Liệu Việt Nam có bị ảnh hưởng khi thế giới đối mặt nguy cơ AI vỡ bóng bóng?
Giữa lúc thị trường tài chính toàn cầu chao đảo vì những hoài nghi về hiệu quả kinh tế của trí tuệ nhân tạo (AI) và áp lực định giá lại từ các ông lớn công nghệ, Việt Nam lại đang cho thấy khả năng vươn vào chuỗi cung ứng AI toàn cầu.
Thị trường tài chính toàn cầu vừa trải qua một tuần biến động mạnh vì làn sóng hoài nghi mới về khả năng sinh lời của trí tuệ nhân tạo (AI). Cổ phiếu Google mới đây cũng ghi nhận sụt giảm mạnh trong bối cảnh giới đầu tư bắt đầu đặt dấu hỏi về hiệu quả thực tế của các khoản đầu tư khổng lồ vào công nghệ này.
Nỗi lo vỡ bong bóng
Theo các ước tính từ Morgan Stanley, các tập đoàn công nghệ lớn có thể chi khoảng 800 tỷ USD vào năm 2026 và gần 1.100 tỷ USD vào năm 2027 cho hạ tầng AI. Trong khi đó, Goldman Sachs đưa ra một kịch bản dài hạn còn lớn hơn rất nhiều, dự báo tổng vốn đầu tư cho hạ tầng AI có thể chạm mốc 7.600 tỷ USD từ nay đến năm 2031.
Dù vậy, bức tranh từ báo cáo lợi nhuận tuần này của Google cho thấy việc ngừng đầu tư cũng tiềm ẩn những rủi ro chiến lược lớn, nhất là khi AI đang tác động trực tiếp đến các nguồn thu truyền thống của hãng.
Theo PGS.TS Hồ Quốc Tuấn, Đại học Bristol (Anh), sức hút của lĩnh vực này từng được minh chứng vào đầu năm 2026, khi hai doanh nghiệp AI Trung Quốc là Z.ai và MiniMax chính thức niêm yết trên thị trường chứng khoán Hồng Kông với mức định giá hàng tỷ USD.
Điểm khác biệt lớn nhất lúc bấy giờ là nhà đầu tư có cơ hội trực tiếp sở hữu cổ phần của các đơn vị chuyên phát triển mô hình AI tiên tiến, thay vì chỉ mua cổ phiếu của các tập đoàn công nghệ đa ngành truyền thống.
Theo ghi nhận từ tờ Financial Times, trong tháng giao dịch đầu tiên, cơn sốt này đã đẩy cổ phiếu Z.ai bật tăng khoảng 77%, trong khi MiniMax thậm chí ghi nhận mức tăng phi mã tới 99%. Thế nhưng, tâm lý thị trường sau đó đã đảo chiều chóng mặt.
Từ một cái tên được săn đón bậc nhất, MiniMax nhanh chóng trở thành minh chứng cho sự vỡ mộng của giới đầu tư khi thị giá rớt sâu, giao dịch thấp hơn khoảng 56% so với mức giá IPO. Tương tự, cổ phiếu Z.ai cũng đánh mất phần lớn thành quả tăng giá trước đó.
Đáng chú ý, sự sụt giảm này không xuất phát từ việc các doanh nghiệp công nghệ kể trên thất bại trong nghiên cứu hay phát triển sản phẩm, bởi cả Z.ai và MiniMax đều sở hữu năng lực thực sự trong lĩnh vực AI. Yếu tố thay đổi cốt lõi nằm ở tâm lý thị trường, khi góc nhìn và sự đánh giá của giới đầu tư về giá trị kinh tế thực tế mà công nghệ này mang lại đã trở nên thực tế và thận trọng hơn rất nhiều.
Theo các chuyên gia phân tích Công ty chứng khoán VPBank, gần đây, một số thông tin truyền thông đề cập đến khả năng ít nhất 200 công ty AI có thể phá sản. Mặc dù đây là thông tin cần tiếp tục kiểm chứng, nhưng cũng là một yếu tố đáng chú ý để theo dõi và đánh giá tình hình thị trường.
Đặc biệt, sau giai đoạn tăng giá rất nóng từ đầu năm, các cổ phiếu công nghệ hiện đang chịu áp lực điều chỉnh mạnh, trong khi những cảnh báo từ chính các nhân vật trong ngành cho thấy nhiều rủi ro nhất định đang dần xuất hiện.
Thực trạng này bắt nguồn từ việc kết quả kinh doanh của một số doanh nghiệp không đạt kỳ vọng, khiến nhà đầu tư lo ngại chu kỳ đầu tư vào AI có thể chững lại, đồng thời vấn đề dòng tiền cũng đang trở thành mối quan tâm lớn đối với toàn thị trường.
Tiềm năng hấp dẫn dài hạn của Việt Nam
Trong bối cảnh làn sóng AI toàn cầu bắt đầu đối mặt với những nghi ngờ về hiệu quả kinh tế và dấu hiệu tái định giá lại từ giới đầu tư quốc tế, Việt Nam hoàn toàn không đứng ngoài vòng ảnh hưởng.
Dù chịu ảnh hưởng, Việt Nam có những lợi thế riêng giúp giảm bớt rủi ro từ sự sụt giảm của bong bóng AI toàn cầu. Theo HSBC, thị phần thương mại toàn cầu của Việt Nam trong mảng thiết bị liên quan đến AI đã tăng từ 1,2% năm 2015 lên 12,4% năm 2025, là mức tăng cao nhất trên thế giới đối với một nền kinh tế nói riêng trong giai đoạn này.
Đầu năm 2026, xuất khẩu của Hàn Quốc sang Việt Nam ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong khu vực Đông Nam Á, cho thấy mối liên kết sản xuất sâu rộng cũng như vai trò ngày càng lớn của Việt Nam trong khâu lắp ráp cuối cùng phần cứng máy tính, bao gồm cả thiết bị liên quan đến máy chủ AI.
Những con số này cho thấy một sự dịch chuyển lớn. Việt Nam không còn là một cứ điểm lắp ráp chi phí thấp ở cuối chuỗi cung ứng của nước khác mà đã trở thành một mắt xích trong mạng lưới đa phương.
Với dân số trẻ, am hiểu công nghệ và cộng đồng doanh nghiệp đang nhanh chóng định hình, Việt Nam có vị thế thuận lợi để trở thành một thị trường tiêu thụ dịch vụ AI quan trọng và một nước sản xuất phần cứng AI. Nhiệm vụ trong thập kỷ tới là phải bảo đảm rằng vị thế của Việt Nam không chỉ là những gì Việt Nam sản xuất cho kỷ nguyên AI mà còn bởi những cơ hội AI có thể mở ra cho Việt Nam.
Việt Nam đang thực sự muốn khẳng định vai trò quan trọng trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).
Ông Don Lam, Tổng Giám đốc Tập đoàn VinaCapital cho biết, công nghệ sẽ là một trong những động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng của Việt Nam trong những năm tới khi đang có đầy đủ tiềm năng để trở thành trung tâm của quá trình này, với nguồn nhân lực tài năng, sức sống mạnh mẽ và tinh thần khởi nghiệp để vươn lên thành một trung tâm công nghệ của khu vực.
“VinaCapital đang hợp tác với G42, Microsoft và nhiều đối tác khác trong kế hoạch xây dựng các trung tâm dữ liệu tại Thành phố Hồ Chí Minh và nhiều địa phương khác trên cả nước. Các trung tâm này sẽ cung cấp năng lực hạ tầng thiết yếu cho ngành AI đang phát triển của Việt Nam; hỗ trợ các chương trình quốc gia về đào tạo kỹ năng AI và phát triển nguồn nhân lực; đồng thời tạo ra nhiều lợi ích kinh tế khác”, ông Don Lam nói.
Theo ông Peter Kim, Tổng Giám đốc HSBC Hàn Quốc, Thành viên HĐQT Ngân hàng HSBC Việt Nam, dòng vốn Hàn Quốc đang dịch chuyển mạnh mẽ lên các nấc thang giá trị cao hơn – từ lắp ráp sang sản xuất tiên tiến, và từ sản xuất sang nghiên cứu và phát triển (R&D).
Một ví dụ điển hình là Trung tâm R&D trị giá 220 triệu USD của Samsung tại Hà Nội – trung tâm lớn nhất Đông Nam Á. Tại đây, hàng nghìn kỹ sư Việt Nam đang trực tiếp nghiên cứu, phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), phần mềm và các thiết bị thế hệ mới.
“Nghị quyết 10-NQ/TW của Việt Nam về phát triển khu vực FDI đã đặt mục tiêu thu hút dòng vốn chất lượng cao, đưa 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, và thu hút các tập đoàn đa quốc gia thành lập trung tâm R&D.
Gần 20 năm trước, một nhà máy tại Bắc Ninh đã thay đổi bức tranh kinh tế. Hôm nay, Việt Nam đứng trước cơ hội bước sang vị thế mới: từ một điểm đến FDI thành đối tác về đổi mới sáng tạo, từ công xưởng của châu Á tiến tới vai trò “phòng thí nghiệm” của khu vực.
Cái bắt tay khởi đầu tại Bắc Ninh đã mang lại giá trị 95 tỷ USD. Nhưng chương tiếp theo sẽ còn mang lại giá trị lớn hơn nhiều, không chỉ đo bằng kim ngạch thương mại mà còn bằng số lượng bằng sáng chế, đội ngũ kỹ sư chất lượng cao và sự thịnh vượng”, ông Peter Kim nhấn mạnh.
Mới đây nhất, Hãng tin The Korea Herald cho biết, theo kế hoạch đầu tư nộp lên chính quyền địa phương, Samsung Electronics dự kiến rót 4,09 tỷ USD vào hệ thống cơ sở kiểm thử chip nhớ tại Khu công nghiệp Yên Bình, tỉnh Thái Nguyên, miền Bắc Việt Nam.
Dây chuyền sản xuất đầu tiên dự kiến sẽ đi vào hoạt động trong quý IV/2027, và dây chuyền tiếp theo được lên kế hoạch cho năm 2028. Điều này cho thấy, nguy cơ tái định giá hay vỡ bong bóng của AI toàn cầu không hề làm gián đoạn dòng vốn đầu tư vào hạ tầng sản xuất và kiểm thử bán dẫn tại Việt Nam.
Theo các chuyên gia, trên cơ sở Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về định hướng phát triển kinh tế - xã hội, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên nhằm đưa đất nước trở thành quốc gia đang phát triển có công nghiệp hiện đại.
Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Chính phủ đẩy mạnh triển khai Chiến lược chuyển đổi số quốc gia, đặt ra các yêu cầu trọng tâm về xây dựng nền tảng AI, mô hình ngôn ngữ lớn và hệ thống hạ tầng dùng chung.
Bên cạnh đó, việc hình thành Chương trình chuyển đổi trí tuệ nhân tạo quốc gia được xem là bước đi chiến lược mang tính bài bản, giúp Việt Nam từng bước tiệm cận nhóm các quốc gia tiên phong trong kỷ nguyên công nghệ mới.
