Hơn 300 sản phẩm ra mắt toàn cầu, WAIC đang trở thành ‘CES của AI’?
Từ ngày 17 đến 20/7, Hội nghị AI Thế giới (WAIC) 2026 tại Thượng Hải quy tụ hơn 1.100 doanh nghiệp với trên 3.000 sản phẩm trưng bày, trong đó hơn 300 sản phẩm lần đầu ra mắt toàn cầu, gấp khoảng 3 lần năm ngoái.
Sự kiện không còn là nơi giới nghiên cứu nói về mô hình mới, mà đang thành sân khấu ra mắt chip, robot và điện thoại AI theo cách CES làm với ngành điện tử tiêu dùng.
Các hội nghị về trí tuệ nhân tạo thường có chung một nhược điểm. Trên sân khấu, diễn giả nói về tương lai rất xa, còn bên dưới, khách tham dự chủ yếu nhìn vào biểu đồ, bản trình chiếu và những lời hứa chưa biết bao giờ thành sản phẩm.
WAIC 2026 đang cố đi theo hướng khác. Từ ngày 17 đến 20/7, sự kiện dự kiến quy tụ hơn 1.100 doanh nghiệp, trưng bày trên 3.000 sản phẩm và giải pháp, trong đó hơn 300 sản phẩm ra mắt toàn cầu ngay tại chỗ. Triển lãm lần đầu vượt diện tích 100.000 m2, mở đồng thời tại khu Expo, Trương Giang và West Bund. Hơn 140 diễn đàn với khoảng 1.400 khách mời trong và ngoài Trung Quốc được tổ chức trong 4 ngày. Hai khu vực được dành nhiều không gian nhất là điện toán thông minh và AI hiện thân, mỗi lĩnh vực có hơn 200 doanh nghiệp tham gia.
Những con số ấy khiến WAIC bắt đầu mang dáng dấp của một "CES dành riêng cho AI". Sự kiện trở thành sân khấu để doanh nghiệp trình diễn chip, robot, điện thoại, tác nhân AI và những hệ thống đã sẵn sàng bước ra thị trường.
Sân khấu ra mắt sản phẩm
WAIC được tổ chức lần đầu tại Thượng Hải năm 2018, thu hút khoảng 72.000 khách từ hơn 40 quốc gia. Khi đó, AI vẫn chủ yếu xuất hiện qua các bài trình bày về nhận dạng hình ảnh, xe tự lái và điện toán đám mây. Năm 2019, cuộc đối thoại giữa Jack Ma và Elon Musk trở thành điểm nhấn. Đến năm 2020, trong giai đoạn dịch bệnh, WAIC chuyển sang mô hình "hội nghị trên đám mây" với hơn 250 triệu lượt xem trực tuyến. Từ năm 2021, triển lãm, thi đấu công nghệ, trải nghiệm ứng dụng và kết nối đầu tư dần được đưa vào cùng chương trình.
Bước ngoặt rõ nhất xuất hiện trong 2 năm gần đây. WAIC 2025 có hơn 800 doanh nghiệp tham gia trên diện tích khoảng 70.000 m2, trưng bày hơn 3.000 sản phẩm, trong đó trên 100 sản phẩm lần đầu ra mắt tại Trung Quốc hoặc trên thế giới. Dù thời tiết xấu, triển lãm vẫn ghi nhận hơn 350.000 lượt khách.
Chỉ sau một năm, diện tích tăng thêm hơn 30.000 m2 số doanh nghiệp vượt 1.100 và số sản phẩm ra mắt toàn cầu tăng lên trên 300, gấp khoảng 3 lần. Nhịp tăng này chưa có dấu hiệu chững.
Đây chính là điểm khiến WAIC gần với CES hơn những hội nghị AI truyền thống. CES tại Las Vegas hấp dẫn không chỉ vì các bài phát biểu, mà bởi doanh nghiệp chọn sự kiện làm nơi trình làng sản phẩm trước truyền thông, nhà phân phối và người tiêu dùng. WAIC đang tạo ra hiệu ứng tương tự cho ngành AI. Thay vì chỉ khoe một mô hình đạt điểm cao trên bảng xếp hạng, doanh nghiệp phải chỉ ra mô hình ấy chạy trên loại chip nào, tích hợp vào thiết bị gì và giải quyết công việc cụ thể ra sao.
Từ siêu máy tính Atlas 950 đến chiếc điện thoại tự làm việc
Danh sách công bố trước sự kiện cho thấy WAIC 2026 muốn bao phủ gần như toàn bộ chuỗi AI, từ hạ tầng tính toán ở trung tâm dữ liệu tới thiết bị nằm trong túi người dùng.
Theo ông Đường Văn Khảm (Tang Wenkan), Giám đốc Ủy ban Kinh tế và Tin học hóa Thượng Hải, Huawei sẽ đưa hệ thống siêu nút Atlas 950 SuperPoD tới trưng bày vật lí lần đầu. Cụm điện toán này được công bố năm ngoái, vận hành trên 8.192 card xử lí thần kinh (NPU) Ascend, tối ưu cho mạng nơ ron và các tác vụ học máy. Hệ thống dùng giao thức kết nối UnifiedBus do Huawei tự phát triển, với đơn vị cơ sở 64 NPU mỗi rack. Mạch tiến hóa khá rõ nếu nhìn lại: tại WAIC 2025, "bảo vật" của triển lãm là siêu nút Ascend 384 nối 384 NPU. Một năm sau, quy mô kết nối tăng hơn 21 lần.
Các sản phẩm khác gồm mô hình đa phương thức M3 của MiniMax, hệ điều hành tác nhân từ StepFun, chip 3D điện toán cận bộ nhớ của Dongfang Suanxin, bàn tay robot linh hoạt và mẫu điện thoại được giới thiệu là "điện thoại AI Agent đầu tiên thế giới", dù ông Đường không nêu tên nhà phát triển. Theo SCMP, một số nguồn trong ngành cho rằng thiết bị do Huaqin Technology hợp tác phát triển, mang thương hiệu Nubia của ZTE và chạy Agent OS của StepFun, thông tin chưa được ban tổ chức xác nhận chính thức.
Điểm chung của các sản phẩm này là AI không còn nằm riêng trong một cửa sổ trò chuyện. Công nghệ được đưa xuống tầng hệ điều hành, phần cứng, cảm biến và máy móc có khả năng tác động trực tiếp lên thế giới vật lí. Một tác nhân AI có thể nhận yêu cầu, chia công việc thành nhiều bước rồi tự gọi ứng dụng để hoàn thành. Chiếc điện thoại dạng này về lí thuyết có thể tự tìm chuyến bay, so sánh giá, điền thông tin và thực hiện giao dịch sau khi được cho phép.
Với robot, thay đổi còn dễ quan sát hơn. Tại WAIC 2025, hơn 60 robot thông minh đã xuất hiện, và số công ty robot tham gia tăng từ 18 lên hơn 80 chỉ sau một kì. WAIC 2026 dành hẳn một trong hai khu vực lớn nhất cho AI hiện thân. Sàn triển lãm vì thế giống một phép thử thực tế hơn phòng trưng bày: robot phải nhặt đúng đồ vật, bàn tay máy phải cầm được vật nhỏ, điện thoại AI phải hoàn thành nhiệm vụ trước mắt khách tham quan. Những màn trình diễn vẫn có thể được chuẩn bị kĩ, nhưng ít nhất chúng tạo ra một lớp kiểm chứng mà video quảng cáo dựng sẵn không có.
Vì sao Thượng Hải muốn có một 'CES của AI'?
Quy mô của WAIC không chỉ đến từ nhu cầu tổ chức một hội chợ lớn. Phía sau là tham vọng biến Thượng Hải thành nơi tập trung đủ các mắt xích của ngành AI, từ phòng thí nghiệm, doanh nghiệp chip, trung tâm dữ liệu đến nhà máy robot và các quỹ đầu tư. Năm 2025, ngành AI của thành phố đạt tổng giá trị hơn 637 tỉ nhân dân tệ, tăng 39,5% so với năm trước.
Triển lãm CES (viết tắt của Consumer Electronics Show - Triển lãm Điện tử Tiêu dùng) là sự kiện công nghệ lớn nhất và có tầm ảnh hưởng nhất hành tinh. Sự kiện thương mại quốc tế này diễn ra thường niên vào tháng 1 hàng năm tại Trung tâm Hội nghị Las Vegas, Nevada, Mỹ.
Triển lãm cũng đóng vai trò như một khu chợ công nghệ. Tại WAIC 2025, hơn 300 đơn đặt hàng được kí trong 3 ngày sự kiện với tổng giá trị vượt 16,2 tỉ nhân dân tệ, theo Phó thị trưởng Thượng Hải Trần Kiệt (Chen Jie). Con số này giải thích vì sao các công ty sẵn sàng dành sản phẩm mới cho WAIC thay vì mang tới những thiết bị đã trình diễn ở nơi khác.
Doanh nghiệp đến đây không chỉ để gặp khách hàng cá nhân. Họ tiếp cận chính quyền địa phương, tập đoàn nhà nước, nhà máy, bệnh viện và các công ty đang tìm giải pháp tự động hóa. Một robot chưa phù hợp với phòng khách vẫn bán được cho kho hàng. Điều này tạo ra nét riêng của WAIC so với CES. Sự kiện ở Las Vegas xoay nhiều quanh thiết bị tiêu dùng và kệ bán lẻ, còn WAIC nghiêng mạnh về doanh nghiệp, hạ tầng và robot công nghiệp.
Trong bối cảnh Mỹ tiếp tục kiểm soát xuất khẩu chip AI tiên tiến sang Trung Quốc, sàn triển lãm còn mang ý nghĩa chứng minh năng lực tự chủ. Các doanh nghiệp Trung Quốc muốn cho thấy họ xây được một chuỗi sản phẩm tương đối hoàn chỉnh, từ chip và cụm máy tính đến mô hình, phần mềm tác nhân và thiết bị đầu cuối. Lượng thiết bị đầu cuối thông minh tích hợp AI của nước này, gồm smartphone và PC, đã xuất xưởng vượt 100 triệu chiếc trong năm ngoái.
WAIC còn là diễn đàn chính sách
Sự kiện tại Thượng Hải không chỉ dành cho các hãng công nghệ giới thiệu sản phẩm mới mà còn là nơi Trung Quốc trình bày quan điểm về quản trị AI toàn cầu. Tên chính thức được sử dụng trong những năm gần đây là Hội nghị Trí tuệ nhân tạo Thế giới và Hội nghị cấp cao về Quản trị AI toàn cầu.
Tại WAIC 2024, các đại biểu công bố Tuyên bố Thượng Hải về Quản trị AI toàn cầu. Một năm sau, hội nghị tiếp tục đưa ra Kế hoạch hành động về Quản trị AI toàn cầu. Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường tham dự và phát biểu tại lễ khai mạc WAIC 2025, đồng thời kêu gọi sớm hình thành một khuôn khổ quản trị AI được quốc tế thừa nhận rộng rãi.
WAIC 2026 còn lần đầu tổ chức WAIC Academic, một hội nghị học thuật quốc tế riêng bên cạnh các hoạt động triển lãm và giao thương. Hội nghị do Andrew Yao, chủ nhân giải Turing (giải thưởng danh giá nhất trong lĩnh vực khoa học máy tính), giữ vai trò chủ tịch. Ban tổ chức cho biết đã nhận 284 bài gửi hợp lệ từ hơn 10 quốc gia và vùng lãnh thổ. Richard Sutton, một trong những người đặt nền móng cho học tăng cường hiện đại, đảm nhiệm vị trí đồng chủ tịch quốc tế và dự kiến có bài phát biểu chính.
