Khởi tố vụ án đầu tiên ở Việt Nam về xâm phạm quyền tác giả với phần mềm máy tính
Công an tỉnh Phú Thọ vừa khởi tố vụ án hình sự đầu tiên trên cả nước về hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với phần mềm máy tính.
Công an tỉnh Phú Thọ vừa cho biết, ngày 11/6/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự về “Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” theo quy định tại Điều 225 Bộ luật Hình sự. Đây là vụ án đầu tiên trên phạm vi cả nước được khởi tố liên quan trực tiếp đến hành vi cài đặt, cung cấp và sử dụng trái phép phần mềm máy tính có bản quyền. Quyết định này thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của lực lượng Công an trong việc đấu tranh, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ trên môi trường số hiện nay.
Điều tra hành vi xâm phạm quyền tác giả
Theo thông tin từ Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Phú Thọ, thời gian qua, tình trạng sử dụng trái phép các sản phẩm phần mềm máy tính có bản quyền, đặc biệt là hệ điều hành Windows và bộ ứng dụng Microsoft Office, diễn ra khá phổ biến. Nhiều đối tượng đã lợi dụng các website, diễn đàn công nghệ, mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử để quảng cáo, mua bán, chia sẻ các phiên bản phần mềm không có bản quyền.
Đáng chú ý, các đối tượng còn cung cấp công khai các công cụ kích hoạt trái phép như crack, key lậu, activator nhằm mục đích vô hiệu hóa cơ chế bảo vệ bản quyền của nhà sản xuất, từ đó cài đặt và sử dụng phần mềm một cách bất hợp pháp.
Trước đó, qua công tác nắm tình hình, cơ quan Công an đã phát hiện Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Sông Lam, có địa chỉ tại phường Nông Trang, tỉnh Phú Thọ, do bà Nguyễn Thị Thanh Huyền (SN 1981) làm Giám đốc, đã cung cấp 81 máy tính cho nhiều doanh nghiệp và đơn vị trên địa bàn tỉnh. Quá trình kiểm tra xác định các máy tính này đều được cài đặt sẵn hệ điều hành Windows và phần mềm Microsoft Office có dấu hiệu sử dụng các công cụ kích hoạt bản quyền trái phép kể trên.
Không dừng lại ở đó, qua mở rộng xác minh tại một cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh, lực lượng Công an tiếp tục phát hiện thêm 350 máy tính do nhà trường quản lý cũng có dấu hiệu vi phạm tương tự. Toàn bộ số máy tính này được xác định do Công ty TNHH Hệ thống thông tin Athena Việt Nam và Công ty TNHH Giải pháp công nghệ Tek-Solution - hai đơn vị có trụ sở tại thành phố Hà Nội - cung cấp.
Các đơn vị liên quan bị xử lý
Trước tính chất nghiêm trọng của sự việc, nhằm ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật tiếp diễn, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã tổ chức khám xét khẩn cấp 5 địa điểm tại Hà Nội và Phú Thọ là các công ty hoạt động trong lĩnh vực cung cấp máy tính và cài đặt phần mềm. Lực lượng chức năng đã thu giữ nhiều dữ liệu điện tử và hệ thống máy tính phục vụ cho quá trình điều tra, xử lý hành vi này theo quy định của pháp luật.
Theo cơ quan điều tra, giá trị bản quyền hợp pháp của hệ điều hành Windows và bộ ứng dụng Microsoft Office trên thị trường dao động từ 4 đến 9 triệu đồng đối với mỗi máy tính. Với số lượng máy vi phạm đã được phát hiện, thiệt hại trực tiếp đối với các chủ thể quyền được ước tính lên tới hàng chục tỉ đồng. Tuy nhiên, thiệt hại thực tế không chỉ dừng lại ở giá trị kinh tế bị chiếm đoạt. Hành vi này ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động nghiên cứu, phát triển sản phẩm của các hãng công nghệ lớn, làm suy giảm hiệu quả bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, tác động tiêu cực đến môi trường cạnh tranh lành mạnh và quyền, lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp sở hữu phần mềm chân chính.
Bên cạnh đó, việc sử dụng các phần mềm được kích hoạt trái phép còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn, an ninh thông tin. Các phần mềm không rõ nguồn gốc này thường bị các đối tượng tội phạm mạng cài cắm mã độc, phần mềm gián điệp, tạo điều kiện cho các hoạt động tấn công mạng, đánh cắp dữ liệu, xâm phạm bí mật của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân.
Hiện Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đang tiếp tục mở rộng điều tra, làm rõ vai trò, trách nhiệm của các tổ chức và cá nhân có liên quan để xử lý nghiêm minh theo quy định pháp luật. Vụ án không chỉ là lời cảnh báo về việc cần tuân thủ pháp luật, mà còn là bài học đắt giá cho mọi cá nhân, tổ chức trong việc sử dụng phần mềm bản quyền để đảm bảo an toàn dữ liệu và thúc đẩy một môi trường công nghệ số an toàn, bền vững tại Việt Nam.
