Cựu kỹ sư ByteDance: Ngành AI Trung Quốc tụt hậu xa so với Mỹ

“Tôi thậm chí không đồng ý với giả định rằng các mô hình AI Trung Quốc đang bắt kịp Mỹ. Tôi tin rằng chúng ta vẫn còn ở rất xa phía sau. Tôi cho rằng khoảng cách này đang ngày càng lớn hơn. Thật đáng buồn!”, Zhang Chi, nhà khoa học nghiên cứu và trợ lý giáo sư tại Đại học Bắc Kinh, nói trong một tập podcast Into Asia.

Dành khoảng một năm làm việc ở ByteDance (công ty mẹ TikTok) trong lĩnh vực mô hình AI trước khi quay trở lại môi trường học thuật, Zhang Chi nhận định sự khác biệt không chỉ nằm ở tốc độ phát triển nhanh chóng được nhìn thấy của các công ty khởi nghiệp (startup) Trung Quốc.

Dù mô hình AI từ những hãng công nghệ lớn như ByteDance hay Alibaba có thể đạt điểm cao trong các bài kiểm tra chuẩn (benchmark), Zhang Chi cho rằng điều đó không đồng nghĩa với việc chúng hoạt động tốt trong thực tế.

“Trên lý thuyết, mọi hãng công nghệ lớn ở Trung Quốc đều có mô hình AI tốt. Thế nhưng, tôi không nghĩ chúng đủ tốt”, Zhang Chi nhấn mạnh. Ông cho rằng nhiều nhóm đang tập trung vào benchmaxxing - tối ưu hóa điểm số bài kiểm tra hơn là hiệu năng thực tế.

ByteDance và Alibaba đã tung ra nhiều mô hình AI nổi bật, từ công cụ tạo video như Seedance đến sản phẩm mã nguồn mở như Qwen, nhưng cũng đối mặt với chỉ trích liên quan đến deepfake, tranh chấp bản quyền và khả năng vận hành trong thực tế.

Các công ty hàng đầu Mỹ cải tiến mô hình AI nhanh hơn

Theo Zhang Chi, một vấn đề then chốt là tốc độ. Ông nói rằng các công ty hàng đầu Mỹ có thể cải tiến mô hình AI nhanh hơn nhiều.

“Google có thể hoàn thành một vòng huấn luyện đầy đủ cho mô hình ngôn ngữ lớn, gồm cả trước và sau huấn luyện, chỉ trong ba tháng. Còn với ByteDance, chúng tôi chỉ có thể thực hiện điều đó trong vòng nửa năm”, ông nói.

Zhang Chi cũng chỉ ra những bất lợi mang tính cấu trúc của Trung Quốc, gồm bị hạn chế tiếp cận chip AI tiên tiến, hạ tầng yếu hơn và dữ liệu huấn luyện chất lượng thấp hơn.

“Có sự khác biệt rất lớn giữa hạ tầng của Google và ByteDance. Tôi không nghĩ chúng tôi có được dữ liệu chất lượng cao”, kỹ sư này nhấn mạnh.

Zhang Chi cho biết một số công ty Trung Quốc dựa vào việc chưng cất đầu ra từ các mô hình AI hàng đầu Mỹ thay vì xây dựng đường dẫn dữ liệu riêng - một lối tắt có thể hạn chế sự tiến bộ lâu dài.

Ông nhận định các công ty Mỹ cũng hưởng lợi từ vòng phản hồi người dùng mạnh mẽ hơn. Những sản phẩm như GPT, Claude và Gemini liên tục được cải thiện thông qua tương tác với người dùng, giúp tinh chỉnh mô hình AI theo thời gian.

Ngược lại, các mô hình AI Trung Quốc có nguy cơ rơi vào vòng luẩn quẩn tiêu cực. “Các mô hình AI Trung Quốc ban đầu không tốt bằng, nên không ai thực sự dùng chúng cho những việc quan trọng. Vì vậy, chúng tiếp tục không đủ tốt”, cựu kỹ sư ByteDance bình luận.

Quan điểm trái ngược với Jensen Huang và Elon Musk

Quan điểm của Zhang Chi trái ngược rõ rệt với nhiều tiếng nói nổi bật trong giới công nghệ, cho rằng Trung Quốc đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách về AI so với Mỹ, thậm chí có thể vượt lên.

Jensen Huang, Giám đốc điều hành Nvidia, từng cảnh báo Mỹ có nguy cơ tụt hậu về AI so với Trung Quốc. Elon Musk, Giám đốc điều hành Tesla và SpaceX, cho rằng lợi thế về năng lượng và năng lực tính toán có thể giúp Trung Quốc vượt qua các đối thủ.

Geoffrey Hinton, nhà tiên phong AI, cũng nhận định khoảng cách dẫn đầu của Mỹ có thể hẹp hơn so với vẻ ngoài và có khả năng bị bào mòn theo thời gian.

Một số người khác có cái nhìn cân bằng hơn. Joe Tsai, Chủ tịch Alibaba, cho rằng cuộc đua sẽ được quyết định không chỉ bởi sức mạnh mô hình AI mà còn bởi tốc độ triển khai AI thực tế.

Dù vậy, đánh giá của Zhang Chi phản ánh một góc nhìn bi quan hơn từ bên trong hệ sinh thái AI Trung Quốc, cho thấy khoảng cách với Mỹ có thể đang ngày càng nới rộng.

“Thành thật mà nói, tôi không nghĩ bất kỳ công ty Trung Quốc nào có thể sớm bắt kịp họ”, ông tuyên bố.

Nhà Trắng: Trung Quốc chưng cất mô hình AI tiên tiến của Mỹ ở quy mô công nghiệp

Hôm 23/4, Nhà Trắng cáo buộc Trung Quốc đánh cắp tài sản trí tuệ của các phòng thí nghiệm AI Mỹ ở quy mô công nghiệp.

“Chính phủ Mỹ có thông tin cho thấy các thực thể nước ngoài, chủ yếu có trụ sở tại Trung Quốc, đang tham gia vào các chiến dịch có chủ đích, trên quy mô công nghiệp để chưng cất các hệ thống AI tiên tiến của Mỹ”, ông Michael Kratsios, Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng, viết trong một bản ghi nhớ được chia sẻ trên mạng xã hội hôm 23/4.

“Bằng cách sử dụng hàng chục nghìn tài khoản trung gian để tránh bị phát hiện và sử dụng kỹ thuật jailbreak nhằm khai thác thông tin độc quyền, các chiến dịch phối hợp này đang trích xuất một cách có hệ thống năng lực từ các mô hình AI Mỹ, khai thác chuyên môn và sự đổi mới của Mỹ”, ông cho biết thêm.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington cho biết họ phản đối “những cáo buộc vô căn cứ”, đồng thời nói thêm rằng nước này “rất coi trọng việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ”.

Bản ghi nhớ của Michael Kratsios gửi đến các cơ quan chính phủ Mỹ, cho biết chính quyền Trump sẽ chia sẻ thông tin với các công ty AI Mỹ về các nỗ lực chưng cất, đồng thời "khám phá hàng loạt biện pháp để buộc các tác nhân nước ngoài phải chịu trách nhiệm" về các chiến dịch này.

OpenAI và Anthropic, hai startup AI hàng đầu Mỹ, từng cáo buộc ba công ty Trung Quốc là DeepSeek, Moonshot AI, MiniMax tiến hành các chiến dịch chưng cất quy mô công nghiệp nhằm trích xuất năng lực từ mô hình của họ.