Laser 3 USD mỗi lần bắn có thể là giải pháp mới giúp Mỹ đối phó drone Iran

Một cuộc tấn công bằng drone (máy bay không người lái) Shahed của Iran khiến 6 binh sĩ Mỹ thiệt mạng tại Kuwait. Để bắn hạ Shahed, giá khoảng 20.000 đến 50.000 USD một chiếc, quân đội Mỹ đang phải sử dụng các tên lửa đánh chặn phòng không có giá lên tới hàng triệu USD.

Công nghệ laser vẫn còn tương đối mới và mang tính thử nghiệm. Tuy nhiên, với chi phí chỉ 3 USD cho mỗi lần bắn, laser đang được xem là một giải pháp tiềm năng, trong bối cảnh việc đối phó Shahed đang làm cạn kiệt kho vũ khí của Mỹ, theo ông Wahid Nawabi - Giám đốc điều hành nhà thầu quốc phòng AeroVironment (Mỹ).

“Điều này thay đổi hoàn toàn bài toán kinh tế về cách chúng ta có thể đánh bại và phòng thủ trước những mục tiêu đang được triển khai và sản xuất với số lượng lên tới hàng chục nghìn chiếc”, Wahid Nawabi nói.

Drone Iran đang gây áp lực lớn lên kho vũ khí của Mỹ và trở thành mối đe dọa tại eo biển Hormuz. Video tuyên truyền của Iran đã cho thấy kho drone nước này, vốn được sử dụng để đe dọa các quốc gia vùng Vịnh, tấn công nhiều tòa nhà chung cư, sân bay và nhà máy lọc dầu.

Các drone đó ngày càng nhanh và mạnh hơn, đồng thời có thể hoạt động theo bầy đàn. Ưu điểm lớn nhất của chúng có lẽ chính là giá thành rẻ. Nhiều chiếc drone được chế tạo từ các loại nhựa khá mỏng.

Mỹ và nhiều quốc gia Ả Rập đã bắn hạ các drone này bằng tên lửa đánh chặn, mỗi quả có giá hàng triệu USD. Chỉ vài ngày sau khi chiến tranh bùng nổ, các đồng minh của Mỹ tại Vịnh Ba Tư đã bắt đầu thiếu hụt tên lửa đánh chặn, theo trang CBS News.

Trong bài đăng ngày 2.3 trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Donald Trump cho biết: “Kho dự trữ vũ khí của Mỹ, ở các loại tầm trung và trung-cao, chưa bao giờ lớn và tốt hơn. Như tôi được thông báo hôm nay, chúng ta có nguồn cung gần như vô hạn các loại vũ khí này”.

Laser hoạt động như thế nào?

Ông Trump cũng bày tỏ sự quan tâm đến công nghệ laser, gọi nó là “đáng kinh ngạc” vào ngày 8.3. Tổng thống Mỹ cho rằng laser có thể thực hiện nhiệm vụ của các tên lửa Patriot với chi phí thấp hơn nhiều.

Mỹ đã theo đuổi vũ khí laser trong nhiều năm. AeroVironment từng bán hệ thống laser cho quân đội Mỹ sử dụng ở khu vực biên giới Mexico. Công ty này phát triển một hệ thống laser có tên Locust.

Locust có phần đế chứa pin làm nguồn điện và hệ thống làm mát, trong khi phần trên được sử dụng để phát ra các tia. Mỗi thiết bị có giá khoảng 8 triệu USD và có thể được đặt cố định hoặc lắp đặt ở phía sau xe tải.

Radar của Locust có thể phát hiện drone đối phương từ khoảng cách hơn 11 km, theo ông John Garrity - người phụ trách chương trình này tại AeroVironment. Một người vận hành sẽ khóa mục tiêu bằng tay cầm điều khiển X-Box thông thường. Sau đó, hệ thống laser sử dụng AI (trí tuệ nhân tạo) để theo dõi drone khi nó tiếp cận.

“Đó chính là ưu điểm của hệ thống vũ khí laser: khả năng tự theo dõi và giảm bớt gánh nặng cho người vận hành”, John Garrity nói.

Laser sẽ khai hỏa khi drone chỉ còn cách hệ thống vài km. Một chùm tia di chuyển với tốc độ ánh sáng sẽ bắn ra và làm nóng chảy thân drone.

Theo Wahid Nawabi, Locust đã được triển khai trong các cuộc chiến trên thế giới, gồm cả việc chống lại Shahed, nhưng ông không tiết lộ cụ thể địa điểm sử dụng.

AeroVironment là một trong những công ty dẫn đầu trong phát triển laser quân sự, nhưng phải cạnh tranh với tập đoàn lớn như Lockheed Martin và Raytheon.

Các quốc gia khác cũng đang phát triển vũ khí laser. Israel có hệ thống Iron Beam, hệ thống laser được thiết kế để bổ sung cho mạng phòng thủ Iron Dome. Ukraine cũng có hệ thống riêng và Trung Quốc gần đây đã công bố các vũ khí laser trong một cuộc duyệt binh quân sự lớn.

Bao lâu nữa laser có thể tạo ra khác biệt trong cuộc chiến với Iran?

Để các hệ thống laser của AeroVironment được bán cho các quốc gia vùng Vịnh sử dụng trong cuộc chiến với Iran, Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao Mỹ phải phê duyệt việc xuất khẩu công nghệ này vì liên quan đến an ninh quốc gia.

“Có một vấn đề kiểu ‘con gà và quả trứng’ ở đây. Đến nay, chúng tôi chỉ được phép cung cấp hệ thống này cho quân đội Mỹ. Tôi không thể mạo hiểm xây dựng lượng thiết bị trị giá 1 tỉ USD khi chưa có hợp đồng đảm bảo rằng sẽ có người mua”, Wahid Nawabi nói.

Ngay cả khi chính phủ Mỹ cho phép bán cho các quốc gia vùng Vịnh ngay ngày mai, AeroVironment cũng sẽ cần vài tháng để tăng quy mô sản xuất.

Bà Mara Karlin, người từng làm việc tại Bộ Quốc phòng Mỹ dưới thời cả các chính quyền Dân chủ và Cộng hòa, cho rằng Mỹ bước vào cuộc chiến với Iran chủ yếu chuẩn bị để đối phó với tên lửa, chứ chưa chuẩn bị đầy đủ cho những mối đe dọa khác như drone tấn công các mục tiêu dễ bị tổn thương.

Mara Karlin nói không có “một giải pháp kỳ diệu duy nhất” để bắn hạ drone Iran.

“Đó là lịch sử của chiến tranh. Bạn tìm ra nhiều cách khác nhau để đối phó với các thách thức, rồi đối thủ của bạn bắt kịp, hoặc họ lại tìm ra cách đối phó với chính giải pháp đó”, bà nhấn mạnh.

Những hoài nghi về hiệu quả của laser

Mara Karlin cho rằng công nghệ laser có thể trở thành một phần của kho vũ khí Mỹ, nhưng lĩnh vực này vẫn chưa được đầu tư đủ mạnh. Việc sử dụng nó cũng cần hệ thống tình báo hỗ trợ để triển khai hiệu quả trên chiến trường.

“Ở thời điểm này, công nghệ laser rất có giá trị. Song khi chúng ta ngồi đây sau sáu tháng nữa, tôi không chắc điều đó vẫn đúng”, bà nói.

Khi công nghệ drone tiếp tục phát triển, laser cũng phải theo kịp. Các thử nghiệm quân sự đang diễn ra đã làm dấy lên nhiều lo ngại về hiệu suất, độ chính xác, trọng lượng pin, lượng năng lượng cần thiết và hiệu quả của tia laser trong một số điều kiện thời tiết.

Vài nhà phê bình chỉ ra những vấn đề tiềm ẩn khi trời mưa, độ ẩm cao, cát hoặc sương mù.

“Khi nói về việc hệ thống laser có hoạt động trong mưa hay không thì thực tế là drone thường không bay trong mưa”, John Garrity nói. Ông cũng cho biết Locust đã được triển khai tại các vị trí chiến đấu và “chưa từng phải đưa vào trong nhà vì bất kỳ hiện tượng thời tiết nào”.

Sau khi Locust được sử dụng trong các hoạt động ở biên giới Mỹ, Cục Hàng không Liên bang Mỹ từng hai lần đóng cửa không phận vì lo ngại hệ thống laser này có thể gây nguy hiểm cho máy bay thương mại, Wahid Nawabi cho biết. Tuy nhiên, ông khẳng định điều đó không xảy ra, vì nếu tia laser bắn trúng máy bay thì cũng không thể làm cháy xuyên thân, khiến nó mất kiểm soát hay rơi.

“Hệ thống được thiết kế để không mắc những lỗi như vậy”, Wahid Nawabi nhấn mạnh.