Giữ chân người lao động bằng quỹ nhà cho thuê giá phù hợp

Từ cuộc họp của Thường trực Thành ủy TP.HCM ngày 24/6, hàng loạt mục tiêu và cơ chế mới được đặt ra, cho thấy quyết tâm xây dựng quỹ nhà ở quy mô lớn nhằm giải bài toán an cư, giữ chân nguồn nhân lực và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế bền vững.

Nhà ở xã hội cho thuê: Ưu tiên mới trong chiến lược phát triển TP.HCM

Trong số nhiều vấn đề được thảo luận, phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê nổi lên như một nội dung quan trọng, gắn trực tiếp với chất lượng sống của người dân và sức cạnh tranh của đô thị lớn nhất cả nước.

Theo báo cáo tại cuộc họp, TP.HCM đặt mục tiêu đến cuối năm 2026 khởi công các dự án nhà ở xã hội với quy mô khoảng 100.000 căn. Tiếp đó, đến quý 2/2027 sẽ tiếp tục khởi công các dự án mới để hoàn thành mục tiêu khoảng 199.400 căn vào năm 2030. Đây được xem là một trong những chương trình phát triển nhà ở quy mô lớn nhất từ trước đến nay của thành phố.

Đáng chú ý, cùng với nhà ở xã hội để bán, TP.HCM đang đẩy mạnh phát triển nhà ở cho thuê như một cấu phần quan trọng của hệ thống an sinh đô thị. Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được cho biết thành phố dự kiến khởi công khoảng 6.000 căn nhà ở cho thuê ngay trong tháng 7/2026, tạo bước khởi động cho chương trình phát triển nhà ở cho thuê giai đoạn 2026-2030.

Đây không chỉ là giải pháp nhằm đáp ứng nhu cầu chỗ ở trước mắt mà còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy phát triển đô thị. Thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu sở hữu nhà ở, thành phố đang hướng đến việc xây dựng một hệ sinh thái nhà ở đa dạng, trong đó người dân có thể lựa chọn thuê nhà dài hạn với mức chi phí phù hợp.

Sự chuyển hướng này xuất phát từ thực tế đáng suy nghĩ của thị trường bất động sản hiện nay. Trong nhiều năm qua, giá nhà tại TP.HCM liên tục tăng cao trong khi thu nhập của phần lớn người lao động tăng chậm hơn rất nhiều. Khoảng cách giữa giá nhà và khả năng chi trả ngày càng nới rộng khiến giấc mơ sở hữu nhà của nhiều người trẻ trở nên xa vời.

Không ít lao động, kể cả những người có việc làm ổn định, vẫn phải sống trong các khu nhà trọ chật hẹp, điều kiện sinh hoạt hạn chế. Với họ, việc tích lũy đủ tiền để mua một căn hộ tại TP.HCM gần như là nhiệm vụ bất khả thi nếu chỉ dựa vào thu nhập từ tiền lương.

Nhận diện rõ thực trạng này, lãnh đạo thành phố cho rằng nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê không đơn thuần là một chính sách an sinh mà cần được xem là hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế. Bởi muốn duy trì tốc độ tăng trưởng cao, TP.HCM phải giữ được nguồn nhân lực, đặc biệt là lực lượng lao động trẻ đang trực tiếp tạo ra giá trị cho nền kinh tế.

Một tín hiệu tích cực là nhiều doanh nghiệp và tập đoàn lớn đã cam kết tham gia chương trình phát triển gần 100.000 căn nhà ở cho thuê trong thời gian tới. Điều này cho thấy khu vực tư nhân đã bắt đầu nhìn thấy tiềm năng của thị trường nhà ở cho thuê nếu có cơ chế phù hợp để cùng đồng hành với chính quyền.

Tháo gỡ điểm nghẽn để biến nhà ở cho thuê thành động lực tăng trưởng

Dù nhu cầu rất lớn, việc phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê tại TP.HCM nhiều năm qua vẫn gặp không ít khó khăn. Nút thắt lớn nhất được chỉ ra tại cuộc họp ngày 24/6 là quy trình lựa chọn nhà đầu tư và các thủ tục liên quan đến đất đai, đầu tư, tín dụng.

Theo lãnh đạo UBND TP.HCM, cơ chế đấu thầu, đấu giá hiện nay khiến nhiều dự án mất nhiều thời gian chuẩn bị, làm giảm sức hấp dẫn đối với doanh nghiệp. Vì vậy, thành phố kiến nghị cấp có thẩm quyền cho phép giao chủ đầu tư trực tiếp đối với quỹ đất công hoặc quỹ đất phù hợp quy hoạch để phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân.

Song song đó, thành phố cũng đề xuất nhiều chính sách hỗ trợ tài chính nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia mạnh mẽ hơn vào lĩnh vực này. Trong đó có các kiến nghị miễn hoặc giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trong 5-10 năm đầu của dự án; miễn hoặc giảm thuế trong giai đoạn đầu khai thác; giảm lãi suất tín dụng khoảng 2-3% để giảm áp lực chi phí đầu tư.

Nếu những đề xuất này được thông qua, chi phí phát triển dự án sẽ giảm đáng kể, từ đó tạo điều kiện để hình thành nguồn cung nhà ở có giá thuê phù hợp hơn với khả năng chi trả của người lao động.

Bên cạnh việc phát triển các dự án mới, TP.HCM cũng đang tính đến giải pháp tận dụng hiệu quả quỹ đất công. Nhiều khu đất hiện hữu có thể được chuyển đổi công năng sang phát triển nhà ở xã hội hoặc các dự án chiến lược phục vụ nhu cầu an cư của người dân. Thành phố cũng nghiên cứu cơ chế mua lại các dự án có giá thành thấp để phục vụ nhu cầu tái định cư và nhà ở xã hội.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc chuẩn hóa hệ thống nhà trọ cho thuê. Hiện nay, hàng triệu lao động tại TP.HCM đang sống trong các khu nhà trọ dân sinh với chất lượng không đồng đều. Lãnh đạo thành phố đề nghị xây dựng bộ tiêu chí cụ thể và có chính sách hỗ trợ phù hợp để nâng cao chất lượng nhà trọ giá rẻ, mở rộng khả năng tiếp cận chỗ ở cho người thu nhập thấp và các nhóm yếu thế.

Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia phát triển cho thấy nhà ở cho thuê không phải giải pháp dành riêng cho người nghèo. Tại Vienna (Áo), phần lớn người dân lựa chọn thuê nhà lâu dài nhờ hệ thống nhà ở công cộng được vận hành hiệu quả. Trong khi đó, Singapore cũng duy trì quỹ nhà ở cho thuê để bảo đảm người lao động có thể sinh sống gần nơi làm việc với chi phí hợp lý.

Điểm chung của các mô hình này là vai trò kiến tạo mạnh mẽ của Nhà nước trong việc quy hoạch quỹ đất, xây dựng cơ chế hỗ trợ và kiểm soát đầu cơ bất động sản. Đây cũng chính là hướng đi mà TP.HCM đang từng bước theo đuổi.

Trong bối cảnh thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng ở mức cao trong những năm tới, câu chuyện nhà ở không còn là vấn đề riêng của ngành xây dựng hay bất động sản. Đó là bài toán liên quan trực tiếp đến nguồn nhân lực, năng lực cạnh tranh và chất lượng phát triển đô thị.

Một thành phố muốn phát triển bền vững không thể chỉ có những khu căn hộ đắt đỏ dành cho nhóm người có thu nhập cao. Thành phố ấy cần bảo đảm rằng người công nhân, kỹ sư, giáo viên, nhân viên văn phòng hay lao động dịch vụ đều có cơ hội tiếp cận nơi ở ổn định với chi phí hợp lý.

Vì thế, chương trình phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê mà TP.HCM đang thúc đẩy không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu an cư trước mắt. Xa hơn, đây là chiến lược đầu tư cho tương lai, giúp giữ chân người lao động, củng cố sức sống của nền kinh tế và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của thành phố trong nhiều thập niên tới.