Du khách Trung Quốc ngày càng xuất hiện nhiều ở Bắc Cực và Nam Cực
Nhu cầu mạnh mẽ đối với các hành trình đến Bắc Cực và Nam Cực đang khiến các công ty du lịch gấp rút thiết kế những trải nghiệm độc đáo dành cho du khách Trung Quốc.
Ngôn ngữ mới giữa vùng băng giá
Bình minh ló rạng ở Bắc Cực trên một thế giới im lìm của băng giá, ánh sáng nhạt phản chiếu trên những tảng băng trôi, nơi gấu Bắc Cực vốn dĩ chẳng xa lạ với cái lạnh và màu trắng xám xịt ấy.
Với Vương Hạc Lâm (Wang Helin), một hướng dẫn viên dày dạn kinh nghiệm người Trung Quốc, người đã thực hiện hơn 100 chuyến thám hiểm vùng cực trong bảy năm qua, khung cảnh này quá đỗi quen thuộc.
Nhưng gần đây, giữa âm thanh răng rắc của băng vỡ và không gian mênh mông trắng xóa, một điều mới mẻ vang lên nhiều hơn bao giờ hết: âm điệu ấm áp và quen thuộc của tiếng Quan thoại.
Nếu trước kia, vùng hoang dã Bắc Cực chủ yếu vọng lại ngôn ngữ phương Tây, thì nay, ông Vương thường xuyên chào đón những vị khách đến từ Bắc Kinh, Thượng Hải hay Quảng Châu (tỉnh Quảng Đông).
Tháng 5 vừa qua, ông Vương gia nhập 66 Degrees Expeditions, công ty du lịch tàu biển vùng cực đầu tiên của Trung Quốc được thành lập vào năm ngoái. Với vai trò hướng dẫn viên thám hiểm, ông xem nhiệm vụ của mình như người bảo vệ sự an toàn của khách giữa thiên nhiên khắc nghiệt.
Ông Vương giải thích: “Khi thời tiết thay đổi đột ngột, phản ứng đầu tiên của chúng tôi là kích hoạt kế hoạch dự phòng, điều chỉnh hành trình, hoặc sắp xếp các buổi thuyết trình chuyên môn và bãi đổ bộ thay thế để vừa giữ an toàn, vừa đảm bảo trải nghiệm phong phú”.
Từ việc cảnh giác với gấu Bắc Cực đến điều khiển những chiếc xuồng cao su cỡ lớn qua vùng biển băng giá, từng quyết định và hành động đều được đặt trong tiêu chuẩn cao nhất của sự thận trọng, ông nhấn mạnh.
Trong 3,5 tháng đầu tiên cùng 66 Degrees Expeditions, Vương gặp gỡ rất nhiều khách Trung Quốc. Ông Vương khẳng định: “Điều gây ấn tượng nhất là niềm tự hào mạnh mẽ khi có một doanh nghiệp thám hiểm vùng cực thuộc sở hữu Trung Quốc”.
Cơn sốt du lịch vùng cực
Du lịch vùng cực đã khơi dậy trí tưởng tượng của ngày càng nhiều du khách Trung Quốc. Trên Xiaohongshu (Tiểu Hồng Thư), nền tảng mạng xã hội phổ biến, các bài viết về Bắc Cực và Nam Cực đã vượt mốc 400.000, nơi người dùng chia sẻ kinh nghiệm và tìm bạn đồng hành.
Những dải băng ở Nam Cực, cực quang Bắc Cực, cùng hệ sinh vật quý hiếm chỉ tồn tại ở vùng cực đã biến nơi đây thành một trong những điểm đến ngoạn mục và độc đáo nhất thế giới. Với nhiều du khách Trung Quốc, việc đặt chân tới “hai đầu Trái đất” đã trở thành mục tiêu trong danh sách ước mơ.
Triệu Tân (Zhao Xin), Giám đốc trung tâm du lịch tàu biển vùng cực của hãng lữ hành Utour (trụ sở tại Bắc Kinh), cho biết mùa 2024-25 chứng kiến nhu cầu kỷ lục đối với các tour Nam Cực. Hãng đã tổ chức chuyến đi cho 1.200 du khách, vé được bán hết trước ba tháng.
Giám đốc Triệu nói: “Sự bùng nổ của mạng xã hội đã làm gia tăng đáng kể nhận thức về những điểm đến đặc thù, cao cấp như vùng cực. Nếu trước đây chủ yếu là khách lớn tuổi, thì nay số lượng du khách trẻ tăng lên rõ rệt”.
Giám đốc Triệu dự báo số lượng khách của Utour sẽ tiếp tục tăng, đạt 1.500 người vào mùa 2025 - 2026 và 1.600 - 1.700 người vào năm 2026 - 2027.
Theo Hiệp hội Quốc tế các Nhà điều hành du lịch Nam Cực (IAATO), mùa 2023 - 2024 ghi nhận kỷ lục 122.072 du khách đến Nam Cực, trong đó có 9.384 người Trung Quốc - mức cao nhất từ trước đến nay.
Giám đốc Triệu nhấn mạnh rằng thị trường du lịch vùng cực hiện nay đòi hỏi năng lực quản trị tổng hợp cao hơn từ các công ty lữ hành, gồm kiểm soát chi phí, tối ưu hóa nguồn lực, vận hành tàu biển, chi phí dịch vụ, cũng như lập kế hoạch tài chính hợp lý.
Bên cạnh đó, các công ty phải tập trung đổi mới sản phẩm: phát triển hành trình chuyên biệt, thiết kế hoạt động trải nghiệm độc đáo, gia tăng sự khác biệt – nhưng vẫn đặt chất lượng dịch vụ làm cốt lõi.
Sự gia tăng của du khách Trung Quốc
Sự gia tăng của du khách Trung Quốc tới vùng cực đã mở đường cho 66 Degrees Expeditions, đánh dấu bước ngoặt trong sự hiện diện của Trung Quốc tại thị trường du lịch cực toàn cầu.
Trong một năm qua, con tàu chủ lực Seaventure của công ty đã hoàn thành hơn 10 chuyến hải trình kể từ chuyến khởi hành đầu tiên từ Aberdeen (Anh) ngày 16.5, đưa đón an toàn hơn 1.500 hành khách.
Theo Trịnh Mẫn Kỳ (Zheng Minqi), Giám đốc marketing của 66 Degrees Expeditions, động lực của khách Trung Quốc và khách phương Tây có điểm chung: mong muốn chụp lại cảnh sắc ngoạn mục, học hỏi qua khám phá và kết nối với những người cùng chí hướng.
Tuy nhiên, khách Trung Quốc chú trọng nhiều hơn vào việc chia sẻ ngay lập tức và lưu giữ kỷ niệm. Giám đốc Trịnh giải thích: “Họ muốn chia sẻ trải nghiệm theo thời gian thực và ghi lại hành trình bằng ảnh, video chất lượng cao, thậm chí phim tài liệu cá nhân hóa”.
Để đáp ứng nhu cầu đó, công ty đã cung cấp dịch vụ chuyên biệt: hướng dẫn nhiếp ảnh chuyên nghiệp hỗ trợ bố cục, cài đặt máy ảnh; gói ảnh chọn lọc hằng ngày để dễ dàng chia sẻ; và dịch vụ biên tập phim tài liệu cá nhân kết hợp thước phim của khách với cảnh quan hùng vĩ của vùng cực.
Tour tuyến thiết kế theo chủ đề
Trịnh cho biết, các hành trình vùng cực cao cấp thường cần đặt trước từ 6 - 12 tháng, trong khi những tuyến phổ biến còn hết chỗ sớm hơn.
Dù các hãng lữ hành chuyên biệt vẫn là kênh đặt tour chính vì có khả năng xử lý hậu cần phức tạp như chuyến bay quốc tế, visa và dịch vụ mặt đất, nhưng quan hệ hợp tác với trường đại học, học viện kinh doanh và tổ chức truyền thông cũng đang phát triển.
Những nhóm này thường phối hợp với công ty lữ hành để thiết kế các chuyến đi theo chủ đề, ví dụ như thám hiểm khoa học hoặc khóa đào tạo lãnh đạo tại môi trường vùng cực.
Khách du lịch Trung Quốc đến vùng cực thường nằm trong độ tuổi từ 35 - 70, chủ yếu đến từ các đô thị lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu và Thâm Quyến.
Các chuyến đi gia đình khá phổ biến, khi nhiều người đưa theo con cái hoặc cha mẹ lớn tuổi; bên cạnh đó cũng có các cặp đôi và những “fan cứng” của vùng cực đi một mình. Giám đốc Trịnh cho biết: “Nhiều khách còn đầu tư thiết bị chuyên nghiệp, từ máy ảnh cao cấp đến trang phục chức năng”.
Khoang hạng trung và cao cấp được ưa chuộng nhất vì cân bằng giữa sự thoải mái và chi phí, nhưng vẫn có khách chọn phòng hạng sang cho những dịp đặc biệt. Trên tàu, các lớp nhiếp ảnh và trải nghiệm ẩm thực đặc biệt thường được đón nhận nồng nhiệt.
Sự phát triển qua từng giai đoạn
Ngành du lịch vùng cực của Trung Quốc đã thay đổi nhiều trong thập niên qua. Những năm đầu, du khách Trung Quốc chủ yếu đặt tour qua hãng quốc tế hoặc trực tiếp với các tuyến tàu biển. Giai đoạn 2010 - 2015, khi thu nhập khả dụng tăng, nhu cầu bùng nổ đã khiến các hãng lớn của Trung Quốc, như Utour, thuê trọn tàu để tổ chức chuyến thám hiểm.
Thị trường tiếp tục tăng trưởng mạnh từ 2016 - 2017, với nhiều công ty mới tham gia và đa dạng hóa sản phẩm. Dù đại dịch COVID-19 từng khiến đà tăng trưởng chững lại, nhưng niềm háo hức với vùng cực đã dần phục hồi.
Hướng đến năm 2026, 66 Degrees Expeditions dự kiến mở rộng các chuyến đi theo chủ đề văn hóa, như các buổi giảng về y học cổ truyền Trung Quốc, cũng như khai thác thêm những tuyến mới như hải trình quanh các đảo Tây Phi, mang đến cho du khách nhiều trải nghiệm vùng cực phong phú.
Từ trải nghiệm đến trách nhiệm
Với Vương Hạc Lâm, việc có thêm nhiều du khách Trung Quốc tới vùng cực mang lại niềm vui cả về cá nhân lẫn nghề nghiệp. Ông Vương nói: “Giải thích sinh học biển và bảo tồn bằng tiếng Trung tạo ra sự gắn kết sâu sắc hơn”.
Khi chứng kiến gương mặt du khách bừng sáng trước cảnh tượng cá voi xanh trồi lên từ biển, ông cảm nhận một sự thay đổi trong ý thức.
Khi ông kể rằng lệnh cấm săn bắt cá voi toàn cầu từ năm 1969 đã giúp loài khổng lồ này dần quay trở lại, nét mặt của các du khách dường như cũng biến chuyển.
Ông Vương chia sẻ: “Đó là sự thức tỉnh lặng lẽ về trách nhiệm và cảm giác rằng họ cũng có vai trò trong câu chuyện phục hồi này. Họ không chỉ là những người quan sát - họ đang tham gia. Qua câu chuyện được kể từ một hướng dẫn viên Trung Quốc bằng chính ngôn ngữ của họ, họ cảm thấy mình là một phần của hành trình ấy”.
Hệ lụy tiềm ẩn cho môi trường, sinh thái và an toàn của du khách
Trong những năm gần đây, Bắc Cực và Nam Cực đã trở thành điểm đến “trong mơ” của nhiều du khách toàn cầu, trong đó có cả người Trung Quốc. Những chuyến hải trình khám phá băng tuyết, săn tìm cực quang, chiêm ngưỡng cá voi xanh hay đàn chim cánh cụt đã biến hai cực địa thành biểu tượng của du lịch cao cấp. Tuy nhiên, phía sau sức hấp dẫn ấy là hàng loạt hệ lụy tiềm ẩn cho môi trường, hệ sinh thái và cả an toàn của du khách.
Trước hết, áp lực môi trường ngày một lớn. Mỗi chuyến tàu du lịch hạng sang đến vùng cực có thể tiêu thụ hàng nghìn lít nhiên liệu, thải ra lượng lớn khí CO₂ và chất gây ô nhiễm. Điều này càng đáng lo ngại khi Bắc Cực và Nam Cực vốn là những khu vực nhạy cảm nhất với biến đổi khí hậu.
Ngoài ra, rác thải nhựa, hóa chất, thậm chí cả tiếng ồn từ động cơ tàu cũng đang đe dọa môi trường sống của các loài động vật biển. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng âm thanh công nghiệp có thể làm gián đoạn đường di cư và khả năng giao tiếp của cá voi, hải cẩu, trong khi rác thải tích tụ dưới lớp băng tan là hiểm họa dài hạn cho toàn bộ hệ sinh thái.
Tiếp đó là đe dọa hệ sinh thái và động vật hoang dã. Sự xuất hiện ồ ạt của du khách không chỉ làm thay đổi tập tính tự nhiên của động vật như gấu Bắc Cực, chim cánh cụt hay hải cẩu, mà còn tiềm ẩn nguy cơ mang theo vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng từ bên ngoài. Với những loài vốn có hệ miễn dịch yếu, đây có thể trở thành thảm họa sinh học.
Việc du khách tiến sát khu vực sinh sản hoặc săn ảnh quá mức cũng khiến nhiều đàn thú hoang bị xáo trộn môi trường sống. Nguy cơ mất cân bằng sinh thái, suy giảm đa dạng sinh học là điều khó tránh khỏi nếu du lịch tiếp tục bùng nổ thiếu kiểm soát.
Điều thu hút du khách đến hai cực chính là vẻ đẹp nguyên sơ và sự biệt lập gần như tuyệt đối. Nhưng một khi quá nhiều đoàn tàu, quá nhiều “check-in” trên mạng xã hội, tính hiếm có ấy sẽ dần biến mất. Khi sự nguyên sơ bị thương mại hóa, hai cực sẽ không còn là điểm đến độc nhất vô nhị mà chỉ là một “sản phẩm du lịch cao cấp” như bao nơi khác.
Một điều du khách cần nắm là rủi ro an toàn và cứu hộ. Khí hậu cực địa luôn tiềm ẩn hiểm nguy: bão tuyết bất ngờ, băng tan nhanh, sóng lớn hay va chạm băng trôi. Khi số lượng du khách tăng đột biến, nguy cơ xảy ra tai nạn cũng tăng theo. Trong khi đó, năng lực cứu hộ ở Bắc Cực và Nam Cực vẫn rất hạn chế, khó có thể ứng phó nếu xảy ra sự cố với tàu chở hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người.
Du lịch bùng nổ đòi hỏi cơ sở hạ tầng và quản lý bền vững, nhưng thực tế tại hai cực địa, hệ thống này gần như chưa được thiết lập đồng bộ. Nhiều công ty nhỏ chạy theo lợi nhuận có thể bỏ qua quy định bảo tồn, dẫn đến khai thác quá mức. Bên cạnh đó, yếu tố địa chính trị cũng khiến việc phối hợp quốc tế trong quản lý du lịch hai cực trở nên phức tạp.
