Google bị yêu cầu dừng xây 2 trung tâm dữ liệu, Microsoft và Meta từng phải lùi bước

Động thái mới nhất đến từ Phần Lan, nơi Google vừa bị yêu cầu tạm dừng một số hoạt động chuẩn bị cho hai trung tâm dữ liệu, chỉ vài tuần sau khi công bố kế hoạch đầu tư khoảng 15 tỉ USD vào hạ tầng AI tại quốc gia Bắc Âu.

Ngày 7/10, Cơ quan Cấp phép và Giám sát Phần Lan (LVV) yêu cầu Tuike Finland Oy - công ty đại diện cho Google - dừng những hoạt động có khả năng làm thay đổi đáng kể môi trường tại hai dự án ở Muhos và Kajaani cho đến khi hoàn tất đánh giá tác động môi trường.

Cụ thể hơn, LVV yêu cầu tạm dừng chặt cây, bóc lớp đất mặt, đào đất, khai thác đá, nghiền vật liệu, vận chuyển đất đá, đào mương, xây dựng đường và các khu vực lưu trữ.

Google phải dừng các hoạt động này chậm nhất vào ngày 23/10. Tuy nhiên, các công việc có tác động nhỏ và dễ khôi phục như lập kế hoạch, đo đạc và khảo sát đất vẫn được phép tiếp tục.

Đây là động thái đáng chú ý với Google bởi Phần Lan đang trở thành một trong những địa điểm quan trọng của châu Âu trong cuộc đua xây dựng hạ tầng AI. Google hồi tháng 9 công bố khoản đầu tư khoảng 13 tỉ euro, tương đương khoảng 15 tỉ USD, vào Phần Lan đến năm 2028. Khoản tiền này dành cho các trung tâm dữ liệu và hạng mục hạ tầng hỗ trợ, trong đó có năng lượng.

Google thừa nhận dự án trong trường hợp này “chưa đáp ứng các tiêu chuẩn cao” mà chính tập đoàn đặt ra, đồng thời cho biết sẽ tuân thủ hướng dẫn của LVV. Google nói đã thực hiện các khảo sát thiên nhiên và có kế hoạch trồng cây trên khoảng 130 ha tại Muhos nhằm hỗ trợ đa dạng sinh học.

Phần Lan nổi lên như một địa điểm hấp dẫn để xây dựng trung tâm dữ liệu trong làn sóng phát triển AI, nhờ quỹ đất, khí hậu thuận lợi cho làm mát và nguồn điện tương đối cạnh tranh. Trong khi đó, nhiều khu vực tại châu Âu đang phải đối mặt với áp lực về nguồn điện và hạ tầng lưới điện.

Gần đây, Phần Lan đã công bố nhiều dự án trung tâm dữ liệu có công suất tiềm năng lên tới hàng trăm MW.

Nhu cầu tăng mạnh đã khiến Phần Lan được mệnh danh là “Texas của châu Âu”. Bang Texas của Mỹ đang nổi lên như một trong những địa điểm hàng đầu thế giới về xây dựng trung tâm dữ liệu phục vụ AI, với hàng loạt dự án quy mô lớn được các tập đoàn cung cấp dịch vụ điện toán đám mây và các phòng thí nghiệm AI công bố. Trong số này có Google, Meta, Microsoft và Anthropic.

Vấn đề của Google tại Phần Lan không phải trường hợp cá biệt.

Google từng bị tòa án Mỹ đình chỉ một dự án trung tâm dữ liệu

Tháng 5/2026, một thẩm phán tại bang Minnesota (Mỹ) đã ra lệnh tạm thời ngăn việc xây dựng trung tâm dữ liệu Project Skyway của Google gần thành phố Pine Island.

Dự án được lên kế hoạch trên khu đất gần 500 mẫu Anh (hơn 200 ha). Trung tâm Bảo vệ Môi trường Minnesota (MCEA) khởi kiện Pine Island và nhà phát triển dự án Ryan Companies US, cho rằng quá trình đánh giá môi trường của dự án chưa đầy đủ. Google sau đó được xác định là tập đoàn công nghệ đứng sau dự án trung tâm dữ liệu này.

Thẩm phán Patrick Biren sau đó ban hành lệnh cấm tạm thời, ngăn Ryan Companies US bắt đầu hoặc tiếp tục mọi hoạt động xây dựng và chuẩn bị xây dựng liên quan đến Project Skyway cho đến khi vụ kiện được giải quyết.

Một trường hợp khác xảy ra tại bang Indianapolis (Mỹ) vào năm 2025. Google đã rút đề xuất xin chuyển đổi quy hoạch cho dự án trung tâm dữ liệu rộng khoảng 468 mẫu Anh ở thị trấn Franklin Township trước khi hội đồng địa phương bỏ phiếu. Hàng trăm cư dân đã tập trung phản đối dự án, trong đó có những lo ngại về việc biến đất nông nghiệp thành khu trung tâm dữ liệu.

Như vậy, trong trường hợp của Google, sức ép không chỉ đến từ cơ quan quản lý môi trường mà còn từ tòa án và cộng đồng địa phương.

Microsoft lùi bước trước phản ứng của cộng đồng

Microsoft là một trong những tập đoàn tích cực mở rộng trung tâm dữ liệu để phục vụ AI và điện toán đám mây. Tuy nhiên, gã khổng lồ phần mềm Mỹ cũng đã gặp phải sự phản đối tại Mỹ.

Tháng 10/2025, Microsoft đã hủy kế hoạch xây dựng một trung tâm dữ liệu rộng khoảng 98,74 ha tại làng Caledonia (bang Wisconsin, Mỹ) sau phản ứng từ người dân và giới chức địa phương. Dự án mang tên Project Nova dự kiến gồm ba tòa nhà trung tâm dữ liệu và một trạm biến áp rộng khoảng 6,07 ha.

Microsoft cho biết quyết định này được đưa ra dựa trên phản hồi của cộng đồng, đồng thời khẳng định vẫn muốn đầu tư tại đông nam bang Wisconsin và tìm một địa điểm phù hợp hơn.

Đây không phải là lệnh cấm trực tiếp của chính quyền địa phương với Microsoft, nhưng cho thấy một thực tế mới: Ngay cả khi doanh nghiệp có nguồn lực tài chính và nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu rất lớn, sự phản đối của cộng đồng có thể khiến một dự án trị giá hàng tỉ USD phải thay đổi hoặc hủy bỏ.

Tại New York, vấn đề còn được đẩy lên quy mô toàn bang. Tháng 7/2026, New York trở thành bang đầu tiên của Mỹ áp dụng lệnh tạm hoãn một năm với các dự án trung tâm dữ liệu mới có công suất từ 50 MW trở lên. Trong đó, cơ quan chức năng tạm dừng cấp một số giấy phép cấp bang để xây dựng bộ tiêu chuẩn đánh giá tác động đến điện lưới, nguồn nước và cộng đồng địa phương.

Lệnh này có thể ảnh hưởng đến các kế hoạch mở rộng trung tâm dữ liệu của Microsoft, Google, Amazon và những tập đoàn công nghệ khác tại bang New York.

Đáng chú ý, Tổng thống Donald Trump hồi đầu tháng 9 từng tuyên bố những người phản đối việc xây dựng các trung tâm dữ liệu AI muốn nước Mỹ trở nên “tụt hậu và nghèo đi”. Ông kêu gọi cử tri “để dữ liệu lên ngôi”.

Amazon cũng chịu sức ép về điện và nước

Amazon Web Services (AWS), đơn vị điện toán đám mây của Amazon, cũng đang đối mặt với sự giám sát ngày càng lớn khi mở rộng mạng lưới trung tâm dữ liệu phục vụ AI.

Hồi tháng 4, hãng tin Reuters cho biết Amazon, Microsoft và Google đều từng hủy hoặc từ bỏ những dự án trung tâm dữ liệu trị giá hàng tỉ USD sau sự phản đối của cộng đồng. Điều này khiến các nhà đầu tư bắt đầu yêu cầu ba tập đoàn Mỹ công khai nhiều hơn về lượng điện và nước mà các trung tâm dữ liệu sử dụng.

Đến tháng 10, Amazon phải có bước đi nhằm giảm bớt sự phản đối. AWS ngày 2/10 công bố kế hoạch đầu tư hơn 1 tỉ USD trong 5 năm vào các cộng đồng tại Mỹ nơi công ty vận hành trung tâm dữ liệu. Khoản tiền này dành cho đào tạo nghề, giáo dục, khả năng tiếp cận năng lượng với chi phí hợp lý, bảo tồn nước và năng lượng cùng các chương trình địa phương khác.

AWS thông báo đã đầu tư 276 tỉ USD vào trung tâm dữ liệu trong giai đoạn 2011 - 2025 và thừa nhận các dự án đang gặp phản ứng trên khắp nước Mỹ do nhu cầu điện, chi phí tiện ích và những tác động khác.

Meta bỏ kế hoạch xây một trung tâm dữ liệu ở Hà Lan

Năm 2022, kế hoạch xây dựng một trung tâm dữ liệu khổng lồ tại thị trấn Zeewolde, Hà Lan của Meta vấp phải sự phản đối mạnh từ người dân và các chính trị gia. Dự án dự kiến sử dụng khoảng 166 ha đất nông nghiệp và tiêu thụ lượng điện rất lớn.

Những người phản đối lo ngại trung tâm dữ liệu sẽ chiếm quá nhiều đất đai và nguồn năng lượng tái tạo của khu vực, trong khi lợi ích kinh tế dành cho cộng đồng địa phương không tương xứng.

Sau một thời gian tranh cãi, Meta cuối cùng tuyên bố chấm dứt kế hoạch phát triển trung tâm dữ liệu tại Zeewolde. Đây là ví dụ điển hình cho thấy một dự án có thể bị đình trệ hoặc bị hủy mà không cần đến lệnh cấm xây dựng trực tiếp, khi sức ép chính trị và cộng đồng trở nên quá lớn.

Indonesia yêu cầu dừng dự án trung tâm dữ liệu 640 MW

Một diễn biến rất mới khác xảy ra tại Indonesia. Ngày 30/9, Thống đốc Tây Java Dedi Mulyadi yêu cầu BDx Data Centers dừng xây dựng trung tâm dữ liệu AI công suất 640 MW tại Jatiluhur do dự án chưa hoàn tất đánh giá tác động môi trường và chưa có phê duyệt xây dựng công trình theo quy định của Indonesia.

BDx Data Centers là công ty Singapore chuyên vận hành trung tâm dữ liệu.

BDx Data Centers vừa động thổ dự án vào ngày 22/9. Tuy nhiên, chính quyền địa phương cho rằng công ty chưa có đầy đủ giấy phép cần thiết và phải hoàn tất quy trình đánh giá tác động môi trường trước khi tiếp tục xây dựng.

BDx Data Centers không phải tập đoàn công nghệ lớn như Google hay Microsoft, nhưng trường hợp này cho thấy xu hướng kiểm soát trung tâm dữ liệu đang lan sang châu Á, nơi các quốc gia cũng chạy đua thu hút đầu tư AI.

Không chỉ trung tâm dữ liệu, cả nguồn điện phục vụ AI cũng bị soi

Sự phản đối thậm chí đã mở rộng từ chính các tòa nhà trung tâm dữ liệu sang hệ thống năng lượng phục vụ chúng.

Tại Mỹ, công ty xAI (hiện được đổi tên thành SpaceXSI) của Elon Musk phải đối mặt với tranh chấp môi trường liên quan đến các turbine khí đốt được sử dụng để cung cấp điện cho trung tâm dữ liệu Colossus 2 ở khu vực Memphis (bang Tennessee, Mỹ).

Hồi tháng 7, Reuters đưa tin xAI đã lắp đặt 59 turbine khí đốt mà các nhà điều tra cho rằng chưa có đầy đủ giấy phép liên bang về khí thải. Trước đó, vào tháng 4, NAACP (Hiệp hội Quốc gia vì Sự tiến bộ của Người da màu) khởi kiện xAI và công ty con MZX Tech tại tòa án liên bang Mỹ, cáo buộc họ vận hành các turbine khí đốt mà chưa có giấy phép không khí cần thiết theo Đạo luật Không khí Sạch.

Ngày 7/10, hội đồng thành phố Memphis đã hoãn bỏ phiếu về đề xuất tạm dừng 12 tháng với các trung tâm dữ liệu, trong đó có các cơ sở Colossus và Colossus 2 của xAI. Cuộc bỏ phiếu dự kiến được đưa trở lại chương trình nghị sự vào ngày 20/10 để có thêm thời gian nghiên cứu tác động của các trung tâm dữ liệu.

AI càng phát triển, bài toán trung tâm dữ liệu càng khó

Điểm chung trong những vụ việc trên là sự bùng nổ của AI đang làm thay đổi quy mô ngành trung tâm dữ liệu.

Các mô hình AI lớn cần hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn bộ xử lý chuyên dụng hoạt động liên tục. Điều đó kéo theo nhu cầu rất lớn về điện, hệ thống làm mát, nước, đất và đường truyền. Khi được xây dựng với công suất hàng trăm MW, trung tâm dữ liệu có thể trở thành khách hàng sử dụng điện lớn nhất tại một khu vực.

Theo Reuters, ngày càng nhiều chính quyền trên thế giới đang xem xét đóng băng, hạn chế hoặc kiểm soát chặt việc xây dựng trung tâm dữ liệu vì lo ngại giá điện tăng, nguồn nước bị căng thẳng, thiếu đất và sức ép lên cộng đồng.

Tại Tây Ban Nha, trong khi một số khu vực như Aragon đang đẩy nhanh cấp phép để thu hút hàng chục tỉ USD đầu tư trung tâm dữ liệu, chính quyền trung ương lại chuẩn bị các yêu cầu nghiêm ngặt hơn về sử dụng điện và nước. Ngày 6/10, Reuters cho biết Aragon, vùng thưa dân ở đông bắc Tây Ban Nha, dự kiến thu hút hơn 60 tỉ euro đầu tư vào trung tâm dữ liệu và hạ tầng số trong 10 năm tới, trong đó Amazon và Microsoft đều có những dự án quy mô lớn.

Điều này tạo ra một nghịch lý của cuộc đua AI. Các quốc gia muốn thu hút trung tâm dữ liệu vì mang lại vốn đầu tư, việc làm và năng lực tính toán, nhưng cùng lúc phải đối mặt với câu hỏi ai sẽ trả chi phí cho lượng điện, nước, đất đai và hạ tầng mà những “nhà máy AI” này sử dụng.

Với Google, Microsoft, Amazon, Meta và startup như xAI, Anthropic hay OpenAI, đây có thể trở thành một trong những thách thức lớn nhất của giai đoạn mở rộng AI tiếp theo.