Lần đầu hé lộ dữ liệu gây bất ngờ: Ghép thận từ người hiến cao tuổi vẫn đạt tỷ lệ sống cao

Trong bối cảnh hàng nghìn bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối tại Việt Nam vẫn đang từng ngày chờ đợi cơ hội được ghép thận, một nghiên cứu vừa được thực hiện tại Bệnh viện Chợ Rẫy đã mang đến tín hiệu đầy hy vọng cho ngành ghép tạng nước nhà. Công trình không chỉ phá vỡ định kiến lâu nay về tuổi tác của người hiến thận, mà còn mở ra khả năng gia tăng đáng kể nguồn tạng ghép đang vô cùng khan hiếm.

Nỗi khát khao được “hồi sinh” của bệnh nhân suy thận

Đối với bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối, ghép thận gần như là cơ hội duy nhất để thoát khỏi cảnh chạy thận định kỳ kéo dài suốt nhiều năm. Tuy nhiên, khoảng cách giữa nhu cầu và nguồn tạng hiến tại Việt Nam vẫn còn rất lớn.

Thực tế này buộc ngành y tế phải từng bước mở rộng tiêu chuẩn người hiến nhằm tăng cơ hội cứu sống người bệnh. Dẫu vậy, một trong những rào cản lớn nhất chính là lo ngại chất lượng thận từ người hiến lớn tuổi có thể không đảm bảo hiệu quả lâu dài sau ghép.

Để trả lời câu hỏi đó, nhóm nghiên cứu tại Bệnh viện Chợ Rẫy đã tiến hành phân tích toàn bộ dữ liệu ghép thận từ người hiến sống trong giai đoạn từ năm 2016 đến 2022.

Theo bác sĩ Nguyễn Duy Điền - Khoa Ngoại Tiết niệu, Bệnh viện Chợ Rẫy, xu hướng già hóa dân số đang khiến độ tuổi người hiến tạng ngày càng cao hơn. Tuy nhiên, điều quan trọng không nằm ở tuổi tác đơn thuần mà là chất lượng thực sự của quả thận và tình trạng sức khỏe tổng thể của người hiến.

“Hiện nay, với sự phát triển của kỹ thuật ghép tạng, kiểm soát miễn dịch và theo dõi hậu phẫu, nhiều người hiến lớn tuổi vẫn có thể mang lại kết quả ghép rất tốt cho người nhận. Điều này mở ra thêm cơ hội sống cho rất nhiều bệnh nhân suy thận đang chờ ghép”, bác sĩ Điền nhận định.

Trong suốt 7 năm nghiên cứu, các bác sĩ đã phân tích 621 trường hợp ghép thận từ người hiến sống. Các trường hợp được chia thành 6 nhóm tuổi khác nhau của người hiến, từ dưới 30 tuổi đến trên 70 tuổi.

Đáng chú ý, nhóm người hiến từ 60 đến 69 tuổi có tới 95 trường hợp, trong khi nhóm trên 70 tuổi có 4 trường hợp đặc biệt.

Kết quả theo dõi sau ghép cho thấy chức năng thận của các bệnh nhân nhận thận từ người hiến lớn tuổi vẫn duy trì ổn định đáng kinh ngạc.

Ở nhóm người hiến từ 60 đến 69 tuổi, chỉ số độ lọc cầu thận ước tính (eGFR) sau 12 tháng và 36 tháng lần lượt đạt 58,3 và 58,4 ml/phút/1,73m² da. Đây là mức chức năng thận được đánh giá khá tốt đối với bệnh nhân ghép thận.

Điều khiến nhiều chuyên gia bất ngờ hơn nằm ở nhóm người hiến trên 70 tuổi. Sau 12 tháng và 36 tháng, chỉ số eGFR của nhóm này lần lượt đạt 68,8 và 72 ml/phút/1,73m² da — một kết quả vượt xa nhiều kỳ vọng trước đó.

Theo bác sĩ Nguyễn Duy Điền, những dữ liệu này cho thấy tuổi cao không đồng nghĩa với chất lượng thận kém.

“Điều quan trọng là người hiến được đánh giá rất kỹ trước phẫu thuật. Nếu chức năng thận còn tốt, không có bệnh lý nền nghiêm trọng và đáp ứng đủ tiêu chuẩn chuyên môn, người lớn tuổi vẫn có thể hiến thận an toàn”, bác sĩ Điền cho biết.

Tỷ lệ thải ghép và tử vong gần như bằng 0

Một trong những nỗi lo lớn nhất sau ghép thận là tình trạng thải ghép cấp tính — khi cơ thể người nhận tấn công quả thận mới.

Tuy nhiên, nghiên cứu tại Bệnh viện Chợ Rẫy cho thấy tỷ lệ này cực kỳ thấp ở nhóm người hiến lớn tuổi.

Cụ thể, ở nhóm người hiến 60–69 tuổi, tỷ lệ thải ghép cấp sau 12 tháng chỉ ở mức 5,3%. Đặc biệt, nhóm người hiến trên 70 tuổi ghi nhận tỷ lệ thải ghép cấp bằng 0%.

Không dừng lại ở đó, kết quả sống còn sau 3 năm theo dõi cũng mang đến nhiều lạc quan khi tỷ lệ tử vong ở cả hai nhóm người hiến trên 60 tuổi đều bằng 0%.

Theo các chuyên gia, điều này phản ánh trình độ ghép tạng, chăm sóc hậu phẫu và kiểm soát miễn dịch tại Việt Nam đã có nhiều bước tiến đáng kể trong những năm gần đây.

Phá bỏ định kiến ghép thận từ người cho lớn tuổi

Từ nhiều năm nay, tuổi tác vẫn được xem là một trong những rào cản lớn trong việc lựa chọn người hiến tạng. Không ít gia đình e ngại rằng người lớn tuổi sẽ không đủ sức khỏe để hiến thận hoặc chất lượng tạng không đảm bảo.

Tuy nhiên, nghiên cứu của Bệnh viện Chợ Rẫy đang góp phần thay đổi quan điểm đó bằng những số liệu lâm sàng rõ ràng.

Theo bác sĩ Nguyễn Duy Điền, việc mở rộng tiêu chuẩn người hiến không có nghĩa là hạ thấp tiêu chuẩn an toàn. Ngược lại, mọi trường hợp đều phải trải qua quy trình đánh giá nghiêm ngặt trước khi được chỉ định hiến tạng.

“Thông điệp quan trọng nhất của nghiên cứu là tuổi tác không phải yếu tố quyết định duy nhất. Nếu được sàng lọc đúng và theo dõi tốt, người hiến lớn tuổi vẫn có thể trao đi một món quà sự sống vô cùng quý giá”, bác sĩ Điền nhấn mạnh.

Không chỉ mang ý nghĩa khoa học, công trình này còn mở ra hy vọng mới cho hàng nghìn bệnh nhân suy thận đang mòn mỏi chờ ghép tạng tại Việt Nam. Thành công của các ca ghép từ người hiến cao tuổi cho thấy y học hiện đại đang từng bước vượt qua những giới hạn từng được xem là bất khả thi, để kéo người bệnh trở lại với cuộc sống bình thường.