Lầu Năm Góc hé lộ cách nền tảng AI của Palantir hỗ trợ Mỹ tiến hành chiến tranh
Một quan chức cấp cao Lầu Năm Góc hé lộ cách quân đội Mỹ sử dụng Project Maven của Palantir Technologies để thực hiện các cuộc tấn công.
Project Maven là chương trình quân sự của Bộ Quốc phòng Mỹ nhằm đưa AI (trí tuệ nhân tạo) vào hoạt động tác chiến và phân tích tình báo.
Được khởi động từ năm 2017, mục tiêu ban đầu của Project Maven là sử dụng AI để xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ từ chiến trường, đặc biệt là hình ảnh và video từ máy bay không người lái (drone). Thay vì con người phải xem thủ công từng khung hình, AI có thể tự động phát hiện, nhận diện và đánh dấu các mục tiêu nghi ngờ, giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao độ chính xác.
Ban đầu Project Maven có sự tham gia của Google, nhưng sau đó được chuyển giao cho Palantir Technologies - công ty hiện đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển và triển khai hệ thống này.
Theo thời gian, Project Maven đã phát triển vượt xa mục tiêu ban đầu. Từ một công cụ phân tích hình ảnh, Project Maven trở thành nền tảng AI toàn diện phục vụ chiến tranh hiện đại, có thể kết hợp dữ liệu từ nhiều nguồn (vệ tinh, drone, radar, tình báo…), hỗ trợ xác định và ưu tiên mục tiêu, gợi ý phương án tác chiến, tăng tốc quá trình ra quyết định quân sự.
Một trong những hệ thống tiêu biểu được xây dựng từ Project Maven là Maven Smart System - nơi các công cụ AI được đưa vào sử dụng thực tế trên chiến trường.
Maven Smart System là hệ thống phần mềm quân sự ứng dụng AI, được phát triển trong khuôn khổ Project Maven và hiện do Palantir Technologies triển khai. Đây được xem là công cụ vận hành trực tiếp trên chiến trường số, giúp quân đội tổng hợp và phân tích dữ liệu từ nhiều nguồn như ảnh vệ tinh, video từ drone, dữ liệu radar và thông tin tình báo theo thời gian thực.
Thông qua việc tích hợp các mô hình AI, Maven Smart System có khả năng tự động phát hiện, nhận diện và thu hẹp danh sách mục tiêu tiềm năng, đồng thời gợi ý phương án tấn công tối ưu. Hệ thống này cũng hỗ trợ lựa chọn phương tiện và vũ khí phù hợp, từ đó giúp các chỉ huy đưa ra quyết định nhanh và chính xác hơn.
Điểm đáng chú ý là Maven Smart System cho phép hợp nhất toàn bộ quy trình tác chiến, từ phát hiện mục tiêu, phân tích, ra quyết định cho đến triển khai tấn công, vào trong một nền tảng duy nhất. Nếu trước đây quy trình này có thể mất hàng giờ và phải xử lý qua nhiều hệ thống khác nhau, thì với Maven Smart System, thời gian đã được rút ngắn đáng kể, góp phần thay đổi cách thức vận hành chiến tranh hiện đại.
Cách quân đội Mỹ sử dụng Project Maven để thực hiện các cuộc tấn công
“Sau khi phát hiện mục tiêu cần tấn công, đây là những gì chúng tôi làm. Nhấp chuột trái, nhấp chuột phải, nhấp chuột trái”, ông Cameron Stanley, Giám đốc kỹ thuật số và AI của Bộ Quốc phòng Mỹ, nói trong bài trình bày tại hội nghị AIPCon 9 của Palantir Technologies ở bang Maryland (Mỹ) gần đây.
Palantir Technologies đăng một video về màn trình diễn của Cameron Stanley, cho thấy Project Maven có thể sử dụng ảnh vệ tinh cùng nhiều nguồn dữ liệu khác, trong đó có hệ thống theo dõi chuyến bay.
Bằng hệ thống này, ông minh họa cách danh sách các mục tiêu tiềm năng có thể được thu hẹp xuống chỉ còn một chiếc ô tô cụ thể trong bãi đỗ xe.
Trong một phần khác của màn trình diễn, Cameron Stanley cho thấy AI được dùng để xác định “tài sản tốt nhất” để thực hiện cuộc tấn công. Trong ví dụ minh họa, đó là súng máy hạng nặng M2 Browning cỡ nòng .50 gắn trên xe chiến đấu bọc thép Stryker.
“Chúng ta đã đi từ việc xác định mục tiêu, đến đưa ra phương án hành động, rồi thực thi tấn công mục tiêu - tất cả trong cùng một hệ thống. Đây là một bước tiến mang tính cách mạng”, Cameron Stanley tuyên bố.
“Trước đây, quá trình này phải thực hiện trên 8 hoặc 9 hệ thống khác nhau, khi con người phải chuyển dữ liệu phát hiện mục tiêu qua lại để đạt được trạng thái mong muốn. Trong trường hợp này là hoàn tất chuỗi tiêu diệt”, ông nói khi chỉ vào đoạn video chiến đấu của cuộc tấn công.
“Khi chúng tôi mới bắt đầu, phải mất hàng giờ để thực hiện những gì bạn vừa thấy”, Cameron Stanley ám chỉ toàn bộ quy trình từ phát hiện mục tiêu, xác định mục tiêu, ra quyết định cho đến triển khai tấn công. “Giờ đây chúng tôi đã rút ngắn đáng kể thời gian đó”, ông nói.
Tài liệu của Lục quân Mỹ cho biết Project Maven là một phần của “những năng lực tiên tiến nhất” mà binh sĩ dựa vào để hỗ trợ xác định mục tiêu và thực hiện các cuộc tấn công.
Theo tài liệu, dù Maven Smart System có thể hỗ trợ mạnh mẽ cho quá trình ra quyết định, các sĩ quan tham mưu vẫn cần hiểu cơ bản cách những hệ thống mới này hoạt động để nắm được khả năng và hạn chế của chúng.
CEO Palantir Technologies: Maven là “xương sống” mới của chiến tranh hiện đại
Alex Karp, Giám đốc điều hành Palantir Technologies, và các cộng sự khá kín tiếng về Project Maven vì nhiều ứng dụng của nó được xếp loại mật. Song gần đây, Alex Karp cho biết công nghệ AI của Palantir Technologies đã đang mang lại cho Mỹ cùng các đồng minh lợi thế quan trọng trong cuộc xung đột ngày càng leo thang ở Iran và khắp Trung Đông.
“Điều khiến nước Mỹ trở nên đặc biệt hiện nay là khả năng sát thương và chiến đấu của chúng ta”, Alex Karp phát biểu tại hội nghị AIPcon 9. Ông nói thêm rằng một lợi thế lớn khác là “cuộc cách mạng AI mang tính độc nhất vô nhị của nước Mỹ”.
Alex Karp ám chỉ đến khả năng của Palantir Technologies trong việc kết nối dữ liệu chiến đấu giữa Mỹ và các đối tác Trung Đông từng bị Iran không kích.
“Nếu bị tấn công và cần phối hợp phản ứng, bạn phải có một hệ thống điều phối. Chỉ có một sản phẩm thực sự có thể làm được điều đó cho mục đích an ninh”, Alex Karp nhấn mạnh, ám chỉ nền tảng AI của Palantir Technologies.
“Giờ đây, bạn có thể nhắm mục tiêu chính xác hơn, nhanh hơn và việc nước Mỹ có thể điều phối toàn bộ sức mạnh của hạm đội cùng nguồn lực để dồn vào đối thủ, đã thay đổi cách chiến tranh được tiến hành. Tôi đã đọc được rằng Project Maven của Palantir Technologies là 'xương sống' cốt lõi của điều đó”, Alex Karp nói với kênh CNBC bên lề hội nghị AIPCon 9.
“Tôi cũng đọc rằng tất cả các đồng minh trong khu vực, cả Ả Rập và không phải Ả Rập ở Trung Đông, có thể đang hoặc sẽ sử dụng nền tảng của chúng tôi, và việc này đang mở rộng rất nhanh”, Giám đốc điều hành Palantir Technologies cho biết thêm.
Alex Karp từ chối bình luận về việc liệu Project Maven có được sử dụng để ám sát Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei trong một chiến dịch quân sự chung giữa Mỹ và Israel hôm 28.2 hay không.
Ban đầu, Project Maven do Google giám sát. Sau đó, Palantir Technologies tiếp quản dự án này như một phần trong các quan hệ hợp tác lớn của công ty phần mềm này với chính phủ Mỹ và các đồng minh.
Năm ngoái, Alex Karp thậm chí còn khoe rằng các sản phẩm của Palantir Technologies được săn đón đến mức ông không còn thời gian cho các đồng minh Mỹ khi họ liên tục đề nghị gặp mặt.
Tranh cãi giữa Lầu Năm Góc và Anthropic
Theo một báo cáo gần đây của tờ The Washington Post, Maven Smart System là một phần quan trọng trong chiến dịch quân sự của Mỹ chống lại Iran.
Mô hình AI Claude của Anthropic được được tích hợp vào Maven Smart System. Vấn đề này trở thành chủ đề tranh cãi lớn sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth quyết định xếp Anthropic là rủi ro chuỗi cung ứng, sau khi công ty khởi nghiệp AI từ chối cung cấp cho Lầu Năm Góc quyền sử dụng không hạn chế các mô hình của mình.
Tổng thống Donald Trump đã cho tất cả cơ quan liên bang thời hạn 6 tháng để ngừng sử dụng tất cả sản phẩm của Anthropic.
Anthropic đã khởi kiện Lầu Năm Góc, Văn phòng Tổng thống Mỹ cùng nhiều cơ quan liên bang khác nhằm ngăn chặn các lệnh của ông Pete Hegseth và Trump.
Trong hai năm qua, Bộ Quốc phòng Mỹ đã tích hợp sâu các công nghệ dựa trên AI vào hoạt động của mình. Theo trang FT, hệ điều hành dữ liệu chủ chốt của Lầu Năm Góc là nền tảng Maven Smart System, kết hợp với mô hình Claude, để tạo thành bảng điều khiển phân tích dữ liệu thời gian thực cho các chiến dịch ở Iran.
“Lý do các mô hình tiên tiến lại quan trọng đến vậy, sự chuyển đổi công nghệ trong một năm rưỡi qua, là chúng đã tiến từ việc chỉ tóm tắt sang khả năng suy luận”, ông Louis Mosley - người đứng đầu Palantir Technologies tại Anh và châu Âu - cho biết.
Theo ông, khả năng suy luận của các mô hình AI, tức xem xét một vấn đề từng bước, đã tạo ra “bước nhảy lớn về số lượng quyết định và tốc độ mà quân nhân có thể đưa ra các quyết định đó” trong các hoạt động tác chiến phức tạp.
Tuy nhiên, chính những công nghệ hứa hẹn tăng tốc việc ra quyết định quân sự này cũng đang làm dấy lên lo ngại về giám sát. Cuộc tranh luận càng nóng lên sau một tranh chấp gần đây giữa Anthropic và Lầu Năm Góc về ranh giới sử dụng AI trong quân sự, cho thấy mức độ nhạy cảm khi triển khai các mô hình AI tiên tiến trong chiến đấu.
Vụ đánh bom trường tiểu học nữ sinh ở thành phố Minab (miền nam Iran) hôm 28.2 khiến hơn 170 người thiệt mạng, phần lớn là trẻ em, càng làm nổi bật những rủi ro chết người khi mục tiêu được xác định quá nhanh hoặc không được kiểm chứng kỹ, dù vẫn chưa rõ AI có tham gia vào màn tấn công này hay không và ở mức độ nào.
