Nhịp đập công nghệ

Không dùng GPU, Trung Quốc vẫn đánh bại siêu máy tính mạnh nhất của Mỹ

Hoàng Vũ • 18/11/2026 11:40

Siêu máy tính LineShine của Trung Quốc tiếp tục đứng đầu bảng TOP500 công bố ngày 16/11/2026. Tốc độ đo được của cỗ máy đạt 2,198 exaflop/s, tức hơn 2 tỉ tỉ phép tính mỗi giây. Cỗ máy chỉ dùng bộ xử lí trung tâm (CPU), không cần bộ xử lí đồ họa (GPU). LineShine cũng dẫn đầu bảng HPCG, phép thử sát hơn với các mô phỏng khoa học thực tế.

Trung Quốc tiếp tục giữ ngôi đầu thế giới về siêu máy tính trong bảng TOP500 công bố tại hội nghị SC26 ở Chicago (Mỹ). LineShine, đặt tại Trung tâm Siêu máy tính Quốc gia Thâm Quyến, đạt hiệu năng 2,198 exaflop/s trong phép thử Linpack (HPL), vượt khoảng 21,5% so với El Capitan của Mỹ (1,809 exaflop/s). Đây là lần thứ hai liên tiếp LineShine dẫn đầu kể từ khi soán ngôi El Capitan hồi tháng 6/2026, đưa Trung Quốc trở lại vị trí số một lần đầu kể từ năm 2017. Top 10 kì này không thay đổi so với tháng 6.

f4326fed-4b47-47e2-a203-10e0c22fcf6f.jpeg
Siêu máy tính LineShine đặt tại Trung tâm Siêu máy tính Quốc gia ở Thâm Quyến, Trung Quốc. Ảnh: China Media Group

Vượt 2 exaflop bằng thuần CPU khó đến mức nào?

Trước LineShine, cả bốn siêu máy tính đạt cấp exascale, tức ít nhất một tỉ tỉ phép tính mỗi giây, được công khai kiểm chứng đều sử dụng bộ tăng tốc. Chúng chủ yếu dựa vào GPU, loại chip có khả năng xử lí hàng loạt phép tính cùng lúc và thường tiết kiệm điện hơn CPU trong các tác vụ phù hợp. LineShine đi theo hướng khác: dùng hoàn toàn CPU, không cần GPU riêng mà vẫn vượt mốc 2 tỉ tỉ phép tính mỗi giây ở độ chính xác cao, thành tích chưa từng có trên bảng TOP500.

Theo báo cáo của Jack Dongarra, đồng sáng lập TOP500, LineShine có hơn 22.000 nút tính toán, mỗi nút tương tự một máy chủ với hai chip LX2 sử dụng kiến trúc Arm. Mỗi chip gồm 304 lõi xử lí, đưa tổng số lõi của toàn hệ thống lên gần 13,8 triệu.

Sức mạnh của LineShine đến từ thiết kế chip LX2. Thay vì dùng GPU riêng, các kỹ sư tích hợp bộ phận chuyên xử lý những phép tính phức tạp ngay trong mỗi lõi CPU, giúp tăng tốc và giảm lượng dữ liệu phải truyền giữa các chip. Mỗi LX2 có công suất danh định khoảng 690 W, với khả năng thực hiện tối đa 60.300 tỉ phép tính độ chính xác cao mỗi giây. Theo chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán hiệu năng cao (HPC) Glenn Lockwood, hiệu năng này gần tương đương GPU H100 của Nvidia ở cùng loại phép tính.

Đổi lại, LineShine tiêu thụ khá nhiều điện. Khi chạy phép thử Linpack, cỗ máy dùng khoảng 42,2 MW, cao hơn El Capitan của Mỹ tới 42%. Hiệu suất năng lượng cũng thấp hơn, với khoảng 52 tỉ phép tính mỗi giây trên mỗi watt điện, so với gần 61 tỉ của đối thủ. Tuy nhiên, mức này vẫn cao gấp hơn 8 lần siêu máy tính TaihuLight đời trước của Trung Quốc. Theo công ty tư vấn quản lí, nghiên cứu và tiếp thị chuyên sâu về kĩ thuật Jon Peddie Research, thành tích của LineShine chủ yếu đến từ quy mô khổng lồ và quyết tâm đầu tư, thay vì công nghệ tiết kiệm điện vượt trội.

544225e9-51df-4bbe-b019-edfa22e20a28.png
Top 5 siêu máy tính trong danh sách TOP500, gồm các thông số: số nhân (Cores), hiệu năng thực tế Rmax (PFlop/s), hiệu năng tối đa Rpeak (PFlop/s) và công suất tiêu thụ (kW). Ảnh: TOP500/MTG

Nguồn cung linh kiện cũng là thách thức. Từ tháng 4/2021, Trung tâm Siêu máy tính Quốc gia Thâm Quyến (NSCS) bị Mỹ đưa vào danh sách hạn chế xuất khẩu, khiến việc tiếp cận công nghệ Mỹ khó khăn hơn. LineShine sử dụng chip LX2, mạng kết nối LingQi và hệ điều hành Kylin do Trung Quốc phát triển. Tuy nhiên, đơn vị thiết kế và sản xuất LX2 vẫn chưa được công bố. Jon Peddie Research cho rằng Huawei có thể đứng sau thiết kế con chip này.

Ngôi đầu HPCG cho thấy sức mạnh thực tế của LineShine ra sao?

Linpack đo tốc độ tính toán trong điều kiện thuận lợi, giúp các bộ xử lý phát huy tối đa sức mạnh. Trong khi đó, HPCG còn kiểm tra khả năng truy xuất dữ liệu từ bộ nhớ và trao đổi thông tin giữa các bộ xử lý. Đây là những công việc thường xuyên diễn ra khi siêu máy tính xử lý các bài toán phức tạp. Theo tạp chí Tom’s Hardware, HPCG phản ánh sát hơn yêu cầu của nhiều chương trình mô phỏng khoa học thực tế.

Trong bảng HPCG tháng 11/2026, LineShine đạt 22 petaflop/s, tức 22 triệu tỉ phép tính mỗi giây. El Capitan xếp thứ hai với 17,41 petaflop/s, tiếp theo là Fugaku và Frontier. Dẫn đầu cả hai bảng cho thấy LineShine không chỉ mạnh ở Linpack.

So với Fugaku, siêu máy tính thuần CPU của Nhật Bản ra mắt năm 2020, ưu thế của LineShine không đồng đều. Fugaku chỉ đạt khoảng 1/5 hiệu năng Linpack của LineShine, nhưng ở phép thử HPCG, con số này lên tới gần 3/4. Điều đó cho thấy khoảng cách giữa hai cỗ máy thu hẹp đáng kể khi xử lý những bài toán cần trao đổi nhiều dữ liệu. Tuy nhiên, kết quả này chưa đủ để kết luận hệ thống nào sử dụng bộ nhớ hiệu quả hơn.

Không chỉ dẫn đầu các bảng xếp hạng, LineShine còn được sử dụng trong nhiều nghiên cứu quy mô lớn. Theo Jack Dongarra, nhiều chương trình đã huy động hơn 12 triệu lõi xử lý, với hiệu suất mở rộng song song trung bình đạt 84,4%. Điều này cho thấy hệ thống vẫn duy trì hiệu quả cao khi tăng số lõi cùng làm việc. Đáng chú ý, trong 14 công trình sử dụng LineShine dự giải Gordon Bell, giải thưởng danh giá của ngành siêu máy tính, có sáu công trình lọt vào chung kết, chia đều giữa hạng mục chính và khí hậu.

Siêu máy tính LineShine có thể làm gì cho khoa học và quốc phòng?

Nhiều kết quả cụ thể đã được công bố. Một mô hình hệ thống Trái Đất chi tiết tới 1 km đã chạy đồng thời 10.240 phiên bản trên 12,16 triệu lõi. Cách làm này giúp đưa dữ liệu quan trắc vào dự báo. Trong nghiên cứu thuốc, LineShine tìm ứng viên trong khoảng 10 nghìn tỉ hợp chất có thể tổng hợp, mất 22,6 giờ. Các nhà khoa học còn mô phỏng mạng thần kinh 86 tỉ nơ-ron, tương đương não người về số nơ-ron. Một công trình vào chung kết Gordon Bell năm nay còn mô phỏng sự phân bố electron trong tinh thể silic. Khối tinh thể lớn nhất chứa tới 200 triệu nguyên tử, phục vụ nghiên cứu vật liệu.

Trung Quốc chưa công bố LineShine phục vụ chương trình quân sự nào. Dù vậy, tài liệu của hệ thống có nhắc tới mô phỏng động đất và dòng khí quanh máy bay. Những bài toán như vậy dùng được cho cả dân sự lẫn quân sự. Tại Mỹ, El Capitan giúp bảo đảm độ an toàn và tin cậy của kho vũ khí hạt nhân mà không cần thử nổ. Đợt trừng phạt năm 2021 nhắm vào NSCS cùng sáu đơn vị khác. Washington cáo buộc các đơn vị này chế tạo siêu máy tính được quân đội Trung Quốc sử dụng. Bộ trưởng Thương mại Mỹ khi đó là Gina Raimondo coi siêu máy tính là yếu tố sống còn. Theo bà, gần như mọi vũ khí hiện đại đều cần nó, từ vũ khí hạt nhân tới vũ khí siêu vượt âm. Bắc Kinh khi ấy phản đối, tuyên bố sẽ có biện pháp cần thiết để bảo vệ doanh nghiệp.

Hạn chế của LineShine thể hiện rõ hơn ở HPL-MxP. Phép thử này kết hợp các phép tính có độ chính xác khác nhau để tăng tốc xử lí. Kĩ thuật tương tự được dùng nhiều trong trí tuệ nhân tạo (AI). Ở kì tháng 6, LineShine chỉ đứng thứ tư với 7,92 exaflop/s. El Capitan dẫn đầu với 16,7 exaflop/s. Chip LX2 vẫn làm được phép tính độ chính xác thấp. Theo TOP500, hệ thống không có bộ tăng tốc riêng cho loại phép tính này như các cỗ máy dùng GPU. Lockwood cũng cho rằng LX2 thua xa H100 ở những phép tính độ chính xác thấp thường gặp trong AI.

LineShine có thể chưa đại diện cho toàn bộ sức mạnh siêu máy tính của Trung Quốc. Hai hệ thống Sunway OceanLight và Tianhe-3 được cho là đã đạt cấp exascale từ nhiều năm trước, nhưng chưa công bố kết quả được TOP500 xác nhận. Năm 2024, Jack Dongarra tiết lộ với The Wall Street Journal rằng một số đồng nghiệp Trung Quốc nói họ không được phép gửi kết quả lên bảng xếp hạng. Vì vậy, số lượng siêu máy tính đạt cấp exascale mà Bắc Kinh thực sự đang vận hành vẫn chưa được xác định.

Nổi bật
      Mới nhất
      Không dùng GPU, Trung Quốc vẫn đánh bại siêu máy tính mạnh nhất của Mỹ
      • Mặc định

      POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO