Hóa đơn tiền điện tăng vọt, người dân săn điện mặt trời mái nhà
Nắng nóng gay gắt đẩy nhu cầu tiêu thụ điện lên mức kỷ lục. Trước áp lực hóa đơn tiền điện tăng vọt cục bộ, nhiều người đã tìm đến lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà.
Điện mặt trời mái nhà giải cứu hóa đơn điện
Theo thông tin cập nhật từ Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO), tính đến ngày 25/5, thời tiết nắng nóng đặc biệt gay gắt với nền nhiệt phổ biến từ 36 đến 40 độ C đã khiến hệ thống điện miền Bắc liên tục bị đẩy tới giới hạn vận hành.
Vào lúc 13h40 cùng ngày, công suất phụ tải toàn quốc đạt đỉnh 55.196 MW. Trong đó, riêng khu vực miền Bắc đã thiết lập kỷ lục mới với công suất 27.955 MW, tăng tới 5,8% chỉ trong vòng 10 ngày ngắn ngủi.
Đỉnh điểm chưa dừng lại ở đó, vào khung giờ cao điểm tối 22h, phụ tải miền Bắc dự kiến tiếp tục tăng mạnh lên mức 29.300 MW, chính thức xô đổ mọi kỷ lục của năm 2025.
Dự báo từ Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) cho thấy, áp lực sẽ còn gia tăng khi công suất lớn nhất toàn miền vào ngày 26/5 có thể chạm ngưỡng 30.134 MW vào đêm muộn, cao hơn khoảng 7.000 MW so với giai đoạn trước khi đón sóng nhiệt.
Kết quả của việc thiết bị làm mát hoạt động quá tải chính là những tờ hóa đơn tiền điện "bốc hỏa", tạo áp lực tài chính đè nặng lên các hộ gia đình lẫn các cơ sở sản xuất.
Nắng nóng đỉnh điểm chính là thời điểm điện mặt trời mái nhà phát huy tối đa hiệu suất. Khác với làn sóng đầu tư ồ ạt vài năm trước chủ yếu nhằm mục đích "bán điện" lấy giá FIT, làn sóng năm 2026 mang một bản chất hoàn toàn khác: Tự sản xuất, tự tiêu thụ phục vụ nhu cầu sinh tồn kinh tế.
Số liệu thống kê từ EVNNPC chứng minh cho cơn sốt này: Hiện toàn miền Bắc đã có khoảng 5.639 khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN).
Đáng chú ý, chỉ tính riêng 4 tháng đầu năm nay, hệ thống đã ghi nhận thêm 4.040 khách hàng mới với công suất lắp đặt 204,4 MW. Sự bùng nổ tập trung mạnh nhất vào tháng 4 với 1.839 khách hàng mới chốt đơn, chiếm tới hơn 32% tổng số lượng khách hàng lũy kế.
Điểm khác biệt lớn nhất của thị trường hiện nay là sự bùng nổ của xu hướng tích hợp pin lưu trữ năng lượng (BESS). Thay vì lo sợ mất điện hoặc lãng phí lượng điện dư thừa ban ngày, người dân đang chủ động chuyển sang mô hình lưu trữ để có nguồn điện sạch sử dụng liên tục 24/7.
Tại miền Bắc, hiện đã hình thành hơn 1.450 hệ thống tích hợp BESS với tổng dung lượng đạt khoảng 8.600 kWh.
Chia lửa cho hệ thống điện quốc gia
Tại một căn biệt thự liền kề ở khu đô thị phía Tây Hà Nội, gia đình bà Nguyễn Minh Thu đang giám sát đội ngũ kỹ thuật hoàn thiện những bước đấu nối cuối cùng cho hệ thống ĐMTMN công suất 8 kWp.
Bà Thu chia sẻ: "Nhà tôi có 3 thế hệ cùng sinh sống, nắng nóng thế này không thể bắt các cụ và các cháu nhỏ nhịn bật điều hòa được. Tháng trước, nhìn tờ hóa đơn tiền điện nhảy vọt lên gần 8 triệu đồng do dính vào các bậc giá cao, cả nhà ai cũng xót ruột.
Sau khi tìm hiểu kỹ, tôi quyết định đầu tư hơn 150 triệu đồng để lắp hệ thống tấm pin kết hợp cục lưu trữ BESS. Ban ngày nắng gắt, hệ thống thừa sức gánh 3 - 4 cái điều hòa chạy liên tục, lượng điện dư tự động sạc đầy vào bình lưu trữ.
Đến đêm, khi cả nhà đi ngủ, chúng tôi sẽ ngắt điện lưới và chuyển sang dùng điện từ bình lưu trữ để né khung giờ cao điểm giá cao. Với tốc độ tiêu thụ này, chỉ khoảng 4 năm là gia đình tôi thu hồi vốn, những năm sau đó coi như dùng điện miễn phí".
Không chỉ có các hộ gia đình, áp lực chi phí leo thang cùng các rào cản kỹ thuật khắt khe về giảm phát thải carbon từ các thị trường xuất khẩu đang buộc các doanh nghiệp sản xuất, logistics phía Bắc phải hành động quyết liệt.
Trao đổi với phóng viên Một Thế Giới, ông Trần Hoàng Đạo, Giám đốc một doanh nghiệp bao bì tại KCN thuộc Hà Nội cho biết: "Thời điểm này năm ngoái, chúng tôi vẫn còn mang tâm lý nghe ngóng cơ chế vì lo ngại thủ tục rườm rà.
Nhưng năm nay tình hình đã khác, nắng nóng cực đoan đe dọa trực tiếp đến tính ổn định của dòng điện sản xuất, trong khi đối tác từ EU liên tục thúc ép về chứng chỉ xanh.
Chúng tôi quyết định phủ kín hơn 4.000 m² mái nhà xưởng bằng pin mặt trời kèm hệ thống lưu trữ lớn. Thật may mắn là thủ tục hành chính hiện nay đã được ngành điện tối giản đáng kể; hồ sơ kỹ thuật của chúng tôi chỉ mất từ 3 - 5 ngày làm việc là được phê duyệt và hỗ trợ đấu nối".
Đánh giá về xu hướng người dân và doanh nghiệp ồ ạt săn điện mặt trời mái nhà có lưu trữ giữa tâm bão nắng nóng, chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng xanh, đánh giá: "Đây là một bước chuyển dịch tất yếu và cực kỳ lành mạnh của thị trường năng lượng. Việc bùng nổ các hệ thống ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ đi kèm pin lưu trữ BESS đang trực tiếp chia lửa cho hệ thống điện quốc gia.
Lâu nay, điểm yếu cố hữu của điện mặt trời là tính chập chờn và tắt nắng vào khung giờ cao điểm tối (khoảng 22h), lúc người dân đi làm về và nhu cầu sử dụng thiết bị sinh hoạt gia tăng đột biến.
Khi có hệ thống lưu trữ BESS, dòng điện sạch dư thừa ban ngày sẽ được 'giữ lại' để giải phóng vào ban đêm. Điều này không chỉ giúp người dân cắt giảm triệt để chi phí tiền điện ở các bậc giá cao, mà còn giảm tải đáng kể cho các máy biến áp cục bộ của ngành điện, hạn chế tối đa nguy cơ sự cố lưới điện do quá tải".
Tuy nhiên, do nhu cầu thị trường tăng đột biến, xuất hiện không ít đơn vị cung cấp thiết bị trôi nổi, kém chất lượng. Người dân và doanh nghiệp cần tỉnh táo lựa chọn các nhà thầu uy tín, sử dụng pin lưu trữ đạt chuẩn chống cháy nổ (như pin Lithium-ion thế hệ mới) và có tính toán dung lượng phù hợp với nhu cầu thực tế, tránh việc lãng phí công suất hoặc tiềm ẩn rủi ro an toàn điện trong mùa nắng nóng.
Có thể thấy, đợt nắng nóng kỷ lục đầu năm 2026 đã và đang thay đổi hoàn toàn tư duy sử dụng năng lượng của người dân miền Bắc. Điện sạch từ một khái niệm mang tính vĩ mô, giờ đây đã trở thành giải pháp kinh tế sống còn, thiết thực ngay trên mái nhà của mỗi gia đình.
