Hết thời 'xào' bài nuôi page 500.000 follow: Kiếm chẳng đủ bù tiền phạt!
Vấn nạn vi phạm bản quyền báo chí trên các nền tảng mạng xã hội từ lâu đã là một bài toán nhức nhối đối với các cơ quan thông tấn và cơ quan quản lý nhà nước tại Việt Nam.
Hết thời "xào" bài báo để câu view
Sự phát triển bùng nổ của các nền tảng xuyên biên giới như Facebook, TikTok, Zalo đã vô tình tạo ra một thói quen cố hữu trong lòng công chúng: thói quen "xài chùa" chất xám.
Tuy nhiên, cục diện này sẽ buộc phải thay đổi một cách triệt để khi Chính phủ ban hành Nghị định 174/2026/NĐ-CP (Nghị định 174) quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan.
Có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, văn bản pháp lý này áp dụng chế tài xử phạt hành chính đối với hành vi tự ý chia sẻ tác phẩm báo chí lên không gian mạng khi chưa được chủ thể quyền sở hữu trí tuệ đồng ý, với mức phạt tiền tối đa lên đến 30 triệu đồng đối với cá nhân.
Quy định mới không chỉ là phát súng lệnh đanh thép bảo vệ tài sản trí tuệ của các tòa soạn mà còn đặt ra một thách thức lớn về nhận thức cho hàng chục triệu người dùng Internet tại Việt Nam.
Trong suốt một thập kỷ qua, dòng chảy thông tin trên mạng xã hội phần lớn được nuôi dưỡng bởi nguồn nội dung "bóc tách" từ các tờ báo chính thống.
Quy trình vi phạm diễn ra vô cùng đơn giản và tinh vi: một bài phóng sự điều tra độc quyền, một bài phân tích kinh tế chuyên sâu vừa được xuất bản sau nhiều tuần lao động của phóng viên, chỉ vài phút sau đã có thể xuất hiện trọn vẹn trên một Fanpage cộng đồng hay một tài khoản cá nhân thông qua vài thao tác "copy - paste" hoặc chụp ảnh màn hình.
Điều đáng nói là phần lớn người dùng mạng xã hội vẫn giữ một tâm lý vô cùng hồn nhiên khi cho rằng việc sao chép này là hành vi mang tính tích cực, giúp lan tỏa thông tin hoặc "quảng cáo không công" cho các tờ báo.
Họ không nhận thức được rằng, việc hiển thị toàn văn nội dung ngay trên trang cá nhân đã trực tiếp triệt tiêu lượng truy cập chính đáng, tước đoạt nguồn thu quảng cáo hiển thị và làm suy giảm nghiêm trọng động lực tái đầu tư cho các tác phẩm báo chí chất lượng cao.
Cư dân mạng "giật mình", các Admin ráo riết thay đổi
Chia sẻ về thực tế này, chị Minh Thư (28 tuổi, nhân viên truyền thông đang làm việc tại phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) bày tỏ sự ngỡ ngàng trước quy định mới: "Trước đây, mỗi khi bắt gặp các bài phân tích thị trường sắc sảo trên các báo kinh tế lớn, tôi thường sao chép nguyên văn toàn bộ nội dung rồi đăng thẳng vào các hội nhóm đầu tư trên Facebook để tạo chủ đề thảo luận.
Tôi nghĩ đơn giản mình không bán lại bài viết đó, không thu tiền của ai thì không phạm luật. Nhưng khi tìm hiểu kỹ về Nghị định 174, tôi thực sự giật mình khi biết hành vi đó có thể bị phạt tới 30 triệu đồng. Đây là một con số quá lớn đối với thu nhập của một cá nhân, và chắc chắn tôi phải từ bỏ ngay thói quen tiện tay này trước ngày mùng 1/7".
Không chỉ có các cá nhân, áp lực từ Nghị định mới đang đè nặng lên vai những người quản lý các trang thông tin tổng hợp và các hội nhóm tự phát. Anh Hoàng Bách, quản trị viên của một Fanpage chuyên tổng hợp tin tức đô thị có hơn 500.000 lượt theo dõi tại TP.HCM, thừa nhận hệ thống của anh đang phải ráo riết thay đổi quy trình vận hành.
"Thành thật mà nói, nguồn tương tác lớn nhất của trang lâu nay đến từ việc 'xào' lại các tin tức nóng từ các báo điện tử, đôi khi chỉ là chụp lại màn hình bài viết rồi giật một dòng tiêu đề thật thu hút để câu view. Từ thời điểm này, chúng tôi đang phải sàng lọc lại toàn bộ kho nội dung và buộc phải thay đổi tư duy làm content. Nếu sau ngày 1/7/2026 mà vẫn giữ cách làm cũ, với tần suất đăng bài liên tục như hiện tại thì không một dòng doanh thu quảng cáo nào có thể bù nổi tiền phạt hành chính", anh Bách chia sẻ.
Giới chuyên gia cho rằng sự ra đời của Nghị định 174 là một bước đi tất yếu và vô cùng cấp bách để hoàn thiện hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số báo chí đang diễn ra mạnh mẽ.
Theo Luật Sở hữu trí tuệ, tác phẩm báo chí là một loại hình tác phẩm đặc thù, được bảo hộ quyền tác giả ngay khi định hình. Việc một cá nhân hay tổ chức tự ý sao chép, trích lục phần lớn hoặc toàn văn bài báo, hay dùng ảnh chụp màn hình để truyền đạt đến công chúng trên không gian mạng mà không được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền là hành vi trực tiếp xâm phạm quyền độc quyền phân phối và truyền đạt tác phẩm.
Mức phạt tiền tối đa 30 triệu đồng đối với cá nhân không phải là một con số áp đặt cảm tính, mà nó mang tính răn đe kinh tế rõ rệt. Biện pháp này buộc người dùng phải nhìn nhận mỗi bài báo là một tài sản có giá trị được pháp luật bảo hộ, chứ không phải là một loại tài nguyên miễn phí vô chủ để ai muốn khai thác, định đoạt thế nào cũng được.
