Diễn viên Ngô Việt phẫn nộ vì bị AI giả mạo quảng cáo bán hàng
Diễn viên Trung Quốc Ngô Việt (Wu Yue) bức xúc lên tiếng sau khi phát hiện hình ảnh và giọng nói của mình bị trí tuệ nhân tạo (AI) giả mạo để quảng cáo, bán hàng trên mạng.
Không chỉ người nổi tiếng, ngày càng nhiều sản phẩm, nhân vật và trải nghiệm tiêu dùng cũng bị AI tạo dựng tinh vi, biến quảng cáo trực tuyến thành những chiếc bẫy khó nhận diện đối với người mua.
Từ người nổi tiếng đến chuyên gia giả: AI có thể tạo ra mọi lời chứng thực
Khoảng 3 giờ sáng 18/10, diễn viên Ngô Việt đăng tải thông điệp đầy phẫn nộ trên mạng xã hội, phản đối việc hình ảnh và giọng nói của cô bị sử dụng trái phép trong một video quảng cáo bán hàng.
“Có ai đang lợi dụng AI để tùy tiện lôi kéo người khác vào việc làm điều xấu? Cô ‘Hoa tỉ’ này đã lừa bao nhiêu tiền của mọi người? Hãy hoàn trả đầy đủ! Quá đáng!”, nữ diễn viên viết.
Theo hình ảnh video được Ngô Việt chia sẻ, một tài khoản có tên “Nhật kí làm đẹp của Hoa tỉ” đã sử dụng công nghệ AI để tạo ra nội dung giả mạo ngoại hình và giọng nói của cô, sau đó đăng tải video nhằm quảng bá sản phẩm. Vụ việc một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng sử dụng hình ảnh người nổi tiếng trái phép để tạo lòng tin và thúc đẩy hành vi mua hàng.
Tuy nhiên, giả mạo người nổi tiếng chỉ là một phần trong bức tranh rộng hơn về quảng cáo do AI tạo sinh sản xuất. Công nghệ này đang được sử dụng để dựng lên những màn trình diễn sản phẩm hoàn hảo, những lời chứng thực tưởng như đến từ chuyên gia và cả những trải nghiệm tiêu dùng chưa từng tồn tại.
Một video quảng cáo có thể cho thấy chiếc váy ôm sát cơ thể người mẫu mà không xuất hiện bất kì nếp nhăn nào. Một con dao nhà bếp được giới thiệu sắc bén đến mức chỉ cần lướt nhẹ đã cắt miếng thịt sống thành những lát mỏng hoàn hảo. Một khóa học tiếng Anh lại có thể khiến trẻ nhỏ nói ngoại ngữ trôi chảy chỉ sau một thời gian ngắn.
Những hình ảnh như vậy đánh trúng tâm lí muốn tìm kiếm sản phẩm tốt, tiết kiệm thời gian và đạt hiệu quả nhanh chóng của người tiêu dùng. Nhưng đằng sau vẻ ngoài thuyết phục có thể là những cảnh quay được AI dựng hoàn toàn, không phản ánh khả năng thực tế của sản phẩm.
Một trường hợp được truyền thông Trung Quốc ghi nhận liên quan đến quảng cáo bình xịt làm sạch và khử khuẩn đa năng Dettol. Trong video, hai người đàn ông cùng thi làm sạch một chiếc vỉ nướng phủ đầy dầu mỡ và bụi bẩn. Một người sử dụng miếng cọ rửa bằng thép, người còn lại dùng bình xịt vệ sinh. Kết quả, khu vực được xịt dung dịch nhanh chóng trở nên sạch bóng như mới.
Video tạo cảm giác sản phẩm có hiệu quả vượt trội, nhưng nền tảng đăng tải lại phát hiện dấu hiệu sử dụng AI và tự động gắn cảnh báo nội dung có khả năng được tạo bằng công nghệ này. Đáng chú ý, thông tin cảnh báo chỉ xuất hiện bằng dòng chữ nhỏ, trong khi bản thân video không thể hiện rõ đây là nội dung nhân tạo.
Khi được hỏi về tính xác thực của quảng cáo và khả năng sản phẩm đạt hiệu quả như hình ảnh, bộ phận chăm sóc khách hàng của Dettol không đưa ra câu trả lời cụ thể. Nhân viên chỉ khuyến nghị người mua tham khảo thành phần và hướng dẫn sử dụng, đồng thời cho rằng hiệu quả tùy thuộc vào từng trường hợp.
Một quảng cáo khác sử dụng hình ảnh một phụ nữ mặc vest, ngồi trong văn phòng sang trọng và tự giới thiệu là nhà sáng lập doanh nghiệp chuyên vận hành nội dung, từng phục vụ hàng nghìn thương nhân. Người này nhiệt tình giới thiệu một nền tảng hỗ trợ sản xuất và quản lí video ngắn, đồng thời xuất hiện những hình ảnh máy tính đang chạy phần mềm chỉnh sửa video và phân tích dữ liệu.
Cách xây dựng nhân vật, bối cảnh và lời thoại khiến quảng cáo giống một buổi chia sẻ kinh nghiệm của chuyên gia trong ngành. Tuy nhiên, kiểm tra hình ảnh bằng chức năng nhận diện nội dung AI trên ứng dụng Trung tâm Chống lừa đảo quốc gia Trung Quốc cho thấy các hình ảnh có dấu hiệu được tạo bằng AI.
Khi hình ảnh hoàn hảo biến thành hóa đơn mua hàng đắt đỏ
Những quảng cáo AI không chỉ gây tranh cãi về tính trung thực mà còn tạo ra thiệt hại thực tế cho người tiêu dùng. Một phụ nữ họ Lưu sống tại quận Triều Dương, Bắc Kinh, cho biết cô từng nhìn thấy quảng cáo khóa học tiếng Anh giao tiếp trên nền tảng video ngắn. Video giới thiệu một giáo viên bản ngữ người Mỹ đang trò chuyện trực tiếp với một bé gái. Đứa trẻ thể hiện khả năng nói tiếng Anh lưu loát, phát âm tự nhiên và trả lời các câu hỏi một cách tự tin.
Hình ảnh này khiến người mẹ tin rằng khóa học có thể giúp con gái mình cải thiện khả năng ngoại ngữ. Không mất nhiều thời gian cân nhắc, cô đã thanh toán 3.780 nhân dân tệ (khoảng 13,5 triệu đồng) để mua khóa học.
Nhưng khi bắt đầu sử dụng, người mẹ mới phát hiện dịch vụ thực tế khác xa quảng cáo. Thay vì được giáo viên hướng dẫn riêng như những gì video thể hiện, con cô phải tham gia lớp học trực tuyến cùng ba học sinh khác.
Theo người mẹ, hình thức học này không phù hợp với trẻ ở độ tuổi của con gái cô, bởi giáo viên khó có thể theo sát và chỉnh sửa phát âm cho từng em.
Đáng nói, sau khi xem lại quảng cáo, cô mới phát hiện một dòng chữ rất nhỏ ở góc trên bên phải ghi nội dung được tạo bằng AI. Kiểm tra thêm những video khác của nhà cung cấp khóa học, cô nhận ra nhiều hình ảnh trẻ em nói tiếng Anh cũng có dấu hiệu tương tự.
Trường hợp này cho thấy AI có thể tạo ra một trải nghiệm học tập lí tưởng mà người mua dễ nhầm tưởng là kết quả thực tế của học viên. Khi những hình ảnh đó được sử dụng để quảng cáo, ranh giới giữa minh họa và bằng chứng về hiệu quả sản phẩm trở nên rất mong manh.
Không chỉ khóa học trực tuyến, lĩnh vực du lịch và lưu trú cũng đang xuất hiện những cạm bẫy tương tự.
Một người đàn ông họ Vương sống tại quận Phong Đài, Bắc Kinh, cho biết anh bị thu hút bởi những hình ảnh homestay đẹp mắt trên mạng. Các căn nhà có thiết kế sang trọng, nội thất tinh tế và khung cảnh hấp dẫn, khiến anh muốn đặt phòng ngay lập tức.
Tuy nhiên, sau nhiều lần liên hệ để hỏi thông tin và đặt chỗ, anh liên tục nhận được những lời trì hoãn từ bộ phận chăm sóc khách hàng. Cuối cùng, phía bán hàng mới thừa nhận hình ảnh các căn homestay được tạo bằng AI và nhiều địa điểm đăng trên mạng thực tế không tồn tại. Mục đích của những hình ảnh này chủ yếu là thu hút người quan tâm, dẫn dắt khách hàng đến với dịch vụ.
“Không chỉ lãng phí thời gian mà còn lãng phí cả cảm xúc!”, người đàn ông bức xúc. Điểm chung của những trường hợp trên là AI không đơn thuần được sử dụng để làm đẹp hình ảnh hay tăng tính hấp dẫn cho quảng cáo. Công nghệ này đã trở thành công cụ tạo dựng những bằng chứng giả về chất lượng sản phẩm, hiệu quả dịch vụ và trải nghiệm khách hàng.
Trước đây, để sản xuất một video quảng cáo có diễn viên, bối cảnh, ánh sáng và lời thoại chuyên nghiệp, doanh nghiệp phải đầu tư đáng kể về nhân lực và chi phí. Với AI tạo sinh, nhiều công đoạn có thể được tự động hóa, giúp tạo ra số lượng lớn video và hình ảnh trong thời gian ngắn.
Chi phí sản xuất thấp hơn cũng khiến những nội dung quảng cáo kiểu này dễ dàng được nhân rộng trên nhiều tài khoản và nền tảng. Một nhân vật ảo có thể xuất hiện trong hàng chục video khác nhau, quảng bá nhiều mặt hàng với những lời giới thiệu được điều chỉnh theo từng nhóm khách hàng.
Đây chính là yếu tố khiến việc kiểm soát quảng cáo trở nên khó khăn. Người tiêu dùng không chỉ phải phân biệt hàng thật, hàng giả mà còn phải xác định đâu là trải nghiệm thật, đâu là một kịch bản được AI dựng lên để thúc đẩy quyết định mua sắm.
Luật pháp siết quảng cáo AI, người tiêu dùng cần tự bảo vệ
Sự phát triển nhanh chóng của quảng cáo AI đang đặt ra những thách thức pháp lí mới, đặc biệt khi nội dung nhân tạo được sử dụng để đánh lừa người mua.
Luật sư Đổng Thế Liên, Giám đốc Công ty Luật Phong Thái Bắc Kinh, cho biết quảng cáo AI không gắn nhãn, cố tình tạo hiệu quả sản phẩm, nhân vật hoặc bối cảnh giả có thể vi phạm nhiều quy định pháp luật, cấu thành hành vi quảng cáo sai sự thật, gây hiểu lầm hoặc thậm chí lừa đảo người tiêu dùng. Doanh nghiệp liên quan có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường dân sự và các hình thức xử phạt hành chính.
Theo Điều 4 Luật Quảng cáo Trung Quốc, quảng cáo không được chứa nội dung sai sự thật hoặc gây hiểu lầm, cũng như không được lừa dối hay dẫn dắt người tiêu dùng đưa ra quyết định sai lệch. Điều 28 của luật này xác định việc bịa đặt hiệu quả sử dụng sản phẩm, trải nghiệm của người dùng hoặc bối cảnh kinh doanh là những hành vi có thể cấu thành quảng cáo sai sự thật.
Đáng chú ý, Trung Quốc đã ban hành Quy định về ghi nhãn nội dung do AI tạo sinh và tổng hợp vào năm 2025. Văn bản này do bốn cơ quan, trong đó có Cục Quản lí Không gian mạng Trung Quốc, phối hợp ban hành và yêu cầu nội dung được tạo ra bằng AI phải có dấu hiệu nhận diện rõ ràng cũng như dấu nhận diện kĩ thuật ẩn.
Theo luật sư Đổng Thế Liên, việc chỉ gắn hashtag hoặc đặt dòng chữ nhỏ ở góc video không đồng nghĩa với việc đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu pháp lí đối với nội dung AI được sử dụng cho mục đích thương mại.
Đặc biệt, nếu quảng cáo sử dụng hình ảnh AI để mô phỏng hiệu quả trước và sau khi dùng sản phẩm nhưng kết quả đó không thể tái hiện trong điều kiện sử dụng thực tế, đồng thời không thông báo rõ đây chỉ là hình ảnh minh họa hoặc hiệu quả giả định, nội dung có thể bị xem là tuyên bố sai lệch về tính năng và công dụng hàng hóa.
Trong trường hợp người tiêu dùng dựa vào những hình ảnh so sánh này để quyết định mua hàng, doanh nghiệp có thể phải chịu trách nhiệm theo Điều 55 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Trung Quốc. Quy định này cho phép người mua yêu cầu bồi thường gấp ba lần thiệt hại trong những trường hợp có hành vi gian lận đáp ứng điều kiện luật định.
Việc sử dụng nhân vật ảo do AI tạo ra để kể về trải nghiệm sử dụng sản phẩm cũng tiềm ẩn rủi ro pháp lí. Theo luật sư Đổng Thế Liên, nếu những nhân vật này được giới thiệu như khách hàng thật, đưa ra nhận xét hoặc chứng thực chưa từng tồn tại, hành vi đó về bản chất là bịa đặt hình ảnh và đánh giá của người tiêu dùng nhằm tạo ra sự tin tưởng giả tạo.
Tuy nhiên, quy định pháp luật chỉ có thể phát huy hiệu quả khi đi cùng cơ chế kiểm duyệt và trách nhiệm rõ ràng của các nền tảng quảng cáo. Việc phát hiện một video có dấu hiệu AI nhưng chỉ gắn cảnh báo bằng dòng chữ khó nhận biết là chưa đủ để ngăn chặn nguy cơ người mua bị đánh lừa.
Về phía người tiêu dùng, cần thận trọng với những quảng cáo có hiệu quả quá hoàn hảo, lời chứng thực thiếu thông tin kiểm chứng hoặc hình ảnh sản phẩm khác biệt đáng kể so với thực tế. Trước khi thanh toán, người mua nên tìm hiểu thông tin từ nhiều nguồn, kiểm tra đánh giá độc lập, yêu cầu người bán cung cấp bằng chứng về sản phẩm và lưu lại nội dung quảng cáo để làm căn cứ khiếu nại.