa hành trình có người lái.

Trong hậu trường, các kỹ sư Ukraine đã bắt tay vào phát triển các biện pháp phòng thủ có thể phục vụ cho giai đoạn tiếp theo của chiến tranh trên không.

“Hiện tại, chúng tôi chưa thể tiết lộ bất cứ điều gì. Thế nhưng, tôi tin rằng một ngày nào đó, những giải pháp phòng thủ mới này sẽ xuất hiện trên thị trường. Đó sẽ là bước tiến tiếp theo trong cuộc đua công nghệ”, Taras Tymochko nói.