Giải mã ca sốc sốt xuất huyết sơ sinh hi hữu tại Bệnh viện Nhi đồng Thành Phố
Cuộc giành giật sự sống nghẹt thở cho bé trai 17 ngày tuổi bị sốc sốt xuất huyết nặng, suy gan cấp hi hữu vừa được Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM) cứu sống.
Ngày 5/11, BSCKII Nguyễn Minh Tiến – Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM) cho biết, bệnh viện vừa điều trị thành công một trường hợp hi hữu: bé trai 17 ngày tuổi bị sốc sốt xuất huyết Dengue nặng, biến chứng tổn thương gan cấp nguy kịch.
Ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết
Gia đình anh chị đón con trai nhỏ C.B.N.T.N.H. chào đời trong niềm hạnh phúc ngập tràn. Thế nhưng, khi em bé mới tròn 17 ngày tuổi, cơn sốt bất ngờ ập đến làm đảo lộn tất cả. Trước đó, mẹ của bé vừa kết thúc đợt điều trị sốt xuất huyết tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới và xuất viện được 8 ngày thì bé H. bắt đầu phát bệnh.
Ban đầu, trẻ chỉ sốt cao vừa phải và cơn sốt không liên tục. Tuy nhiên, người mẹ sớm nhận thấy những dấu hiệu bất thường: trẻ hay bị giật mình, chao đảo trong lúc ngủ, trên làn da mỏng manh xuất hiện nhiều mẩn đỏ. Nhận thấy dấu hiệu bất ổn, gia đình lập tức đưa bé đến Bệnh viện Nhi đồng Thành phố cấp cứu.
Ngay khi tiếp nhận, các bác sĩ tiến hành xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu và test nhanh kháng nguyên NS1. Kết quả khiến ê-kíp điều trị lo ngại: bạch cầu ở mức 7.050/microL, tiểu cầu giảm mạnh còn 47.000/microL và kháng nguyên NS1 dương tính với sốt xuất huyết Dengue. Trẻ được chẩn đoán mắc sốt xuất huyết ngày thứ 2, được chỉ định theo dõi sát sao, điều trị hạ sốt và tiếp tục bú mẹ.
Tuy nhiên, BSCKII Nguyễn Minh Tiến cho biết, sang ngày thứ 3 của bệnh, diễn tiến của bệnh nhi chuyển hướng nguy kịch vô cùng nhanh chóng. Bé H. rơi vào trạng thái lừ đừ, quấy khóc liên tục do đau đớn và bắt đầu ói ra dịch màu nâu đen – dấu hiệu cảnh báo xuất huyết tiêu hóa. Lúc này, mạch quay của bệnh nhi yếu dần, các chi lạnh ngắt, huyết áp xâm lấn tụt sâu chỉ còn 60/40 mmHg. Trên khắp cơ thể từ tay, chân đến vùng bụng nổi dày đặc các chấm xuất huyết, làn da nổi bông tím tái.
Các chỉ số cận lâm sàng liên tục báo động đỏ: dung tích hồng cầu (HCT) tăng vọt lên 45% (chứng tỏ tình trạng thoát huyết tương rất nặng); số lượng tiểu cầu tiếp tục lao dốc thảm hại xuống còn 24.000/mm³. Đặc biệt, men gan của bé tăng cao phi mã với AST đạt 1.369 đv/L và ALT là 245 đv/L (vượt xa mức bình thường là dưới 40 đv/L), báo hiệu tình trạng tổn thương gan vô cùng nặng nề. Bệnh nhi lập tức được chẩn đoán sốc sốt xuất huyết Dengue biến chứng tổn thương gan nặng và rối loạn đông máu.
72 giờ giành giật sự sống nghẹt thở
Theo bác sĩ Nguyễn Minh Tiến, việc hồi sức cho một trẻ sơ sinh mới 17 ngày tuổi bị sốc sốt xuất huyết là một thử thách vô cùng lớn. Do bệnh nhi quá nhỏ, lại đang trong tình trạng sốc nặng, da nổi bông và mạch nhẹ nên việc thiết lập đường truyền tĩnh mạch gặp muôn vàn khó khăn. Các vết chích lấy máu hay đặt đường truyền đều dễ dàng bị bầm tím do tình trạng rối loạn đông máu nghiêm trọng.
Trước tình thế "ngàn cân treo sợi tóc", quy trình chống sốc tích cực theo phác đồ sơ sinh được kích hoạt khẩn cấp. Các bác sĩ quyết định phối hợp đa điều trị: truyền dung dịch cao phân tử Volulyte 6% để bù lại thể tích tuần hoàn; truyền máu tươi và tiểu cầu đậm đặc để điều chỉnh rối loạn đông máu. Đồng thời, bệnh viện bổ sung dung dịch Albumin hỗ trợ chống sốc, kết hợp các thuốc bảo vệ tế bào gan và hỗ trợ hô hấp bằng máy thở CPAP.
“Mỗi giờ trôi qua là một cuộc cân não của ê-kíp trực. Ở trẻ sơ sinh, các cơ chế gây suy sụp tuần hoàn do sốt xuất huyết phức tạp hơn nhiều so với trẻ lớn, đòi hỏi sự cẩn trọng được đặt lên hàng đầu. Sau 72 giờ nỗ lực không ngừng nghỉ của tập thể y bác sĩ, phép màu đã xảy ra. Tình trạng huyết động của bé dần ổn định, các dấu hiệu tổn thương gan cải thiện rõ rệt, không còn tình trạng xuất huyết mới. Từ một em bé lừ đừ, da tím tái nằm giữa hàng loạt dây truyền, bé H. đã tỉnh táo trở lại, da dẻ hồng hào, bú khá và đi tiểu tốt”, bác sĩ Tiến chia sẻ.
Cảnh báo từ chuyên gia
BSCKII Nguyễn Minh Tiến cho biết, y văn thế giới ghi nhận sốc sốt xuất huyết Dengue ở trẻ sơ sinh là trường hợp khá hiếm gặp. Phần lớn trẻ sơ sinh mắc bệnh thường chỉ có triệu chứng sốt, giảm tiểu cầu, xuất huyết dưới da hoặc gan to và sẽ hồi phục khi được điều trị hỗ trợ.
Ở trẻ lớn, sốc Dengue chủ yếu liên quan đến tình trạng thoát huyết tương trong giai đoạn nguy hiểm. Tuy nhiên ở lứa tuổi sơ sinh, hiện tượng hạ huyết áp hoặc tưới máu kém có thể xuất phát từ nhiều cơ chế đan xen phức tạp như: thoát huyết tương gây suy giảm thể tích tuần hoàn nặng, xuất huyết nội tạng, suy cơ tim do virus, nhiễm trùng huyết đồng mắc hoặc các rối loạn huyết động phức tạp liên quan đến bệnh lý vùng sơ sinh.
“Việc chẩn đoán và điều trị sốt xuất huyết ở trẻ sơ sinh đòi hỏi sự đánh giá thận trọng, tỉ mỉ từ triệu chứng lâm sàng đến các xét nghiệm cận lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh để đưa ra phác đồ tối ưu. Sốt xuất huyết hoàn toàn có thể tấn công trẻ sơ sinh nhưng bệnh ở lứa tuổi này thường biểu hiện không điển hình (chỉ sốt cao vừa hoặc sốt không liên tục), khiến cha mẹ dễ nhầm lẫn với các bệnh lý nhiễm trùng huyết hoặc xuất huyết giảm tiểu cầu nguyên phát”, bác sĩ Tiến nhấn mạnh.
Qua trường hợp trên, các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh khi thấy trẻ sơ sinh có biểu hiện sốt bất thường kèm theo quấy khóc, giật mình hay nổi mẩn da, cần lập tức đưa trẻ đến các cơ sở y tế có chuyên khoa Nhi sơ sinh. Việc thăm khám, làm xét nghiệm chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời sẽ giúp trẻ tránh được những biến chứng nguy hiểm đến tính mạng.
