Kỹ sư Trung Quốc thoát 7 cáo buộc gián điệp kinh tế khi lấy cắp bí mật AI của Google

Phán quyết mới nhất cho thấy ranh giới pháp lí giữa hành vi đánh cắp bí mật công nghệ để phục vụ lợi ích kinh doanh và hoạt động gián điệp nhằm mang lại lợi ích cho chính phủ nước ngoài có thể rất mong manh, đặc biệt trong cuộc đua AI ngày càng quyết liệt giữa Mỹ và Trung Quốc.

Linwei Ding, còn được biết đến với tên Leon Ding, là công dân Trung Quốc, từng làm kỹ sư phần mềm tại Google từ tháng 5/2019. Ông bị cáo buộc lấy cắp tài liệu mật liên quan đến công nghệ AI của Google trong thời gian vẫn đang làm việc cho công ty này, đồng thời bí mật tham gia hai hãng công nghệ tại Trung Quốc.

Tháng 1/2026, một bồi thẩm đoàn liên bang Mỹ tại thành phố San Francisco kết luận Linwei Ding phạm 7 tội gián điệp kinh tế và 7 tội đánh cắp bí mật thương mại sau phiên tòa kéo dài 11 ngày.

Ba tuần sau khi Linwei Ding bị bồi thẩm đoàn kết tội, luật sư của ông đề nghị tòa hủy phán quyết, lập luận rằng Bộ Tư pháp Mỹ không chứng minh được các cáo buộc vượt qua ngưỡng nghi ngờ hợp lí.

Đến ngày 20/8/2026, Thẩm phán Vince Chhabria thuộc tòa án quận ở San Francisco đã thay đổi đáng kể kết quả này. Vince Chhabria cho rằng bằng chứng đủ mạnh để kết luận Linwei Ding cố ý đánh cắp bí mật thương mại, nhưng chưa đủ để chứng minh rằng tại thời điểm thực hiện hành vi, kỹ sư này biết hoặc có ý định làm lợi cho chính phủ Trung Quốc - yếu tố cần thiết để cấu thành tội gián điệp kinh tế theo luật Mỹ. Vì vậy, cả 7 cáo buộc gián điệp kinh tế bị hủy.

Điều đó không đồng nghĩa Linwei Ding được trắng án. 7 cáo buộc đánh cắp bí mật thương mại vẫn còn hiệu lực và dự kiến Linwei Ding sẽ bị tuyên án vào ngày 1/9.

Mỗi tội danh gián điệp kinh tế có mức án tối đa 15 năm tù và phạt 5 triệu USD. Trong khi đó, mỗi tội danh đánh cắp bí mật thương mại có mức án tối đa 10 năm tù và phạt 250.000 USD.

Luật sư của Linwei Ding nói rằng thân chủ hài lòng với phán quyết mới. Bộ Tư pháp Mỹ chưa lập tức phản hồi câu hỏi về vấn đề này.

Linwei Ding lấy cắp những gì ở Google?

Vụ án bắt đầu từ vị trí công việc khá nhạy cảm của Linwei Ding tại Google.

Linwei Ding gia nhập Google vào tháng 5/2019 với vai trò kỹ sư phần mềm. Công việc chính của ông là phát triển phần mềm giúp GPU (bộ xử lí đồ họa) hoạt động hiệu quả hơn cho các tác vụ học máy và AI, qua đó có thể tiếp cận những công nghệ và thông tin nội bộ liên quan đến hạ tầng tính toán AI của Google.

Theo Bộ Tư pháp Mỹ, khoảng từ tháng 5/2022 đến tháng 4/2023, Linwei Ding đã lấy khoảng 1.255 tài liệu chứa thông tin mật từ hệ thống Google và đưa lên tài khoản Google Cloud cá nhân.

Các thông tin bị đánh cắp không đơn thuần là tài liệu về một sản phẩm phần mềm, mà liên quan trực tiếp đến nền tảng tính toán giúp Google huấn luyện và vận hành các mô hình ngôn ngữ lớn. Trong số đó có thông tin về kiến trúc và chức năng của TPU (dòng chip AI do Google tự thiết kế), hệ thống GPU, phần mềm giúp các chip giao tiếp và thực hiện tác vụ, phần mềm điều phối hàng nghìn chip để tạo thành một siêu máy tính phục vụ các khối lượng công việc AI tiên tiến.

Linwei Ding còn bị cáo buộc đánh cắp thông tin về SmartNIC của Google. Đây là card giao diện mạng tùy biến giúp tạo điều kiện cho việc truyền dữ liệu tốc độ cao bên trong các siêu máy tính AI của Google và các sản phẩm mạng đám mây.

Đây là những thành phần đặc biệt quan trọng bởi năng lực AI hiện nay không chỉ phụ thuộc vào GPU hay TPU. Một hệ thống AI quy mô lớn cần cả chip, mạng kết nối tốc độ cao, phần mềm điều phối và kiến trúc trung tâm dữ liệu phối hợp với nhau. Nắm được cách các thành phần này hoạt động cùng nhau có thể giúp rút ngắn đáng kể thời gian xây dựng một hệ thống tính toán AI quy mô lớn.

Linwei Ding bị cáo buộc tuồn dữ liệu ra ngoài như thế nào?

Theo cáo trạng, Linwei Ding đã sao chép dữ liệu từ các tài liệu nội bộ của Google vào ứng dụng Apple Notes trên chiếc MacBook do công ty cấp. Sau đó, Linwei Ding chuyển các ghi chú thành file PDF rồi tải lên tài khoản Google Cloud cá nhân. Theo công tố viên, cách làm này giúp Ding né các cơ chế kiểm soát dữ liệu của Google.

Các tài liệu tòa án cho biết chính phủ Mỹ xác định Linwei Ding đã chuyển khoảng 1.255 tài liệu, tương đương khoảng 14.000 trang, trong giai đoạn từ mùa xuân năm 2022 đến mùa xuân 2023.

Đáng chú ý, việc chuyển dữ liệu diễn ra trong khoảng thời gian Linwei Ding bắt đầu xây dựng quan hệ với các hãng công nghệ Trung Quốc.

Tháng 6/2022, Linwei Ding nhận được lời mời làm giám đốc công nghệ cho Beijing Rongshu Lianzhi Technology, công ty Trung Quốc phát triển phần mềm tăng tốc các tác vụ học máy trên GPU và nền tảng học liên kết cho AI.

Theo hồ sơ tòa án, Beijing Rongshu Lianzhi Technology đề nghị trả cho Linwei Ding 100.000 nhân dân tệ/tháng, kèm tiền thưởng hằng năm và cổ phần. Tuy nhiên, Linwei Ding vẫn làm việc tại Google vào thời điểm đó.

Đến ngày 29/10/2022, Linwei Ding sang Trung Quốc và ở lại đến ngày 25/3/2023. Từ tháng 12/2022, Linwei Ding tham gia các cuộc gặp với nhà đầu tư để huy động vốn cho Beijing Rongshu Lianzhi Technology. Giám đốc điều hành Beijing Rongshu Lianzhi sau đó giới thiệu Linwei Ding với các nhà đầu tư với tư cách giám đốc công nghệ.

Đến tháng 5/2023, Linwei Ding bắt đầu thành lập hãng công nghệ riêng mang tên Shanghai Zhisuan Technology tại Trung Quốc và giữ chức giám đốc điều hành. Công ty này hướng tới phát triển hệ thống quản lý cụm máy tính để tăng tốc các tác vụ học máy.

Tuyên bố gây chú ý với các nhà đầu tư

Một phần bằng chứng mà công tố viên đưa ra tại phiên tòa là những tài liệu Linwei Ding sử dụng để giới thiệu Shanghai Zhisuan Technology với các nhà đầu tư.

Theo cáo trạng, trong tài liệu được Linwei Ding chia sẻ với các nhân viên Shanghai Zhisuan Technology vào tháng 11/2023, công ty cho biết đã có kinh nghiệm với hệ thống tính toán quy mô khoảng 10.000 chip của Google và muốn sao chép, nâng cấp nền tảng này để phát triển một hệ thống phù hợp với nhu cầu của Trung Quốc.

Một bài thuyết trình khác cũng trích dẫn các chính sách của Trung Quốc nhằm thúc đẩy phát triển AI, chip và hạ tầng tính toán hiệu năng cao. Đến tháng 12/2023, Linwei Ding nộp hồ sơ tham gia một chương trình thu hút nhân tài tại thành phố Thượng Hải, Trung Quốc. Trong hồ sơ, ông cho rằng sản phẩm của mình có thể giúp Trung Quốc xây dựng năng lực hạ tầng tính toán đạt trình độ quốc tế.

Một tài liệu nội bộ của Linwei Ding cùng thời điểm còn cho thấy công ty dự định cung cấp dịch vụ cho một số tổ chức do Trung Quốc kiểm soát, trong đó có cơ quan chính phủ và các trường đại học.

Công tố viên dựa vào những tài liệu và hoạt động này để lập luận rằng Linwei Ding không chỉ lấy cắp bí mật công nghệ AI của Google để phục vụ lợi ích cá nhân hoặc doanh nghiệp, mà còn có ý định mang lại lợi ích cho các cơ quan và tổ chức liên quan đến chính phủ Trung Quốc.

Vì sao thẩm phán hủy 7 cáo buộc gián điệp kinh tế với Linwei Ding?

Điểm mấu chốt trong phán quyết ngày 20/8 nằm ở ý định của Linwei Ding khi ông lấy cắp tài liệu mật từ Google.

Theo hãng tin Reuters, để kết tội gián điệp kinh tế, công tố viên phải chứng minh Linwei Ding biết hoặc có ý định hành động mang lại lợi ích cho chính phủ Trung Quốc.

Trong phán quyết dài 18 trang, Thẩm phán Chhabria cho rằng Linwei Ding có thể đã hình thành ý định làm lợi cho chính phủ Trung Quốc vào những tháng sau khi bắt đầu lấy cắp dữ liệu từ Google.

Thẩm phán Chhabria đưa ra một cách giải thích rất rõ: Nếu một người lấy bí mật thương mại vào thứ Hai rồi chuyển ngay cho một quan chức chính phủ nước ngoài vào thứ Sáu, sẽ rất dễ chứng minh ý định làm lợi cho chính phủ. Thế nhưng, nếu các bằng chứng về mối liên hệ với chính phủ chỉ xuất hiện sau nhiều tháng kể từ khi hành vi lấy cắp xảy ra, thì việc suy ra ý định ban đầu sẽ trở nên mang tính suy đoán và không đủ chắc chắn để đáp ứng tiêu chuẩn “không còn nghi ngờ hợp lí”. Đó là lí do thẩm phán Chhabria hủy 7 cáo buộc gián điệp kinh tế với Linwei Ding.

Trong khi đó, với 7 cáo buộc đánh cắp bí mật thương mại, tòa cho rằng bằng chứng đủ mạnh. Theo phán quyết trước đó, có bằng chứng áp đảo cho thấy Linwei Ding cố ý lấy cắp bí mật thương mại của Google để phục vụ bản thân và công ty mà ông đang thành lập tại Trung Quốc. Vì vậy, 7 cáo buộc này vẫn được giữ nguyên.