Không để vàng mãi ‘ngủ yên’, Thủ tướng yêu cầu báo cáo ngay về lập sàn vàng
Thủ tướng yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ nghiên cứu, đánh giá, xem xét đề xuất thành lập sàn/sở giao dịch vàng quốc gia.
Thủ tướng Phạm Minh Chính vừa ký công điện về việc đẩy mạnh một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026.
Một trong những nội dung đáng chú ý là Thủ tướng yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ nghiên cứu, đánh giá, xem xét đề xuất thành lập sàn/sở giao dịch vàng quốc gia, báo cáo Thường trực Chính phủ trong tháng 1.2026.
Tháng trước, Quốc hội yêu cầu Chính phủ khẩn trương nghiên cứu, có giải pháp và lộ trình phù hợp về thành lập sàn giao dịch vàng. Trước đó, các đại biểu đề nghị cần có giải pháp để ổn định thị trường này. Một số ý kiến góp ý thành lập Sở Giao dịch vàng quốc gia, cho phép đưa mặt hàng này vào giao dịch trên Sở Giao dịch hàng hóa hoặc lập sàn trong trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.
Khung pháp lý về sàn giao dịch vàng cũng đang được Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu, trình Chính phủ. Mô hình này được kỳ vọng giúp minh bạch hóa giao dịch, Chính phủ có thể quản lý được thị trường vàng.
Ngân hàng Nhà nước dự kiến thí điểm sàn giao dịch theo 3 giai đoạn, trong đó, bước đầu sẽ tập trung vào các sản phẩm vàng vật chất. Sang giai đoạn hai, cơ quan quản lý sẽ mở rộng thêm sản phẩm vàng miếng. Ở giai đoạn cuối cùng, các loại vàng đang lưu thông trong nước, chứng chỉ quỹ và công cụ phái sinh sẽ xuất hiện và kết nối với quốc tế.
Giới chuyên gia đánh giá việc xây dựng sàn giao dịch vàng quốc gia là bước đi cần thiết nhằm đưa thị trường vàng Việt Nam vận hành trong khuôn khổ chuẩn mực, minh bạch và hiệu quả hơn. Đặc biệt, trong bối cảnh thị trường vàng biến động, chênh lệch giá ở mức cao giữa trong nước và thế giới, cũng như nhu cầu minh bạch hoạt động mua bán vàng ngày càng trở nên cấp thiết như hiện nay.
Trong một cuộc trao đổi với phóng viên Một Thế Giới, PGS-TS Nguyễn Hữu Huân (Đại học Kinh tế TP.HCM) cho rằng, việc thành lập Sở giao dịch vàng quốc gia hoạt động theo chuẩn mực quốc tế sẽ giúp minh bạch hóa thị trường, hình thành mức giá vàng sát với cung – cầu thực tế và tiệm cận giá thế giới.
Điều này cũng góp phần nâng cao vai trò quản lý của Nhà nước, vừa giám sát, vừa tạo công cụ chính sách để bình ổn khi cần. Ngoài ra, tạo thêm một kênh huy động, luân chuyển vàng trong dân hiệu quả hơn thay vì để vàng “ngủ yên” trong két.
Chuyên gia kinh tế, TS Lê Bá Chí Nhân cũng cho rằng việc nghiên cứu triển khai sàn giao dịch vàng quốc gia, là một bước tiến rất quan trọng trong quá trình hoàn thiện cơ chế thị trường cho tài sản này.
Theo ông Nhân, nếu được thiết kế và vận hành hiệu quả, sàn vàng có thể tạo ra một “trung tâm định giá” minh bạch, phản ánh tương quan cung - cầu thực tế, qua đó tác động tích cực đến toàn bộ thị trường.
Thứ nhất, sàn vàng sẽ cung cấp giá giao dịch công khai theo thời gian thực dựa trên giao dịch thực tế của các thành viên tham gia. Điều này giúp giảm thiểu khoảng cách giá giữa trong nước và giá thế giới do hiện nay chủ yếu giá trong nước phản ánh thương hiệu sản phẩm (như SJC) hơn là giá thị trường.
Thứ hai là giảm chênh lệch cung - cầu: Thay vì thị trường chủ yếu giao dịch qua kênh mua - bán vật chất trực tiếp, sàn vàng tạo ra thị trường thứ cấp - nơi người mua và người bán gặp nhau dễ dàng hơn, nâng cao tính thanh khoản. Khi thanh khoản tăng, biên độ giá cũng co lại, từ đó thu hẹp chênh lệch so với giá quốc tế.
Thứ ba, tăng tính cạnh tranh và đa dạng sản phẩm: Sàn vàng không chỉ là nơi giao dịch vàng thỏi truyền thống mà còn mở ra các sản phẩm phái sinh, kỳ hạn, quyền chọn… Điều này giúp nhà đầu tư có thêm công cụ quản lý rủi ro và "đầu cơ một cách hợp pháp", thay vì “đi lẻ” ngoài thị trường.
Thứ tư là giảm rủi ro thao túng và đầu cơ nóng: Nhờ hệ thống giám sát giao dịch, quy định về ký quỹ và thanh toán bù trừ, sàn giao dịch sẽ góp phần hạn chế hành vi đầu cơ mang tính thao túng giá, nhất là trong những giai đoạn thị trường nhạy cảm.
Dù vậy, các chuyên gia cũng nhìn nhận rằng, sàn giao dịch vàng không phải “cây đũa thần” để giải quyết tất cả vấn đề. Một sàn giao dịch chỉ có thể vận hành hiệu quả nếu luật chơi rõ ràng, công bằng và nhất quán. Nhà nước phải ban hành các quy định chuẩn mực về tiêu chuẩn vàng giao dịch, cơ chế ký quỹ, thanh toán, lưu ký… theo thông lệ quốc tế, đồng thời bảo đảm các bên tham gia đều được giám sát chặt chẽ.
