Khi nào lực lượng Houthi sẽ bước vào cuộc chiến?

Sự kiềm chế hiện tại xuất phát từ một chiến lược nhẫn nại, chờ đợi thời cơ và nỗ lực bảo toàn lực lượng. Giới quan sát quân sự quốc tế và các nhà phân tích tình báo đều có chung nhận định việc lực lượng Houthi chính thức tham gia vào vòng xoáy hiện tại là vấn đề thời điểm. Trong nhiều tháng qua, lực lượng này từng liên tục thực hiện các vụ phóng tên lửa nhằm vào các mục tiêu hàng hải và lãnh thổ Israel để thể hiện sự ủng hộ đối với dải Gaza.

Các nhà lãnh đạo của Houthi, điển hình như thủ lĩnh Abdul-Malik al-Houthi, đã liên tục đưa ra những tuyên bố khẳng định sự đoàn kết chặt chẽ với Tehran, đồng thời nhấn mạnh lực lượng của họ luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao nhất. Việc phong trào này chuyển từ trạng thái đe dọa sang hành động thực tế sẽ phụ thuộc vào những biến số chiến lược cốt lõi có khả năng định hình lại toàn bộ cục diện của cuộc đối đầu địa chính trị phức tạp đang diễn ra.

Thời cơ chiến lược và những tín hiệu hành động

Thời điểm Houthi chính thức nổ súng mở ra một mặt trận mới sẽ được quyết định dựa trên những tính toán chiến lược tinh vi và sự phối hợp nhịp nhàng giữa Sanaa và Tehran. Nhà bình luận chính trị người Yemen, ông Sadam al-Huraibi, bày tỏ sự tin tưởng vững chắc rằng việc Houthi tham chiến sẽ diễn ra vào lúc thích hợp. Căng thẳng quân sự hiện tại chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, lực lượng tại Yemen khó có thể tiếp tục đứng nhìn vô thời hạn.

Houthi đang tận dụng khoảng thời gian tĩnh lặng này để ráo riết chuẩn bị lực lượng, củng cố các hầm ngầm chứa tên lửa tại thủ đô Sanaa và tái bố trí các bệ phóng di động tại các tỉnh do họ kiểm soát nhằm tránh các hệ thống do thám vệ tinh. Họ đang chờ đợi một tín hiệu chiến lược rõ ràng để bước vào cuộc chơi, biến mình từ một thế lực răn đe tiềm tàng thành một mũi nhọn tấn công trực diện.

Chuyên gia phân tích cấp cao Luca Nevola từ tổ chức ACLED đã chỉ ra những kịch bản tham chiến cụ thể có thể kích hoạt hành động của Houthi. Lực lượng này có thể mở rộng mục tiêu tấn công nếu cảm thấy bị đe dọa trực tiếp bởi các đòn không kích từ Mỹ và Israel, hoặc trong trường hợp các lực lượng vũ trang chống Houthi tại Yemen nhân cơ hội hỗn loạn để tổ chức các chiến dịch phản công nhằm giành lại lãnh thổ. Sự phân tán lực lượng của liên minh đối phương chính là một lợi thế mà Houthi đang nhắm tới để tối đa hóa sức mạnh của các đòn phủ đầu.

Tính toán thâm sâu nhất của trục liên minh này nằm ở vấn đề hậu cần phòng không của đối phương. Các chuyên gia quân sự chỉ ra rằng, các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo và thiết bị bay không người lái tầm xa của Houthi vào các quốc gia Vùng Vịnh và Israel sẽ phát huy hiệu quả tối đa ở giai đoạn sau của cuộc xung đột. Đó là thời điểm mạng lưới phòng không của Israel cùng các hệ thống đánh chặn của hạm đội Mỹ tại khu vực bắt đầu bộc lộ sự cạn kiệt về nguồn đạn dự trữ.

Việc liên tục đánh chặn hàng ngàn mục tiêu bay từ hướng Đông và hướng Bắc sẽ làm suy kiệt các kho đạn tên lửa đắt đỏ. Khi năng lực đánh chặn gặp khó khăn trong khâu tiếp tế và bổ sung, việc Houthi bất ngờ mở ra một mặt trận thứ ba từ phía Nam sẽ tạo ra áp lực khổng lồ. Lưới phòng không của đối phương sẽ đối mặt với thách thức lớn trước chiến thuật tấn công bầy đàn từ nhiều hướng, tạo điều kiện cho các đầu đạn của Houthi xuyên thủng và giáng xuống các mục tiêu chiến lược.

Chuyển hướng mục tiêu ra các tuyến hàng hải

Nếu giới lãnh đạo Houthi đưa ra quyết định tham chiến, các nhà quan sát quân sự đều đồng thuận rằng họ sẽ tránh dồn toàn lực phóng tên lửa vượt qua hàng ngàn kilomet sa mạc của Bán đảo Ả Rập để hướng thẳng tới lãnh thổ Israel. Mặc dù Houthi sở hữu các loại tên lửa đạn đạo tầm trung có khả năng vươn tới nhà nước Do Thái, khoảng cách địa lý quá xa khiến các quả đạn này có thời gian bay dài, dễ bị radar theo dõi và đánh chặn từ sớm ngay trên không phận Biển Đỏ hoặc các quốc gia lân cận.

Việc khai hỏa vào một mặt trận có tỷ lệ thành công thấp sẽ gây lãng phí nguồn vũ khí dự trữ quý giá. Mục tiêu mang tính sát thương cao nhất, dễ tổn thương nhất và mang lại hiệu quả địa chính trị lớn nhất cho Houthi chính là các tuyến đường biển huyết mạch chạy qua eo biển Bab el-Mandeb.

Nhà phân tích chính trị Maad al-Zakri nhận định bước đi gây ra nhiều chấn động nhất trên phạm vi toàn cầu sẽ là việc Houthi tái khởi động các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào tàu bè thương mại, tàu chở dầu và các chiến hạm qua lại trên Biển Đỏ. Quá khứ gần đã chứng minh sức mạnh của chiến thuật tác chiến phi đối xứng này.

Từ cuối năm 2023 đến năm 2025, chiến dịch tấn công trên Biển Đỏ của Houthi đã khiến ít nhất 9 thủy thủ thiệt mạng, đánh chìm 4 con tàu vận tải khổng lồ và làm tê liệt một tuyến hàng hải đóng góp lưu lượng hàng hóa trị giá hàng nghìn tỉ USD mỗi năm cho thương mại toàn cầu. Việc buộc các hãng tàu lớn phải định tuyến lại hành trình di chuyển vòng qua Mũi Hảo Vọng của châu Phi đã gây ra những xáo trộn lớn chưa từng có.

Việc lặp lại kịch bản phong tỏa hàng hải này sẽ ngay lập tức quốc tế hóa cuộc xung đột. Sự gián đoạn nghiêm trọng của chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ đẩy giá năng lượng, cước phí vận tải và chi phí bảo hiểm hàng hải tăng vọt lên mức kỷ lục. Cú sốc kinh tế khổng lồ này sẽ làm rung chuyển các thị trường tài chính, tạo áp lực lạm phát nặng nề lên các nền kinh tế phương Tây và buộc các cường quốc phải phân tán lực lượng hải quân để bảo vệ các tuyến đường giao thương thay vì tập trung sức mạnh vào khu vực Vùng Vịnh.

Cùng với đó, các cơ sở hạ tầng năng lượng của các đối tác đồng minh với Israel như Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) hay Somaliland cũng sẽ nằm trong tầm ngắm tiềm năng nếu Houthi quyết định mở rộng phạm vi mục tiêu nhằm gia tăng sức ép tối đa, buộc các bên phải ngồi vào bàn đàm phán hoặc thay đổi tính toán quân sự.

Áp lực từ sự gián đoạn chuỗi cung ứng và yếu tố tinh thần

Một biến số then chốt khác có thể đóng vai trò như chất xúc tác buộc Houthi phải hành động quyết liệt chính là những thiệt hại nhân sự cấp cao tại Tehran. Các đòn không kích dồn dập của Mỹ và Israel đã nhắm vào nhiều nhân vật chủ chốt trong bộ máy chính trị và quân sự cấp cao của Iran. Việc liên tục triệt hạ giới lãnh đạo đầu não này tạo ra những xáo trộn nhất định đối với khả năng chỉ huy, kiểm soát và điều hành của Cộng hòa Hồi giáo. Những biến động từ trung tâm quyền lực này mang lại nhiều hệ lụy phức tạp đối với phong trào Houthi tại Yemen, đòi hỏi sự đánh giá kỹ lưỡng từ ban lãnh đạo lực lượng này.

Chuyên gia phân tích Al-Huraibi cảnh báo những biến cố này sẽ tác động mạnh vào lực lượng Houthi trên hai phương diện: năng lực hậu cần quân sự và ý chí tinh thần. Trong nhiều năm qua, dòng chảy vũ khí, linh kiện tên lửa, công nghệ dẫn đường và nguồn tài chính từ Iran vào Yemen đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức mạnh quân sự của nhóm. Các báo cáo độc lập của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc từng công bố nhiều bằng chứng cho thấy các lô vũ khí, đạn dược đã được tuồn vào Yemen thông qua các mạng lưới tàu thuyền nhỏ băng qua Biển Ả Rập và các tuyến đường bộ bí mật.

Những xáo trộn tại Tehran có thể khiến các tuyến chi viện huyết mạch này bị thu hẹp đáng kể hoặc gián đoạn tạm thời, đặt Houthi trước nguy cơ thiếu hụt khí tài trong một cuộc đối đầu dài hạn. Việc tự chủ nguồn cung hay sản xuất đạn dược nội địa tại Yemen vẫn còn gặp nhiều khó khăn do thiếu thốn cơ sở hạ tầng công nghiệp.

Tác động về mặt tâm lý cũng là một yếu tố đáng chú ý, ảnh hưởng trực tiếp đến nhuệ khí của các tay súng. Đối với lực lượng Houthi, Iran đóng vai trò biểu tượng tôn giáo và là ngọn cờ đầu của Trục Kháng chiến trong khu vực. Việc Tehran phải hứng chịu các đợt không kích dữ dội ít nhiều gây ra những chấn động về mặt tinh thần đối với các lực lượng đồng minh. Sự lo âu này đã lan rộng xuống các tầng lớp dân cư cơ sở tại Yemen. Đối với người dân thường, những cuộc tấn công quân sự dồn dập trong khu vực là một cú sốc lớn, báo hiệu những ngày tháng khó khăn sắp ập đến.

Mohammed Yahia, một thanh niên 28 tuổi sống tại thủ đô Sanaa, chia sẻ rằng ngay trong ngày đầu tiên Mỹ và Israel phát động không kích Iran, anh đã hối thúc gia đình phải nhanh chóng tích trữ khí đốt, bột mì, gạo và dầu ăn. Yahia kể lại: "Tôi cứ ngỡ các cuộc không kích vào Sanaa sẽ bắt đầu ngay sau đó. Tôi chưa bao giờ nghĩ lại có một ngày cả khu vực rúng động, người Yemen chúng tôi lại đang đứng nhìn".

Sự chờ đợi căng thẳng của người dân phản ánh một thực tế khắc nghiệt: quyền quyết định cuối cùng về việc đưa Yemen tham gia vào một cuộc chiến tranh quy mô lớn hay tiếp tục đứng ngoài vòng xoáy bạo lực, giờ đây hoàn toàn nằm trong tay những tính toán sinh tử của giới lãnh đạo Houthi. Nếu cảm thấy bị dồn ép trước các áp lực từ nhiều phía, họ hoàn toàn có thể tung ra những đòn tấn công quyết liệt để tái lập vị thế trên bàn cờ địa chính trị khu vực.