Demis Hassabis là nỗi ám ảnh với Elon Musk và các lãnh đạo OpenAI

Khoảng một tuần sau khi phiên tòa Elon Musk kiện Sam Altman (CEO OpenAI) bắt đầu hôm 28/4, công chúng đã nghe được lời khai từ một số nhân vật quyền lực trong giới công nghệ, gồm cả Greg Brockman (chủ tịch OpenAI) và Jared Birchall (người đứng đầu văn phòng gia đình của Elon Musk). Thế nhưng, một trong những nhân vật nổi bật nhất lại chỉ xuất hiện ở rìa câu chuyện, đó là Demis Hassabis - Giám đốc điều hành Google DeepMind.

Vì sao Demis Hassabis khiến Elon Musk lo ngại?

Demis Hassabis là kiến trúc sư đứng sau phòng thí nghiệm AI nội bộ của Google. Demis Hassabis, Mustafa Suleyman (giám đốc điều hành Microsoft AI) và Shane Legg từng thành lập DeepMind như công ty khởi nghiệp tại London (thủ đô Anh) vào năm 2010. Đến năm 2014, Google mua lại DeepMind với giá 500 triệu USD.

Kể từ đó, Demis Hassabis dẫn dắt nhiều đột phá nghiên cứu AI lớn nhất của Google, chẳng hạn AlphaFold, và tiếp tục thăng tiến. Hiện ông lãnh đạo cả Google DeepMind (hợp nhất Google Brain và DeepMind năm 2023) và Isomorphic Labs, công ty con vì lợi nhuận của DeepMind.

Năm 2015, OpenAI được Elon Musk, Sam Altman và Greg Brockman thành lập để trở thành đối trọng với Google.

Elon Musk khai trước tòa rằng ông được truyền cảm hứng thành lập OpenAI từ cuộc trò chuyện với Larry Page (đồng sáng lập Google). Trong đó, Larry Page tỏ ra dửng dưng trước khả năng AI có thể xóa sổ loài người.

Không khó hiểu khi Elon Musk và đội ngũ của Sam Altman (Giám đốc điều hành OpenAI) dè chừng Google. Thế nhưng, các tài liệu và lời khai tại tòa cho thấy Google, đặc biệt là Demis Hassabis, đã gieo rắc nỗi sợ trong đầu họ lớn đến mức nào.

“Demis Hassabis có phải là kẻ xấu không?”

Trong lời khai hôm 5/5, Greg Brockman cho biết Elon Musk đã nhắc đến Demis Hassabis rất nhiều lần trong những năm đầu của OpenAI. Chủ tịch OpenAI gọi tỉ phú giàu nhất thế giới là người “rất nhất quán và bị ám ảnh” với giám đốc điều hành Google DeepMind.

Khi tham dự một bữa tối tập trung vào AI với Sam Altman và Elon Musk, Greg Brockman kể rằng điều đầu tiên ông nhớ là giám đốc điều hành OpenAI đã hỏi: “Demis Hassabis có phải là kẻ xấu không?”

Elon Musk viết trong một email năm 2016 gửi Greg Brockman và Ilya Sutskever (đồng sáng lập và cựu nhà khoa học trưởng OpenAI): “Tôi cảm thấy Google đang chơi Super Bowl, còn chúng ta chơi Puppy Bowl. Nếu không muốn bị nghiền nát, chúng ta cần tăng tốc mạnh mẽ”.

Demis Hassabis xuất hiện lần đầu trong các tài liệu tòa án không lâu sau khi OpenAI ra đời, khi Elon Musk đang quảng bá tính “mở” của tổ chức này trước truyền thông.

Tháng 1/2016, Elon Musk chuyển tiếp cho Sam Altman và Ilya Sutskever (gia nhập OpenAI từ Google) một tin nhắn mà Demis Hassabis gửi đến ông. Demis Hassabis không đồng tình với việc Elon Musk và các đồng sáng lập OpenAI “ca ngợi lợi ích của việc mã nguồn mở AI”.

Demis Hassabis viết rằng điều đó “thực sự rất nguy hiểm” và nhận xét thêm: “Tôi cho rằng các anh hiểu đây không phải là loại thuốc chữa bách bệnh nào đó có thể giải quyết vấn đề AI một cách kỳ diệu?”

Vài tháng sau, Greg Brockman nói với Elon Musk rằng đội ngũ chính sách của Google muốn nói chuyện với ông, vì lo ngại OpenAI sẽ “xây dựng câu chuyện rằng việc phát triển AI mã nguồn đóng là sai”. Elon Musk đặc biệt quan tâm đến việc ai từ Google đã liên hệ với Brockman.

Đó là khởi đầu của nhiều năm cạnh tranh và mức độ căng thẳng chỉ ngày càng tăng.

Elon Musk lo bị Google DeepMind đánh bại

Khoảng 6 tháng sau, Elon Musk bắt đầu lo bị Google DeepMind đánh bại trong cuộc đua AI. Ông viết với các cộng sự tại hãng công nghệ thần kinh Neuralink: “DeepMind đang tiến rất nhanh. Tôi lo OpenAI không đi đúng hướng để bắt kịp. Nhìn lại, việc thành lập OpenAI như tổ chức phi lợi nhuận có thể là một sai lầm. Cảm giác cấp bách không cao”.

Tháng 9/2017, Brockman và Sutskever viết thư cho Elon Musk bày tỏ lo ngại về quyền kiểm soát của ông với OpenAI, lấy Google làm ví dụ về điều không nên làm. “Ông lo Demis có thể tạo ra một chế độ độc tài AGI. Chúng tôi cũng vậy. Thế nên không nên tạo ra một cấu trúc mà ông có thể trở thành độc tài nếu muốn”, họ viết.

AGI được xem là dạng AI có khả năng hiểu, học hỏi và thực hiện nhiều nhiệm vụ linh hoạt tương đương hoặc vượt trội con người.

Đến đầu năm 2018, Elon Musk dường như rơi vào trạng thái lo lắng tột độ về ảnh hưởng của Google trong lĩnh vực AI và OpenAI cần phải vượt qua gã khổng lồ này. Sự hoảng loạn đó cũng lan sang những người khác ở OpenAI.

Trong một email vào tháng 1/2018, Elon Musk viết rằng: “OpenAI đang trên con đường chắc chắn thất bại so với Google. Rõ ràng cần hành động ngay lập tức và mang tính đột phá, nếu không tất cả ngoài Google sẽ bị đẩy vào tình trạng không còn quan trọng”.

Elon Musk đề xuất sáp nhập OpenAI vào Tesla

Elon Musk và Andrej Karpathy (đồng sáng lập OpenAI) thậm chí đề xuất sáp nhập OpenAI vào Tesla để có thêm nguồn lực.

“Không rõ liệu một công ty có thể bắt kịp quy mô của Google hay không mà không cần sáp nhập. Tôi không thấy bất cứ điều gì khác có tiềm năng đạt được nguồn vốn bền vững ở quy mô Google trong vòng một thập kỷ”, Andrej Karpathy viết.

Shivon Zilis, thành viên hội đồng quản trị OpenAI thời điểm đó, đề xuất một sự can thiệp trực tiếp. Shivon Zilis, hiện có 4 con chung với Elon Musk, viết một lời kêu gọi cá nhân yêu cầu tỉ phú này kìm hãm Demis Hassabis.

“Xác suất có một tương lai tốt là rất thấp nếu không ai kìm hãm Demis. Kìm hãm ông ấy là hành động tích cực duy nhất mà em thấy là không thể thương lượng. Anh không nhận ra mình có khả năng ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến Demis Hassabis như thế nào. Em nghĩ anh biết em không phải người có ý xấu, nhưng trong trường hợp này, việc không tìm cách kìm hãm hoặc thay đổi hướng đi của Demis Hassabis là điều thiếu trách nhiệm”, Shivon Zilis nhắn Elon Musk.

Elon Musk trả lời rằng họ có thể trao đổi qua điện thoại tối hôm đó, nhưng lần đầu tiên tỏ ra bi quan về khả năng đối đầu với Demis Hassabis: “Tôi nghi ngờ mình có thể làm điều đó một cách có ý nghĩa”. Shivon Zilis tiếp tục kêu gọi Elon Musk vượt qua Demis Hassabis, truyền đạt các tin đồn từ Sam Altman và những người khác.

Theo cô, ngoài những người phải trao đổi qua tin nhắn riêng trên Twitter vì sợ Demis Hassabis theo dõi email hay chat nội bộ của họ, một nhóm nhỏ còn hẹn gặp trực tiếp tại quán cà phê ở London, không mang theo điện thoại, để bàn bạc riêng và tránh bị ông ta biết!

Đến tháng 11/2018, Elon Musk viết trong email rằng ông đã hoàn toàn mất niềm tin vào khả năng OpenAI có thể “là đối trọng hiệu quả” với Demis Hassabis và DeepMind, nên dự định làm điều đó thông qua Tesla.

“Tesla có dòng tiền hàng tỉ USD mỗi năm để xây dựng phần cứng, hy vọng rằng ít nhất chúng tôi cũng có cơ hội để cạnh tranh sòng phẳng với Google”, ông viết.

Vài tuần sau, Elon Musk nhận định: “Xác suất OpenAI có thể cạnh tranh với DeepMind/Google nếu không có thay đổi lớn về cách thức thực hiện và nguồn lực là 0%”.

Giám đốc điều hành Tesla kết luận: “Đáng tiếc, tương lai nhân loại nằm trong tay Demis Hassabis và họ còn đang làm nhiều hơn thế”.

Demis Hassabis lại được nhắc đến trong các tài liệu phiên tòa hiện tại, thông qua một tin nhắn bí ẩn mà Sam Altman gửi Elon Musk vào tháng 3/2019, nhưng không có thêm bất kỳ chi tiết nào đi kèm:

“Tôi có vài cập nhật nhỏ về Demis Hassabis để chia sẻ”. Elon Musk đồng ý trao đổi với Sam Altman qua điện thoại.

Elon Musk đã kiện OpenAI, Sam Altman và Greg Brockman vào năm 2024, với cáo buộc họ không duy trì công ty ở trạng thái phi lợi nhuận như cam kết ban đầu. Ông đã quyên góp khoảng 38 triệu USD cho OpenAI và cáo buộc rằng số tiền đã bị sử dụng cho các mục đích thương mại không được cho phép.

OpenAI là tổ chức phi lợi nhuận nắm quyền kiểm soát mảng kinh doanh vì lợi nhuận sau khi hoàn tất quá trình tái cấu trúc vào tháng 10/2025. Công ty đã thành lập đơn vị vì lợi nhuận sau khi Elon Musk rời hội đồng quản trị vào năm 2018.

Giám đốc điều hành Tesla và SpaceX đang yêu cầu tòa án:

- Loại Giám đốc điều hành Sam Altman và Chủ tịch Greg Brockman khỏi vai trò lãnh đạo OpenAI.

- Chi trả khoản bồi thường lên tới 180 tỉ USD từ bộ phận vì lợi nhuận của OpenAI để chuyển cho tổ chức phi lợi nhuận nếu thắng kiện.

- Đảo ngược việc chuyển đổi gần đây của OpenAI sang cấu trúc quản trị doanh nghiệp truyền thống.

Chỉ cần một trong các yêu cầu này được chấp thuận đều có thể làm thay đổi hướng đi của OpenAI, cũng như toàn bộ ngành công nghiệp AI. OpenAI đang chuẩn bị cho một đợt IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) trong năm nay có thể trị giá 1.000 tỉ USD.

Phiên tòa liên bang tại thành phố Oakland do thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers chủ trì, bắt đầu vào ngày 28/4 và dự kiến ​​sẽ kéo dài vài tuần, với phán quyết có thể được đưa ra giữa tháng 5.