Lỡ hẹn 'MSCI Watchlist': Muốn thu hút dòng vốn tỉ USD cần cải thiện khả năng hấp thụ?

Chờ đợi dòng vốn 10-15 tỉ USD từ MSCI

Trước đó, Công ty chứng khoán SSI dự báo rằng, thị trường chứng khoán Việt Nam có nhiều khả năng lọt vào “watchlist” của MSCI - tổ chức cung cấp chỉ số chứng khoán hàng đầu thế giới, đóng vai trò quan trọng trong việc phân hạng thị trường (Cận biên, Mới nổi, Phát triển) để các quỹ đầu tư quốc tế làm căn cứ phân bổ vốn – vào kỳ họp tháng 6/2026. Cũng theo SSI, thị trường chứng khoán Việt Nam đã đáp ứng 10/18 tiêu chí về khả năng tiếp cận thị trường của MSCI và đang tiếp tục cải thiện trên tất cả các tiêu chí còn lại.

So với FTSE Russell, MSCI có những tiêu chí đánh giá khắt khe hơn. Song nếu đáp ứng được, dòng vốn mạnh mẽ hơn sẽ được kích hoạt chảy vào thị trường Việt Nam. Một thống kê cho biết, dòng vốn thụ động từ MSCI khoảng từ 1,5-3 tỉ USD, và tổng dòng vốn là 10-15 tỉ USD mỗi năm.

Việc mong chờ hay chờ đợi dòng vốn ngoại gắn với việc lọt vào “watchlist” hay được thăng hạng từ các tổ chức cung cấp chỉ số chứng khoán thế giới là hoàn toàn chính đáng và cũng là đích hướng đến không chỉ của thị trường chứng khoán Việt Nam mà cả các quốc gia khác.

Tuy nhiên, việc lỡ hẹn với “MSCI Watchlist” cho thấy thị trường Việt Nam còn phải phấn đấu và cải thiện nhiều để đáp ứng các điều kiện và tiêu chuẩn của MSCI. Và theo đó, muốn có dòng vốn đầu tư tài chính từ nước ngoài lên đến 10-15 tỉ USD, thị trường chứng khoán Việt Nam trước hết cần phải nâng cao khả năng tiếp nhận và huy động vốn hiện tại, chứ không nhất thiết chỉ trông chờ vào “chiếc bánh của tương lai”.

Dấu hỏi về khả năng giữ chân và huy động dòng vốn trên thị trường…

Trên thực tế, thị trường chứng khoán Việt Nam đang phải đối mặt với tình trạng rút ròng vốn của khối ngoại.

Năm 2025, khối ngoại rút ròng vốn khoảng 5,2 tỉ USD ra khỏi thị trường Việt Nam. Mạch rút ròng này tiếp diễn còn mạnh mẽ hơn từ đầu năm tới nay, với mức bán ròng của khối ngoại đã đạt trên 80.000 tỉ đồng trong khoảng thời gian chưa tới 6 tháng. Có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, tuy nhiên một câu hỏi đặt là dòng vốn ngoại rời thị trường do những nguyên nhân nào từ yếu tố nội tại của Việt Nam?

Những phân tích gần đây cho rằng, thị trường chứng khoán Việt Nam thực sự chưa có nhiều hàng hóa hấp dẫn. Rổ chỉ số VN30 nhiều năm qua không có nhiều thay đổi về những “gương mặt” cổ phiếu. Một vấn đề đang nổi lên từ năm 2025 tới nay, là tỉ trọng của nhóm cổ phiếu Vingroup ngày càng tăng mạnh (theo Công ty chứng khoán SHS là đạt 105 tỉ USD, chiếm khoảng 25% tổng vốn hóa 424 tỉ USD của thị trường chứng khoán Việt Nam) đã chi phối mạnh tới diễn biến tăng giảm của VN-Index, khiến cho thị trường trong nhiều phiên diễn biến thiên lệch vì quá lụy vào “chỉ số VIN-Index” từ nhóm cổ phiếu Vingroup.

Nhóm cổ phiếu có thể làm đối trọng là ngân hàng. Tuy nhiên, nhóm này thường ít thể hiện được vai trò. Trên thực tế, việc đầu tư vào cổ phiếu ngân hàng dù rất cơ bản nhưng chưa hẳn đã hấp dẫn.

Một hướng cải thiện khác được trông chờ là cổ phần hóa, tái cơ cấu vốn hàng chục tập đoàn và tổng công ty nhà nước (theo danh sách tái cơ cấu vốn có 21 tập đoàn, tổng công ty), giúp đưa ra thị trường nhiều sản phẩm có vốn hóa lớn, tạo thêm sự hấp dẫn để thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước. Tuy nhiên, đây là một tiến trình mất rất nhiều thời gian, khoảng thời gian 2-3 năm có thể chưa tạo ra được hàng hóa vì sức ì tại các doanh nghiệp nhà nước.

… và khả năng hấp thụ cổ phiếu

Tại sự kiện Diễn đàn Đầu tư Việt Nam – Vietnam Investment Forum 2026 (Summer Summit) ngày 11/6 vừa qua, ông Nguyễn Duy Linh - Tổng giám đốc Công ty CP chứng khoán SHS – cho rằng, nền kinh tế hiện không thiếu vốn nhưng đang thiếu khả năng hấp thụ các dòng vốn để chuyển hóa thành năng lực sản xuất thực chất cho doanh nghiệp nội địa.

“

Trong giai đoạn 2026-2028, lượng cổ phiếu IPO với giá trị được dự báo lên đến khoảng 40.000 tỉ đồng sẽ được tung ra thị trường. Sau “cú ế” của cổ phiếu đầu ngành DMX, sự quan ngại cũng đang được đặt ra với những thương vụ IPO trong tương lai gần, là liệu thị trường có hấp thụ hết được 40.000 tỉ đồng cổ phiếu IPO hay không.

Một minh chứng về khả năng hấp thụ mới đây là “bom tấn” IPO Điện Máy Xanh (DMX), với 179,5 triệu cổ phiếu DMX được chào bán công khai nhưng cuối cùng chỉ bán được khoảng 166 triệu cổ phiếu, tương ứng đạt 92,48%, còn lại khoản 13,5 triệu cổ phiếu bị “ế”. DMX là một cổ phiếu đầu ngành bán lẻ của “vua bán lẻ” Thế Giới Di Động (MWG) nhưng cũng phải chấp nhận một thực tế là sức hấp thụ cổ phiếu IPO không được như kỳ vọng. Khả năng hấp thụ phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, từ mức định gái cổ phiếu, triển vọng kinh doanh và các cam kết từ doanh nghiệp, bối cảnh thị trường và dòng tiền… Tuy nhiên, một trong những yếu tố quan trọng và cơ bản nhất của thị trường là cần có nhiều hàng hóa đa dạng và hấp dẫn, phù hợp với nhiều khẩu vị đầu tư.

Dòng vốn từ bộ chỉ số FTSE Russell được cho là từ 5-6 tỉ USD mỗi năm, còn MSCI từ 10-15 tỉ USD. Thế nhưng, sẽ không có “sung rụng” nếu thị trường không có nhiều hàng hóa tốt và hấp dẫn. Chí ít trong mắt nhà đầu tư, những hàng hóa trên thị trường cho thấy cơ hội lợi nhuận rõ ràng và có ưu thế khi so sánh với việc đầu tư tại những thị trường khác trong khu vực. Việc xuống tiền hiện thực hóa thương vụ đầu tư quan trọng hơn dòng tiền là bao nhiêu. Chính vì vậy, để đón được dòng tiền từ FTSE Russell hay MSCI, việc trước tiên là cần cải thiện khả năng huy động và hấp thụ vốn.