Kế hoạch lịch sử của Elon Musk và tham vọng thuộc địa sao Hỏa

Cấu trúc này không làm chùn bước các nhà đầu tư, những người sẵn sàng bỏ qua quyền lợi cổ đông yếu kém để sở hữu một phần công ty trong đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) lớn nhất mọi thời đại.

Cấu trúc quản trị tập trung và tham vọng nghìn tỉ USD

Elon Musk đang đặt mục tiêu niêm yết cổ phiếu vào tháng tới để trùng với sự kiện thiên văn hiếm gặp, kỷ niệm sinh nhật lần thứ 55 của ông vào ngày 28/6 và mốc kỷ niệm 250 năm quốc khánh Mỹ vào ngày 4/7. Công ty đã thảo luận việc huy động khoảng 75 tỉ USD ở mức định giá khổng lồ 1,75 nghìn tỉ USD. Dù mức định giá này bị đánh giá là vô lý về mặt tài chính, các nhà quản lý tài sản lớn vẫn vô cùng hào hứng.

Sau nhiều tranh cãi về thù lao tại Tesla, Elon Musk đang khóa chặt một cấu trúc quản trị nhằm bảo vệ bản thân tại SpaceX. Các quỹ hưu trí công cộng của New York và California đã bày tỏ lo ngại về cơ chế quản trị thiên vị ban lãnh đạo nhất từng xuất hiện trên thị trường đại chúng.

Theo hồ sơ S-1, Elon Musk sẽ kiểm soát một siêu đa số cổ phiếu loại B với sức mạnh bỏ phiếu cao gấp 10 lần cổ phiếu thông thường. Hiện ông đã sở hữu ít nhất 40% cổ phần và nắm giữ hơn 80% quyền biểu quyết. Ông sẽ đồng thời giữ chức giám đốc điều hành và chủ tịch hội đồng quản trị gồm chín thành viên.

Bản cáo bạch cảnh báo Elon Musk chỉ có thể bị phế truất bởi các cổ đông sở hữu cổ phiếu loại B. Ông tiếp tục kiểm soát việc bầu cử và bãi nhiệm các giám đốc, ngăn cản khả năng ảnh hưởng của nhà đầu tư thông thường. Công ty cũng yêu cầu phân xử bắt buộc đối với các tranh chấp của cổ đông, loại bỏ nguy cơ kiện tụng công khai. Để biện minh, các nhà đầu tư chỉ ra vị thế gần như độc quyền của SpaceX trong các vụ phóng tên lửa thương mại và mảng kinh doanh internet vệ tinh Starlink với doanh thu hơn 10 tỉ USD.

Tham vọng không tưởng của Elon Musk và phần thưởng nghìn tỉ USD

Quyền lực của Elon Musk sẽ càng được củng cố vững chắc hơn nếu ông đạt được một loạt các mục tiêu giá cổ phiếu gắn liền với những tham vọng xa vời. Cấu trúc này gợi nhớ đến gói thù lao trị giá 1 nghìn tỉ USD tiềm năng của ông tại Tesla, vốn phụ thuộc vào việc nhân sáu lần mức định giá nhà sản xuất xe điện này và bán ra hàng triệu robot hình người được tích hợp trí tuệ nhân tạo.

Vào tháng 1, hội đồng quản trị của SpaceX đã phê duyệt một gói thù lao có thể mang lại cho Elon Musk tới 200 million cổ phiếu loại B nếu công ty phát triển đạt mức định giá 7,5 nghìn tỉ USD và thiết lập thành công một thuộc địa gồm 1 triệu người trên sao Hỏa. Số cổ phiếu này sẽ được trao theo từng đợt, gắn liền với mỗi đợt tăng 500 tỉ USD trong giá trị vốn hóa thị trường của SpaceX.

Các nguồn tin cũng tiết lộ rằng Elon Musk có thể nhận thêm tối đa 60 triệu cổ phiếu hạn chế có siêu quyền biểu quyết nếu SpaceX chạm mốc định giá 6,6 nghìn tỉ USD và xây dựng một mạng lưới các trung tâm dữ liệu trong không gian có khả năng cung cấp 100 terawatt công suất điện toán. Để thấy được quy mô khổng lồ của mục tiêu này, các trung tâm dữ liệu trên mặt đất lớn nhất hiện nay mới chỉ cung cấp công suất từ 1 đến 2 gigawatt.

Một nhà đầu tư khác chia sẻ rằng dù một số con số này nghe có vẻ điên rồ, ông vẫn tôn trọng thực tế là Elon Musk gắn kết rất trực tiếp kết quả của chính bản thân ông với kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Giới đầu tư cá nhân hoàn toàn cảm thấy ổn với những thỏa thuận đó nếu ông tạo ra những công ty khổng lồ.

Hồ sơ S-1 cũng cung cấp một cái nhìn sâu sắc về hiệu quả tài chính gần đây của công ty, một bức tranh đã trở nên mờ mịt hơn sau hàng loạt các thỏa thuận với đế chế kinh doanh của Elon Musk. Đầu tiên, ông sáp nhập nền tảng mạng xã hội X với công ty khởi nghiệp xAI vào tháng 3 năm 2025, sau đó kết hợp cả hai thực thể này với SpaceX vào tháng 2 trong một thỏa thuận định giá toàn bộ khối tài sản ở mức 1,25 nghìn tỉ USD.

Bức tranh càng trở nên phức tạp hơn bởi một thỏa thuận được ký kết vào tháng trước, mang lại cho SpaceX quyền mua lại công ty khởi nghiệp lập trình trí tuên nhân tạo Cursor với giá 60 tỉ USD trong năm nay. Nếu thương vụ này không được hoàn tất, Elon Musk sẽ phải chịu trách nhiệm nộp khoản phí chấm dứt hợp đồng lên tới 10 tỉ USD.

Sức hút từ đợt IPO lịch sử

Trong khi SpaceX đạt lợi nhuận 791 triệu USD trên tổng doanh thu 14 tỉ USD vào năm 2024, công ty đã rơi vào tình trạng lỗ 4,9 tỉ USD vào năm ngoái mặc dù doanh thu tăng lên mức 18,7 tỉ USD. Sự sụt giảm lợi nhuận nghiêm trọng này là kết quả trực tiếp của việc kết hợp với xAI, đơn vị đang chi những khoản tiền khổng lồ để xây dựng hai trung tâm dữ liệu mang tên Colossus chứa đầy chip Nvidia tại tiểu bang Tennessee.

Phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo này đã lỗ 6,4 tỉ USD trong năm 2025, tăng mạnh so với mức lỗ 1,6 tỉ USD của năm 2024. Tuy nhiên, sự thâm hụt này đã được cân bằng lại phần nào bởi mạng lưới Starlink. Hệ thống internet vệ tinh này ghi nhận lợi nhuận hoạt động lên tới 4,4 tỉ USD vào năm ngoái, tăng từ mức 2 tỉ USD của năm 2024.

Elon Musk đã tìm cách cải thiện hình ảnh tài chính trước đợt phát hành cổ phiếu lần đầu bằng cách cho công ty Anthropic thuê một trong những siêu máy tính của xAI tại Memphis. Một cổ đông ước tính rằng Anthropic có thể phải trả tới 5 tỉ USD mỗi năm cho SpaceX và thương vụ này rõ ràng làm cho các con số ngắn hạn trông có vẻ khả quan hơn. Giới đầu tư tin rằng thỏa thuận này sẽ rắc thêm một chút phép màu lên hồ sơ tài chính của doanh nghiệp.

Các công ty đầu tư mạo hiểm và các nhà đầu tư tổ chức đang chuẩn bị đón nhận khoản lợi nhuận khổng lồ từ đợt niêm yết này. Đợt IPO cũng sẽ là một mỏ vàng phí dịch vụ cho các ngân hàng đầu tư và các công ty luật được tham gia. Các tổ chức tài chính hàng đầu bao gồm Bank of America, Citigroup, Goldman Sachs, JPMorgan Chase và Morgan Stanley đang dẫn đầu một nhóm gồm hơn 20 ngân hàng toàn cầu. Michael Grimes, đồng minh thân cận của Elon Musk, là nhân vật trung tâm điều hành quá trình này.

Một số chuyên gia lo ngại đợt IPO khổng lồ này có thể gây khó khăn cho thị trường trong việc hấp thụ, có khả năng vượt qua kỷ lục 29 tỉ USD mà Saudi Aramco huy động được vào năm 2019. Các quỹ đầu tư có thể sẽ giữ lại vốn cho OpenAI và Anthropic, những công ty cũng dự báo sẽ huy động hàng chục tỉ USD trong năm nay.

Dù vậy, nhóm công ty này sẽ được hưởng lợi từ việc đưa nhanh vào các chỉ số thị trường. Chỉ số Nasdaq 100 là chỉ số lớn đầu tiên thay đổi quy tắc, cho phép các công ty mới niêm yết tham gia chỉ trong vòng 15 ngày giao dịch. Các nhà đầu tư tổ chức hiện đang có tới 270 tỉ USD tiền mặt dự trữ sẵn sàng chờ đợi cơ hội tốt.

Các chủ ngân hàng dự báo sẽ phân bổ một lượng lớn cổ phiếu cho nhà đầu tư bán lẻ. Tesla có tỷ lệ cổ đông bán lẻ cao bất thường ở mức khoảng 30%. Nhà quản lý danh mục đầu tư Yuri Khodjamirian cho biết Elon Musk luôn mong muốn sự tham gia của họ. Công ty cần tạo ra nhu cầu cho cổ phiếu vì thị trường chưa từng chứng kiến đợt IPO nào quy mô lớn như vậy.

Một nhà đầu tư mạo hiểm nhận định bất kể quan điểm chính trị và xã hội có gây tranh cãi đến đâu, Elon Musk sẽ không bao giờ thiếu người mua. Thành thật mà nói, chiến lược tốt nhất vẫn luôn là đừng bao giờ đặt cược chống lại Elon Musk.